استوپا نوعی بنای تپه مانند است که در سراسر شبه قاره هند دیده میشود و در جهان غرب نیز رو به افزایش است. استوپا در کشورهای متعددی از آسیای جنوب شرقی وجود دارد و به نامهای چدی (chedi)، داگوبا (dagoba) یا توپ (tope) شناخته میشود.
استوپا قدیمیترین بنای مذهب بودیسم است و در ابتدا تنها شامل تپه ای گنبدی شکل بوده که از گل و یا در مکانهای کم آب از توده ای سنگ ساخته میشده است تا پوششی بر آثار مقدس بودا باشد.پس از درگذشت بودا، بدن وی سوزانده شد و خاکستر آن تقسیم شده و زیر 8 استوپا دفن شد. دو استوپا نیز بر روی ظرف خاکستر و خاک ذغالهایی که پیکر بودا با آتش آن سوزانده شده بود، قرار گرفت.
درباره این استوپاهای اولیه اطلاعات اندکی در دسترس است، به خصوص که تشخیص 10 استوپای اصلی ممکن نیست. با این حال، گفته میشود که تعدادی از استوپاهای بعدی مانند سارنات (Sarnath) و سانچی (Sanchi) در واقع با اجرای تزئیناتی بر روی گنبدهای اصلی به وجود آمده اند. در قرن سوم ق.م. امپراطور آشوکا پس از گرویدن به بودیسم، استوپاهای اولیه را گشود و محتویات آنها را در میان هزاران استوپایی که به دستور وی شاخته شده بود پخش نمود.
