مرحله نوزادی
آرامش داشته باشید: بله ساده است. میدانم كه شما بهتازگی صاحب كودكی شدهاید كه همهچیزش به شما وابسته است، زمانی كه از هر چیزی صحبت میكنم، همه را دربر میگیرد حتی چیزهایی كه شما در موردش هیچ ایدهای از خودتان ندارید؛ اما این نكته را در نظر داشته باشید. اصلا مهم نیست كه شما والدین این نوزاد تازه به دنیا آمده هستید و نمیدانید كه چه كار باید بكنید، اما دست به هر كاری میزنید، چاشنی عشق و محبت را از یاد نبرید. با عشق و محبت هیچ كاری غلط و اشتباه از آب در نمیآید. زمانی كه حس میكنید كاری برای فرزندتان مفید است آن را انجام دهید و به غریزهتان اعتماد كنید.
راحت باشید: هیچوقت از خاطرتان نرود كه نوزادی یكی از شیرینترین مراحلی است كه هر پدر و مادری آنرا تجربه میكند. غذا دادن یكی از كارهایی است كه هر پدر و مادری آن را انجام میدهد و سختترین كار ممكن مینامدش. خب، توصیه من برای این مرحله ایمنی صندلی غذای كودك است. بعد از اینكه صندلی مناسب و راحتی را برای این كار پیدا كردید، برای اطمینان بیشتر خودتان یك بند بسیار نرم و البته زیبا هم به دور آن اضافه كنید و امنیت آنرا چند برابر كنید. در این صورت میتوانید خیالتان كمی آسوده شود و با آرامش خاطر بیشتری به استراحت خودتان فكر كنید. با دوچندان كردن ایمنی صندلی كودكتان میتوانید غذا را جلویش بگذارید و با راحتی خیال كارهای دیگری كه دارید را دنبال كنید.
پیشدبستانی
فعالیت: این زمانی است كه كودك شما مفید و مهم بودن را در زندگی احساس كند. آنها علاقه زیادی به یاد گرفتن مهارتهای مختلف دارند و دوست دارند هر روز نكته تازهای را به دانستههای قبلشان اضافه كنند. پس بهتر است از كارهای سادهای كه در خانه میتوانند انجام دهند، شروع كنیم. به آنها یاد بدهیم كه چطور كوسنهای روی مبل را مرتب كنند، از جاروی شارژی كوچك چطور استفاده كنند و بههمریختگیهای كوچك را سر و سامان بدهند، ظرفهای كوچك و نشكستنی را بشورند و آنها را با مراحل اولیه كیكپزی آشنا كنیم. نمیتوانید تصور كنید كه چطور با یاد گرفتن این مهارتها شاد میشوند و از خودشان راضی هستند. اگر كمی بیشتر دقت كنید، متوجه یك كمكدست در خانه میشوید كه كارهای ساده را به خوبی انجام میدهد.
برنامهریزی: داشتن یك برنامه روزانه میتواند كمك بزرگی برای غلبه كردن بر بههمریختگی زندگی شما باشد. داشتن یك جدول برنامهریزی روزانه هرگز به معنی بستن دست و پای شما نیست. در این برنامهها همیشه یك جای خالی با عنوان اوقات فراغت وجود دارد كه تمام كمبودها و غرهای شما را جبران خواهد كرد. حالا بهتر است فرزندمان را با این قضیه آشنا كنیم. بهترین زمان برای یاد دادن بین سه تا هفت سالگی است. بهتر است این جمله را بهخاطر بسپارید، تمام كودكان احتیاج به یك برنامه روزانه دارند تا نظم را در زندگیشان یاد بگیرند. این برنامه میتواند شامل ساعت خواب، ساعت غذا و میانوعده و استراحت روزانه باشد. همچنین برنامههای قبل از خوابشان را در این برنامه بگنجانید و به آنها كمك كنید كه در ساعت مناسبی به خواب بروند.
مرحله كودكی
صبور باشید: زمانی كه فرزند شما راه میافتد، شرایط عوض میشود و اتفاقها پشت سر هم میافتد و برای چند وقت شما زمان را از دست میدهید. این اتفاقات همه زمانی رخ میدهند كه كودك شما به سه سالگی میرسد و این به این معنی است كه كودك شما علاوهبر اینكه راه رفتن را یاد گرفته، شروع به حرف زدن میكند و این درست همان زمانی است كه پای صبر و صبوربودن به میان میآید. این به شما یادآوری میكند كه فرزند شما هیچ تواناییای از خودش ندارد كه خودش از پس خودش بر بیاید و این شرایط تا چهار سالگی ادامه دارد. از تمام این حرفها بگذریم، تنها این را بهخاطر داشته باشید: صبر كنید تا زمانی كه در بهترین شرایط قرار بگیرید. گریه كردنهای بیمورد، بهانهگرفتن و مریضیهای عجیب و غریب و... شرایط قابلقبولی برای تمامشدن صبر و تحمل شما نیستند.
