گفتوگوی «وطن امروز» با جمال شورجه درباره فیلم «33 روز»
جمال شورجه، کارگردان مطرح سینمای دفاع مقدس، پس از مدتها در جشنواره فیلم فجر با فیلم «33 روز» حضور دارد. این فیلم با موضوع جنگ 33 روزه لبنان ساخته شده و عظیمترین پروژه در این باره است. خود شورجه در این باره میگوید: «33 روز» نخستین فیلم جدی و بیگپروداکشن 35 است که درباره نیروهای مقاومت و لبنان ساخته شد. کار تله خیلی ساخته شده، منتها کار به صورت جدی که ارتش و دولت لبنان، حزبالله و نیروهای مقاومت در آن مشارکت داشته باشند، تاکنون نداشتهایم.
از کجا شروع شد؟جمال شورجه درباره چگونگی شکلگیری ایده این فیلم میگوید: زمانی که آقای شمقدری معاون هنری رئیسجمهور بودند، سفری به لبنان داشتند و در آنجا توافقاتی با نیروهای حزبالله و مقاومت کردند که کارهای مشترکی بین ایران و لبنان تولید شود. پس از آن فیلمنامه این اثر را به همراه شهاب ملتخواه نوشتند ولی خودشان دیگر فرصت نمیکردند آن را بسازند تا اینکه اوایل سال گذشته به ما پیشنهاد ساخت داده شد.
شورجه درباره شکلگیری فیلمنامه هم میگوید: یکسری نظرات نیروهای مقاومت بر فیلمنامه داشتند که پیشنهاد کردند، بخش فرهنگی فارابی هم که پشتیبان کار بود نقطهنظرهایی داشت. همه اینها را جمع کردیم و کار را برای بازنویسی به آقای علی دادرس سپردیم. در نهایت فیلمنامه با نام «جنوب آسمانی» آماده شد. فیلمنامهای بر اساس فرهنگ لبنان
«جنوب آسمانی» توسط یک ایرانی نوشته شده بود و طبیعی است با فرهنگ خودمان قرابت بیشتری داشته باشد. شورجه با تاکید بر این نکته اذعان میکند: بعد که فیلمنامه به تصویب نهایی رسید، ما دیدیم فیلمنامه با فرهنگ خودمان نوشته شده و باید با فرهنگ لبنان، آن هم جنوب لبنان، آدابته شود. فیلمنامه را ترجمه کردیم و فرستادیم. دوستان مقاومت و فیلمنامهنویسان لبنانی آن را خواندند و نظراتی دادند. ما ناگزیر شدیم یکسری دستکاری در آن انجام دهیم و فیلمنامه دوباره روتوش شد. این مرحله را با مشاورت ما به آقای هادی قبیسی سپردیم که یک فیلمنامهنویس جوان لبنانی هستند. در نهایت فیلمنامه در 20 روز بازنویسی شد و به مرحله پروداکشن و اجرا رسید. قصه «33 روز» چیست؟
شورجه درباره قصه فیلم اینگونه میگوید: این فیلم درباره روستایی هممرز با اسرائیل است. قبل از اینکه نیروهای مقاومت 2 نفر از افسرهای اسرائیلی را اسیر کنند، سیدحسن به مردم قول داده بود در قبال اسرای زیاد لبنانی و فلسطینی من تلافی میکنم. اسرائیل از قبل قرار بود به جنوب لبنان حمله کند ولی گروگانگیری نیروهای مقاومت از اسرائیلیها، برنامه آنها را به هم ریخت و آنها مجبور شدند پیش از موعد مقرر و بدون پیشبینیهای لازم و شاید بتوان گفت بدون مقدمه وارد جنگ با لبنان شوند. شاید یکی از علتهای شکستشان هم همین بود. در حقیقت نیروهای مقاومت پیشدستی کردند. شورجه ادامه میدهد: ابتدای فیلم هم مشخص است. این سید بزرگوار به وعده خودش عمل میکند و نیروهای حزبالله 2 نفر از افسران اسرائیلی را گروگان میگیرند که بتوانند با اسرای خود معاوضه بکنند. در واقع بهانه اسرائیل هم برای حمله همین بود در حالی که در اسنادی که بعدا منتشر شد، مشخص شد آنها از قبل قصد حمله داشتهاند. کارگردان «33روز» ادامه میدهد: قصه در این روستا اتفاق میافتد. قرار است نیروهای اسرائیلی از این روستا عبور کنند و به طرف مرکز لبنان بیایند. قصه، قصه مقاومت این روستاست در مقابل ارتش اسرائیل. مقاومت 33 روزه مردمی که در روستا ماندند و نگذاشتند اسرائیلیها عبور کنند، موجب بالا رفتن باقی نیروهای حزبالله شد. این بستر کلی قصه ماست. به همه جبهههای نبرد نپرداختهایم. قصه 2 فرمانده را روایت کردهایم که هر کدام شرایط ویژهای دارند: یکی در شرف ازدواج است و دیگری در حال پدر شدن... . درونمایهای انسانی
