انسان و اميال و خواسته ها
انسان از ابتدا تا انتهاى عمر ، مى بيند ، مى شنود ، مى چشد ، لمس مى كند ، مى بويد و مى جويد .
آنچه را مى بيند و مى شنود ، مى چشد ، لمس مى كند ، مى بويد و مى جويد ، مى خواهد .
جاذبه ى ديده ها ، شنيده ها ، چشيده ها ، لمس شده ها و بوييده ها بسيار بسيار قوى است ، و خواسته و ميل انسان هم به تناسب جاذبه هاى آنها فوق العاده قوى است .
خواستن قسمتى از ديده ها و شنيده ها ، مزه دارها و لمس كردنى ها ، به خاطر اينكه زيان فردى و خانوادگى و اجتماعى دارد ، حرام و ممنوع است ; اين حرمت و منع از طرف خداوند و انبيا و امامان ابلاغ شده ، و ابلاغ آن هم ميوه ى شيرين رحمت حق و محبت و عشق انبيا و امامان به انسان است .
پول ، خوراك ، پوشاك ، آشاميدنى ، ملك و املاك ، مركب سوارى ، امور شهوانى ، برنامه هاى جاه و مقام ، همه و همه خواستنى است ، ولى بايد توجه داشت كه خواستن بى قيد و شرط ، خواستن به قيمت پايمال شدن حقوق ديگران ، خواستن به قيمت بر هم خوردن نظام خانواده و اجتماع ، خواستن به قيمت از دست دادن ارزش و كرامت انسانى ، و خواستن به قيمت از دست دادن آخرت و خريدن خشم خدا و اسير شدن به عذاب ابد پروردگار ، نه شرعى است
و نه عقلى و نه منطقى . شما از هر صاحب فطرتى ، و از هركس كه داراى وجدان بيدار و دل بيناست بپرسى كه من مالى يا خوراكى يا جنسى يا زمينى يا مقامى يا زنى را مى خواهم كه در صورت به دست آوردنش حقى بر باد مى رود و ظلمى به انسانى يا انسانهايى صورت مى گيرد ، يا دلى مى سوزد ، يا نظمى به هم مى خورد ، چه جوابى مى شنويد ، يا اين واقعيات را اگر از عقل و وجدان و باطن خود بپرسيد ، چه جوابى مى شنويد ؟ جز اينكه از طريق فطرت وجدان و عقل ديگران و خود مى شنويد كه اين خواسته را كنار بگذار و آنچه مى خواهى به صورتى بخواه كه حق توست ، و در اينگونه خواستن است كه كمترين حقى از كسى ضايع و غارت نمى شود ، و به احدى ستم واقع نمى گردد .
عين همين جواب را اگر از خدا و انبيا و امامان بپرسيد مى شنويد كه بخواه اگر حق توست ، و مخواه اگر حق تو نيست . بخواه كه خواستن در گردونه ى قناعت ورزيدن به حق خويش حلال ، و خواستن در گردونه ى ظلم به مقررات شرعى و خانوادگى و اجتماعى و ستم به ديگران حرام است .
شكم مى خواهد ، شهوت مى خواهد ، خيال مى خواهد ، اين خواستن است كه اگر نسبت به آن حدود الهى و مقررات اجتماعى رعايت شود موجب سلامت زندگى ، حفظ آبرو ، طلوع كرامت و بروز حالات عالى اخلاقى است ، و اين خواستن است كه اگر نسبت به آن حدود الهى و مقررات اجتماعى رعايت نشود ، باعث آشفتگى حيات ، بر باد رفتن آبرو ، ظهور پستى و بروز حالات شيطانى و حيوانى است .
در هر صورت انسان نسبت به تمام امورى كه در گذرگاه حيات با آنها ارتباط دارد داراى دو نوع خواسته و ميل است : خواسته و ميل محاسبه شده ، و خواسته و ميل بى محاسبه .