خوابیدن: فیلم بازیكردن و ادا در آورن بچهها در دنیای والدینشان یك عكسالعمل ساده و معمولی است. این شما والدین هستید كه باید از شرایط بهترین استفاده را بكنید و زمانی كه این ادا و اصولها را از فرزند خود دیدید، در بهترین شرایط آن را به سوی خواب هدایت كنید و كاری كنید كه او زمانی كه خسته است و شروع به بهانهجویی میكند، جای خوابش را تامین كنید. با انجام دادن این كار به درستی، یك تیر با دو نشان میزنید، هم خواب و استراحت به اندازه را برای فرزندتان تامین میكنید و هم مقررات را به او یاد میدهید، او با انجام این كار یاد میگیرد كه چطور زمانی كه خسته است استراحت كند و مقررات و نظم و ترتیب در زندگیاش با زندگی او عجین میشود.
خواندن: معلم درون من نمیتواند این اجازه را به شما بدهد كه جلوی خودتان را بگیرید و در این سن و سال برای كودك خود كتاب نخوانید! زمانی كه حس میكنم خوابیدن و صبوربودن در مسائل تربیتی فرزندتان تا چه اندازه اهمیت دارد، نمیتوانم از اهمیت این نكته حرفی نزنم. كتاب خواندن برای فرزندتان آن هم در این شرایط سنی از نان شب هم واجبتر است. در این سن است كه حس خلاقیت در كودك شما موج میزند و با كتاب خواندن تخیل او پرورش پیدا میكند. پس كتاب خواندن را فراموش نكنید.
بلوغ
مسوولیتپذیری: مسوولیت نقش اساسی در زندگی هر فردی بازی میكند و او را به مرحله بالاتری هدایت كند. توصیه من برای پدر و مادرها در این مرحله، این است كه برای فرزند خود جدولی از مسوولیتهایی را كه قرار است به او بدهید، را تهیه كنید و از او این انتظار را داشته باشید كه تمام مسوولیتهایش را تمام و كمال انجام دهد. در این مرحله فرزند شما میتواند در جابهجا كردن رخت چركها به شما كمك كند، اتاقش را خودش تمیز كند و آن را مرتب نگه دارد، غذای حیوان خانگی كه انتخاب كرده است را خودش بدهد و در چیدمان و سرو نهار شما را كمك كند. این موفقیتهای كوچك میتواند اعتمادبهنفس او را بالا ببرد و به پیروزیهایی كه در آینده ممكن است عایدش شود، كمك كند.
انضباط: تمام بچههایی كه به دوران بلوغ میرسند، باید بدانند كه دیگر دوران تنبلی به سر رسیده است و باید یك نظم و انضباط خاصی به زندگیشان بدهند. این زمانی است كه آنها به زندگیشان نظم و انضباط بدهند و تمام قوانین را رعایت كنند. در این مرحله بهتر است سختگیری را با آرامش مخلوط كنیم و بدبینی را برای فرزندمان ایجاد نكنیم و این دیدگاه را برای او پررنگ نكنیم كه انضباط مقوله خشكی است و رعایتكردن قوانین كاری طاقتفرسا است. ضمن اینكه قوانین را برای آنها مینویسیم و از آنها توقع رعایتشان را داریم، انعطافپذیری را هم به آنها یاد بدهیم. مثلا اگر به خانه رسیدیم و دیدیم كه دخترمان تمام خانه را گردگیری كرده است، برای اینكه او را تشویق كنیم، ظرفهای شام را خودمان بشوریم، حتی اگر نوبت دخترمان باشد.
نوجوانی
منظره اتاق: یكی از حیلههای بزرگ والدین این است كه مسوولیت نظم، ترتیب، نظافت و... اتاق را به عهده نوجوان خانه میگذارند. ضمن گذاشتن این قانون آنها این نكته را ابراز میكنند «اگر فضایی را برای خودت میخواهی باید به تمیز نگهداشتن آن عادت كنی» با گفتن این جمله آنها میفهمند كه برای اعضای خانوادهشان مهم هستند و همین جملات تاثیر بسزایی روی آنها میگذارد. اما این توصیه وجه نامناسبی هم دارد. بسیاری از خانواده این كار را انجام میدهند، یعنی فضایی را در اختیار نوجوانشان قرار میدهند اما وظایفی را بر عهدهشان نمیگذارند و باعث لوس شدن فرزندانشان میشوند. تنها یك نكته را در مورد این كار میگویم، با انجام دادن این كار آینده فرزندتان را تباه خواهید كرد و او را زیادهطلب بار میآورید.
تصمیمگیری: آخرین نكته؛ تمام نوجوانان در سالهای اولیه دوران نوجوانیشان احتیاج به این دارند كه توان تصمیمگیری را داشته باشند و از امنیت خودشان هم اطمینان حاصل كنند. توصیه من برای این مرحله این است كه به آنها فرصت بدهیم تصمیم بگیرند اما آنها را به حال خودشان رها نكنیم، آنها را در تحلیل انتخابهایی كه پیش رویشان است كمك كنیم و به آنها یاد بدهیم در هر شرایطی چگونه تصمیم بگیرند؛ چه در شرایطی كه بهنفع آنهاست و چه در شرایطی كه به ضرر آنها. باید تصمیمگیری آن هم از نوع درستش را یاد بگیرند.