جمال شورجه در پاسخ به اینکه تاکنون آثار زیادی درباره لبنان ساخته شده که هیچکدام مرجع نیستند «33 روز» میتواند به مرجعی درباره جنگ 33 روزه تبدیل بشود؟ میگوید: در کار سینما داستان هست که فیلم را جلو میبرد. ما تمام ماجرای جنگ 33 روزه را در بستر این قصه طرح کردیم وگرنه کار مستند میشد. فکر میکنم با زحمتی که کشیده شد، این کار شاخصتر از باقی آثار ساخته شده باشد. شورجه در ادامه تاکید میکند: برداشت ما از جنگ آن چیزی نیست که غربیها دارند. سعی شده در این فیلم جنگی خاص تصویر شود یعنی همان حس و لطافتی که خود سیدحسن بزرگوار دارد و همیشه دعوت به صلح، اتحاد و بردباری میکند. این فیلم سعی کرده نگاه، باور و دیدگاه نیرویهای مقاومت را نشان دهد. به طور مثال شخصیت اصلی ما در صحنهای خیلی راحت میتواند دشمن را بکشد اما این کار را نمیکند؛ چون نگران است نکند این کار را به خاطر نفسیاتش انجام داده باشد. بازیگر این نقش مسیحی بود. تعجب میکرد و میگفت چرا نباید دشمن را بکشم؟! اصلا دین ما این را میگوید تا جایی که امکان دارد، نکشید چون جنگ، جنگ فیزیکی نیست، جنگ باور است و اگر به آن باور رسیدی، میتوانی در آن کارزار حضور داشته باشی. این فیلم خیلی جنگی نیست. اگرچه در دل جنگ میگذرد اما درونمایهای انسانی دارد. انشاءالله توانسته باشیم آن را منتقل کنیم. دلیل عدم استفاده از بازیگران ایرانی
شورجه در ادامه این گفتوگو در پاسخ به این سوال که چرا از بازیگران داخلی استفاده نکردهاید، میگوید: از همان مرحله نگارش فیلمنامه کار چون با هدفگیری جهان عرب بود، ناگزیر بودیم به بازیگران عربی که در این کشورها شناخته شده هستند، اتکا کنیم. سعی کردیم بازیگرها را از کشورهایی که صاحب سینما هستند، مثل سوریه، مصر، اردن و چند کشور دیگر انتخاب کنیم.
او با تاکید بر اینکه بازیگران «33روز» از چهرههای شناخته شده هستند، ادامه میدهد: در کنار این بازیگران از بازیگری استفاده کردیم که در بازیگردانی به ما کمک کند. از استاد منیر، یکی از اساتید بازیگری لبنان که سابقه بازی در فیلم «محمد رسولالله» را داشته و الان هم مدرسه بازیگری در لبنان دارد، دعوت کردیم در تیم کارگردانی به ما کمک کند و مشاور ما در امر بازیگری باشد. ماجرای غیبت
بازیگر محجبه مصری
حنان ترک، تنها بازیگر محجبه مصری است که چند سال پیش محجبه شد. این بازیگر قرار بود یکی از نقشهای فیلم «33روز» را بازی کند که در نهایت بازیگر دیگری جایگزین آن شد. جمال شورجه ماجرا را اینگونه شرح میدهد: حنان ترک پس از اینکه محجبه شده، مورد غضب دولت و رسانههای مصر واقع شد ولی او همچنان محجبه است و یکی از استارهای کشورش به حساب میآید. این بازیگر به تأسی از بازیگران ایرانی محجبه شده بود و حتی همسرش او را طلاق داد. ایشان قرار بود یکی از نقشهای اصلی را برعهده بگیرد. حتی قرارداد هم بست ولی 2روز مانده به فیلمبرداری خبر دادند دولت مصر ایشان را ممنوعالخروج کرده و به او اجازه بازی نداده و او را توبیخ کرده که این فیلم ضد منافع ملی است و ایشان را بازداشت کردند. حنان ترک ایمیلی برای ما فرستادند و عذرخواهی کردند. ما هم نسرین طافش سوری را به جای ایشان انتخاب کردیم. همکاری خوب ارتش لبنان
جمال شورجه با اشاره به سختیهای کار به نکتهای اشاره میکند: «33 روز» یک کار جنگی تمامعیار در جنوب لبنان بود. اسرائیلیها هم حساسیت خاصی روی منطقه داشتند و ما هم در این منطقه فیلمبرداری میکردیم و باید برای افراد جای امنی مهیا میکردیم. ارتش لبنان همکاری خوبی با ما کرد و همه چیز را در اختیار ما قرار داد. هواپیماهای شناسایی اسرائیل مدام ما را رصد میکردند و مردم هم حساسیتهای خاصی روی پرچم اسرائیل داشتند و یکی، دو بار هم پرچم اسرائیل را پایین کشیدند. کارگردان «33 روز» این فیلم را ادای دینی به مقاومت لبنان میداند: فیلمنامه فیلم ادای دینی بود به کسانی که 33 روز مقاومت کردند. نهتنها شیعیان بلکه تمام ادیان و اقوام مختلف بودند که در این مقاومت حضور داشتند و اسرائیلیها را به پذیرش خواستههایشان وادار کردند./میثاق
منبع: الحماة
