امام
صادق (عليه السلام )مي فرمايد: دلهاي خويش را خوب وارسي كنيد ببينيد آيا
دلتان پاك است يا در آن علاقه به غير خدا نيز وجود دارد، اگر در آن جز خدا
نبود آنگاه هر چه خواستيد از خدا مسئلت كنيد كه خدا مي دهد، چون دعاي موحد
مستجاب است.
امام
صادق (عليه السلام )مي فرمايد: دلهاي خويش را خوب وارسي كنيد ببينيد آيا
دلتان پاك است يا در آن علاقه به غير خدا نيز وجود دارد، اگر در آن جز خدا
نبود آنگاه هر چه خواستيد از خدا مسئلت كنيد كه خدا مي دهد، چون دعاي موحد
مستجاب است و موحد كسي است كه در قلبش جز اعتقاد به حق چيزي راه نيافته
باشد، امام (عليه السلام) مي فرمايد: «تبحروا قلوبكم ان أنقاها الله من
حركه الواجس لسخط شيء من صنعه فاذا وجدتموها كذلك فاسئلوه ما شئتم».(1)
درهاي آسمان براي كفار و منافقان باز نمي شود: «لا تفتح لهم أبواب
السماء».(2) مسئولين آسمان فرشتگاني اند كه خدا با وحي آنان را هدايت مي
كند. «و أوحي في كل سماء أمرها»(3). در هر آسمان، امر مربوط به آن را خداي
سبحان با وحي اعلام مي دارد. حال اين آسمان، ظاهري دارد كه نورهاي ظاهري
در اوست و سر و باطني دارد كه نورهاي دروني در اوست.
اميرالمؤمنين (سلام الله عليه) در جواب اين سؤال كه بين زمين و
آسمان چقدر فاصله است؟ هم به آسمان ظاهري اشاره كرد و هم به آسمان باطني
فرمود: «بين السماء و الأرض مد البصر و دعوه المظلوم»(4). اگر كسي خواست
دعا كند كه به باطن آسمان برسد و يقيناً مستجاب گردد، راهش اين است كه
تمام علاقه ها و اميدهايي كه به غير خدا تعلق گرفته قطع كند. به هر اندازه
كه انسان موحد است دعاي او مستجاب مي شود و خداي سبحان دعاي موحد را رد
نمي كند و به اندازه ي توحيد او دعايش مستجاب است. حال اگر مظلومي چشم كمك
به احدي نداشت، دعاي او يقيناً مستجاب است.
مظلوم دو قسم است: اول: ستم ديده اي است كه احياناً به ديگران تكيه
مي كند، دعاي او دعاي موحد نيست. دوم: مظلومي كه دست او از همه جا كوتاه
است و هيچ تكيه گاهي جز خدا ندارد كه به آن اعتماد كند و درصدد جبران
برآيد. لذا طبق اين نقل اميرالمؤمنين (عليه السلام )فرمود: فاصله بين زمين
و باطن آسمان دعاي مظلوم است.
امام سجاد (عليه السلام) مي فرمايد: در واپسين دم حيات، پدرم حسين
بن علي (سلام الله عليهما)آخرين وصيتي را كه پدرش به او فرموده بود بيان
كرد كه پسرم !: «اياك و ظلم من لا يجد عليك ناصراً الا الله»(5) زنهار از
ظلم و ستم بر كسي كه ياوري جز خدا ندارد. همين معنا را امام سجاد به عنوان
آخرين وصيت به امام باقر (عليهما السلام) بيان فرمودند.
همه اقسام ستم بد است. ولي به مظلومي كه هيچ پناهگاهي جز خدا ندارد، ستم نكنيد كه دعاي او يقيناً مستجاب است.
لازم نيست انسان از همه امكانات محروم باشد تا موحد شود؛ بلكه انسان
وقتي در دعا موحد است كه خود را از همه امكانات محروم و آنها را بي اثر
ببيند.
دعا بايد به جايي برسد كه فرمان از آنجا صادر مي شود. جاي صدور
فرمان را «عرش» مي نامند. عرش، مقام فرماندهي و فرمانروايي خداي سبحان
است. هم او كه مالك دنيا و آخرت است و با اين مقام جهان هستي را اداره مي
كند. اينكه رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمود: اگر يتيمي آزرده شد عرش
خدا به لرزه در مي آيد(6)، يعني مقام فرمانروايي در مورد ظلم به يتيم
تصميم مي گيرد.
رسول خدا در خطبه ي شعباينه دستور فرمود كه: «فاسئلوا الله ربكم
بنيات صادقه و قلوب طاهره» با انگيزه و نيت صادقانه و دلي پاك و روحي
وارسته از خدا مسئلت كنيد.
مقصود از قلب طاهر به فرموده امام صادق (عليه السلام) دلي است كه در آن خاطره اي به جز خاطره «الله» نباشد(7).
امام حسن (عليه السلام)فرمود: «و أنا الضامن لمن لم يهجس في قلبه الا
الرضا بما قضي الله أن يدعوا الله فيستجاب له»(8). اگر كس مواظب قلبش باشد
تا هواجس و خاطراتي كه مورد رضاي خدا نيست، در آن خطور نكند، من ضامنم كه
او مستجاب الدعوه باشد.
گفتم كه كي ببخشي بر جان ناتوانم
گفت آن زمان كه نبود جان در ميان حايل(9).
پي نوشت :
1- امالي شيخ مفيد، ص 67، مجلس 7، ح 1.
2- سوره ي اعراف، آيه ي 40.
3- سوره ي فصلت، آيه ي 12.
4- بحار، ج 10، ص 88.
5- كافي، ج 2، ص 333، ح 5.
6- «ان اليتيم اذا بكي اهتزله العرش» (بحار، ج 72، ص 5).
7-«القلب السليم الذي يلقي ربه و ليس فيه أحد سواه» (كافي، ج 2، ص 16).
8- همان، ص 67، ح 11.
9- ديوان حافظ، غزل 307.
