سایت گروه مجلات همشهری:
اضطراب خطرناک
بعضی افراد به جای اینکه به علل اضطراب توجه کنند و درصدد رفع عوامل تنشزا بربیایند، تمام توجه خود را معطوف به احساس ناخوشایند تشویش و اضطراب میکنند. احساس اضطراب و تشویش برای این افراد غیرقابل تحمل است، به این دلیل که ساختار بدنی و زیستی آنان بهگونهای است که هم اضطراب شدیدتری را نسبت به افراد دیگر تجربه میکنند و هم اینکه این پیشفرض در آنان وجود دارد که قادر به تحمل اضطراب و رفع عوامل تنشزا نیستند. این باور، از کودکی در این افراد شکل گرفته که بسیاری از عوامل زندگی، خارج از کنترل آنان قرار دارد و توانایی مقابله با یک دنیای ناامن و پرخطر را ندارند. دلیل شکلگیری این باورها و احساس ناامنی میتواند هم به استعداد ارثی و ژنتیکی چنین افرادی برگردد (بیشتر افراد مبتلا به این مشکل، والدین مضطرب و نگرانی دارند) و هم به نحوه تربیت خانوادگی و حمایت بیش ازحد خانواده.
وقتی فرزندی برای اضطراب و نگرانی مستعد است و مورد حمایت بیش از حد والدین و خانواده نیز قرار میگیرد این پیغام را برای فرد دربردارد که تو قادر به مراقبت از خود نیستی و بقیه افراد باید دائما از تو مراقبت کنند تا خطری تو را تهدید نکند. افرادی که با این ویژگیها به سنین بلوغ و بزرگسالی میرسند، رخدادهای معمول زندگی روزمره، بهویژه موقعیتهایی که دربردارنده گونهای از عدم قطعیت است، میتواند آنان را سریع دچار اضطراب کند؛ اضطرابی که شدیدتر از معمول تجربه میشود، فرد خود را مقابل آن ناتوان و کمتحمل مییابد و بهگونهای میخواهد از این احساس خلاص شود.
بسیاری برای رهایی از این هیجان ناخوشایند، بهطور کلی از موقعیتهای چالشبرانگیز و دربردارنده عدم قطعیت اجتناب میکنند؛ مثلا فرد از رفتن به مصاحبه شغلی اجتناب میکند، یا از قبول سمتهای بالاتر شغلی که دربردارنده مسوولیتهای بالاتر بیشتر سر باز میزند، یا کمتر سعی میکند که به روند زندگی یکنواخت خود، با رفتن سوی موقعیتهای جدید، تنوع بخشد؛ در این صورت از آن احساس نگرانی و دلشوره ناخوشایند، در امان خواهدبود. یکی از اقداماتی که افراد مضطرب و نگران انجام میدهند، پیشبینی و پیشگویی درباره آینده است که به شکل نگرانی دائمی از آینده و وقایع ناخوشایند احتمالی، بروز پیدا میکند. آنان این عادت ذهنی را پیدا میکنند که دائما نگران و دلمشغول آینده و پیوسته نگران خانواده، سلامتی، حرفه و امور مالی باشند.
این فکر و نگرانی به صورت ناخودآگاه به آنان احساس امنیت میدهد. این افراد گمان میکنند با تصور اتفاقات بد در آینده میتوان از وقوع آنها پیشگیری کرد و چنین اتفاقاتی را در انقیاد و کنترل خود درآورد. با این حال، این نگرانی دائمی بعد از مدتی به تنهایی نمیتواند فرد را از اضطراب رهایی بخشد بلکه خودش میتواند منشأ اضطرابهای بیشتر و تشویشهای همیشگی باشد.
بهعلاوه اشخاص نگران و مضطرب، در تفسیر صحیح وقایع دور و بر خود ناتوانند و بیشتر از محرکها و اطلاعات دریافتشده از محیط، برداشتهای تحریفشده دارند؛ بهعنوان مثال فرد مضطرب، تنها با پیدایش یک کمردرد ساده، ممکن است به ذهنش خطور کند که این میتواند نشانهای از یک بیماری خطرناک و پیشرونده باشد که به زودی وی را زمینگیر خواهد کرد. انواع شدیدتر اینگونه نگرانیها و تشویشهای دائمی، که همراه با علائم جسمی اضطراب و بیقراری است، به نام اختلال اضطراب فراگیر شناخته میشود.
اضطرب همیشه هم بد نیست
اضطراب و نگرانی یک احساس ناخوشایند ولی دارای کارکرد و گاهی مفید است که همه افراد در طول زندگی بارها آن را تجربه کردهاند.