خواسته ى محاسبه شده خواسته اى است كه با خواسته ى حق پيوند خورده ،
و بر اساس آن وارد عرصه ى نفس و قلب شده ، و به حدود و قوانين خداوند مقيد گشته . در اين وقت است كه شخص مال و ثروت مى خواهد ولى مال و ثروت حلال ، مسكن مى خواهد ولى مسكن حلال ، اطفاء شهوت مى خواهد ولى به صورت ازدواج مشروع ، مقام مى خواهد ولى براى خدا و دستگيرى از مستضعفان ، تماشا و شنيدن مى خواهد ولى تماشاى مناسب و شنيدن صحيح ، خواهنده در اين شكل خواسته ، انسانى است : مؤمن ، بينا ، بيدار ، قيامت خواه ، وظيفه شناس ، مهرورز به مردم ، دلسوز جامعه ، دنبال كننده ى رضاى حق ، تأمين كننده ى سعادت دنيا و آخرت و جهادگر ميدان جهاد اكبر .
خواسته ى محاسبه نشده خواسته اى است فقط و فقط برخاسته از نفس ، پديد آمده از منيّت ، بيرون آمده از كوردلى ، پيدا شده از كبر و خودخواهى ، نمايان شده از چاه جهل و ضلالت .
در اين زمان است كه شخص مال و ثروت مى خواهد ولى از هر راهى كه باشد ، مى خواهد گرچه از طريق ربا ، غصب ، دزدى ، تقلب ، حيله ، زورگويى ، رشوه و غارت باشد ، مسكن مى خواهد گرچه از طريق غارت ملك و املاك اقوام و افراد باشد ، اطفاء شهوت مى خواهد گرچه از راه استمناء ، لواط ، زنا و زناى محصنه باشد ، مقام مى خواهد گرچه با پس زدن صاحبان حق از حق مسلم آنان باشد ، تماشا و شنيدن مى خواهد گرچه تماشاى ناموس مردم ، و شنيدن غيبت و تهمت ، و موسيقى و غناى حرام باشد .
خواهنده ى اين شكل خواسته ، انسانى است بى دين ، يا ضعيف الايمان ، كوردل ، بى بصيرت ، خراب كننده ى خانه ى آخرت ، دنبال كننده ى خشم حق و عمله و مزدور شيطان در ميدان ظلمت و گمراهى .
قرآن مجيد از مجموعه ى خواسته هاى چنين انسانى تعبير به هوا مى كند .
هوا چيزى است كه در باطن ، كرسى حكومت برقرار مى كند ، و خود را در
وجود انسان به جاى خدا قرار مى دهد ، و چهره ى معبودى به خود مى گيرد ، و انسان را به بردگى و اسارت مى برد ، و او را به جاى اينكه عبادت و اطاعت خدا كند به عبادت و اطاعت خود وامى دارد .
أَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَوَاهُ أَفَأَنتَ تَكُونُ عَلَيْهِ وَكِيلاً
آيا ديدى كسى كه هواى خود را معبود خود گرفت ، آيا تو مى توانى به هدايت او اقدام كنى و نگهبانش از هلاكت باشى ؟
انسان وقتى از ابتداى ورود به ميدان حيات هرچه را ديد خواست ، هرچه را شنيد دنبال كرد و به هرچه ميل نمود در به دست آوردنش كوشيد ، شكم را بدون قيد و شرط پاسخ داد ، شهوت را بدون محاسبه جواب داد ، در به دست آوردن ثروت و ملك و املاك و در به چنگ آوردن مقام ، حق احدى را رعايت نكرد ، در حقيقت به كارگاه ساختن بت هوا وارد شده ، و پس از مدتى با دست خود موفق به بت تراشى شده و آن بت را در درون خويش جاى داده ، و خود را به عبادت بت خود ساخته اسير و گرفتار نموده !
متأسفانه كثيرى از مردم محصول عمرشان تبديل باطن به بتخانه ، و نتيجه ى تلاششان ساختن و تراشيدن بت هوا ، و كارشان پرستش اين بت است ، كه به قول عارفان بيدار دل :