اضطراب، به صورت یک هشدار برای فرد عمل کرده، وی را برای مقابله با خطرات آماده میکند. اضطراب هم شامل حالت ذهنی ناخوشایند تشویش و نگرانی میشود و هم علائم جسمانی ناخوشایندی در فر د ایجاد میکند از جمله سردرد، تپش قلب، احساس تنگی نفس، خفگی و ناراحتی معده.
در افراد عادی وقتی اضطراب شروع میشود، این افراد متوجه میشوند که مشکلی در زندگی وجود دارد یا خطری بالقوه ممکن است تمامیت روحی- شخصیتی یا جسمی آنها را تهدید کند.
دراینجا، اضطراب و نگرانی به صورت هشداری عمل میکند که به فردیمیگوید برای مقابله با خطر بالقوه اقداماتی را انجام دهد؛ به عنوان مثال وقتی دانشجویی نزدیک پایان ترم دچار اضطراب میشود، اضطراب برای وی زنگ خطری است که وی را متوجه خطر مشروط شدن میکند و باعث میشود که برای پیشگیری از این خطر، شروع به خواندن درس و آماده شدن برای امتحان کند.
تاثیرات جسمانی اضطراب
افرادی که اختلال اضطراب فراگیر دارند؛ از اضطراب مفرط و دائمی رنج میبرند و اضطراب آنان اکثرا با علائم جسمانی مانند دردهای عضلانی، تپش قلب، علائم گوارشی یا سردرد همراه است و تحریکپذیری در آنها به شکل زودرنجی و عصبانیت دائمی خودش را نشان میدهد. بیشتر اوقات خسته هستند و از اختلالات خواب شکایت دارند. این اختلال روانپزشکی میتواند ناتوانکننده و مخل عملکرد نرمال افراد باشد. با این حال برای تعدیل ویژگیهای اضطراب در شخصیت و همینطور درمان اختلال اضطراب فراگیر، روشهای موثری وجود دارد. در کل، درمان، ترکیبی از رواندرمانی و درمان با داروهاست. با داروها میتوان احساس اضطراب و علائم جسمی را کاهش داد و رواندرمانی هم معطوف به کاهش نگرانی و دغدغههای بیمار با کار روی تحریفهای شناختی وی و تغییر باورهای قدیمی و ریشهداری است که میتواند فرد را مستعد اضطراب کند (مانند باور به ناامنی دائمی جهان و قدرت مدارای خیلی کم فرد با این خطرات). بهعلاوه در رواندرمانی سعی بر این است که توانایی بیمار جهت کنترل و تعدیل اضطراب و تشویش دائمیاش افزایش یابد.
چند توصیه برای کاهش اضطراب
همه ما ممکن است گاهی دچار اضطراب شویم ولی در بعضی افراد این احساس دائمی است که علت آن ممکن است عادتهای خود آنان در زندگی باشد. اگر جزو این دسته افراد هستید، توصیههای زیر میتواند به شما کمک کند، آرامش بیشتری داشته باشید:
1 کاهش مصرف کافئین و شکر
نوشیدن مایعاتی که حاوی کافئین هستند، مانند قهوه و چایی را متوقف کنید یا کاهش دهید. کافئین میتواند، اضطراب را از طریق مختل کردن خواب شما یا حتی تحریک اضطراب ناگهانی، افزایش دهد. همچنین مصرف شکر را نیز کاهش دهید.
2 ورزش منظم
ورزش یک درمان طبیعی و موثر برای اضطراب است. برای اینکه آرامش خود را به حداکثر برسانید، سعی کنید، هر روز حداقل 30 دقیقه حرکات آیروبیک را انجام دهید.
3 تمرین در تنهایی
هنگامی که تنها هستید، موقعیتهایی را که در آنها معمولا دچار اضطراب میشوید، تصور کنید و از خود بپرسید در چنین شرایطی «چه کار کنم بهتر است؟» یا «چه بگویم مناسبتر است؟»؛ وقتی رفتار و گفتار مناسب را یافتید، آن را جلوی آینه تمرین کنید تا بر آن مسلط شوید.
4 خواب کافی
اضطراب و بیخوابی، یک رابطه دوسویه دارند؛ اضطراب و نگرانی ممکن است باعث ایجاد بیخوابی شود، در مقابل کمبود خواب هم میتواند بهاحساس اضطراب در فرد بینجامد. وقتی شما نمیتوانید بخوابید، توانایی خود برای کنترل اضطراب را از دست میدهید. در مقابل، زمانی که به اندازه کافی استراحت کرده باشید، راحتتر میتوانید تعادل احساسات خود را حفظ کنید و این امر در کنترل اضطراب و نگرانی، یک نکته کلیدی محسوب میشود.
