0

نگاهي به تحولات هفته اول جنگ تحميلي

 
amuzesh2005
amuzesh2005
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : مهر 1387 
تعداد پست ها : 6524
محل سکونت : آذربایجانشرقی

نگاهي به تحولات هفته اول جنگ تحميلي

رژيم صدام پس از پيروزي شكوهمند انقلاب اسلامي، با چراغ سبز ابرقدرت‌ها و با هدف رسيدن به مطامع گوناگون ذهن معيوب خود، بالاخره پس از زمينه‌ چيني‌هاي متعدد، در تاريخ 31 شهريور 1359 هجوم همه جانبه خود را به سرزمين مقدس جمهوري اسلامي آغاز كرد. مطلب زير به منظور آشنايي با حوادث هفته اول جنگ است كه در پايان هفتمين روز منجر به صدور اولين قطعنامه سازمان ملل در خصوص جنگ شده است. 
  در اولين روز حمله سراسري دشمن به خاك جمهوري‌ اسلامي ايران، نيروهاي عراقي به پاسگاه‌هاي مرز مشترك با ايران از آبادان تا شمال قصرشيرين هجوم آوردند و با پشتيباني آتش توپخانه و بمباران هوايي، بسياري از پاسگاه‌ها را تصرف يا محاصره كرده، پيشروي به سوي نقاط سوق‌الجيشي را شروع كردند. نيروهاي خودي هم كه آمادگي چنداني نداشتند با احساس خطر از تصرف نقاط بيشتر و شهرهاي مهم، پي‌درپي درخواست كمك و پشتيباني مي‌كردند.
هواپيماهاي دشمن نيز از بعد از ظهر، هجوم به شهرها و مناطق استراتژيك را آغاز كردند و تا قبل از تاريكي شب، با تجاوز به 19 شهر، فرودگاه‌ها ،پايگاه‌ها و.. . را هدف قرار دادند. همچنين درگيريهايي بين نيروهاي دريايي خودي و دشمن در اروندرود و خليج‌فارس رخ داد كه از جمله نتايج آن غرق چهار فروند ناوچه موشك‌انداز عراقي بود.

سياسي:
بازتاب جهاني و منطقه‌اي جنگ

آغاز تهاجم نظامي عراق، بازتاب‌هاي مختلفي را در دو كشور درگير جنگ و در محافل رسمي و غيررسمي جهان به همراه داشت. در جمهوري اسلامي، جنگ توطئه‌ براندازي انقلاب اسلامي تعبير مي‌شود كه دولت مزدور عراق در نقش « آلت دست امريكا » مجري آن است. عراق نيز ضمن اعلام حمله و تصرف بخشهايي از خاك ايران، اقدام نظامي را حركتي جهت احقاق حقوق خود دانسته، تاكيد مي‌كند كه « مصمم است تا سرزمين‌هايي را كه توسط ايران غصب شده»، باز‌پس ستاند.

 

كشورهاي حوزه خليج‌فارس در قبال تجاوز عراق سكوت اختيار كرده، ضمن همكاري با عراق، از اتخاذ موضعي آشكار پيرامون جنگ پرهيز مي‌كنند. آمريكا ضمن ناديده گرفتن نفس تجاوز، با اتخاذ موضعي مصلحت‌جويانه« زد و خوردهاي مرزي ايران و عراق را براي صلح جهاني و كشورهاي منطقه خطرناك » دانسته، اعلام مي‌كند:« ثبات خليج‌( فارس) به ايراني متحد و قوي و مستقل بستگي دارد.»
روسها نيز جنگ را نتيجه سلطه‌طلبي آمريكا در منطقه دانسته، خواستار حل مسالمت‌آميز اختلافات دو كشور ايران و عراق مي‌شوند، بي‌آنكه كه اشاره‌اي به آغازگر جنگ داشته باشند. 

خلاصه تحركات نظامي و سياسي روز دوم جنگ
نظامي: پيشروي دشمن در خاك جمهوري اسلامي ايران
در دومين روز، تلاش نيروهاي عراقي براي تصرف پاسگاه‌هاي مرزي و جاده‌ها و مناطق سوق‌الجيشي ادامه يافت. اجراي آتش دوربرد روي نقاط حساس و كليدي جبهه‌ها از جمله آبادان و خرمشهر تشديد شد و نيروهاي خودي، با وجود كمبود امكانات، از پيشروي سريع دشمن جلوگيري كردند. در منطقه مياني مرز جمهوري ‌اسلامي ايران و عراق يعني از جنوب دهلران تا شمال قصرشيرين كه به دليل نزديكي به بغداد، به خصوص در محورهاي دهلران،مهران،سومار،نفت‌شهر و قصرشيرين از حساسيت خاصي برخوردار است، دشمن تلاش مي‌كرد سريع به اهداف خود دست يابد و هرچند در اين روز موفق نشد ولي تا حدودي پيشروي كرد و سومار را اشغال كرد. 

در تجاور امروز هواپيماهاي دشمن، 18 شهر هدف قرار گرفت و تعدادي هواپيما و 2 هلي‌كوپتر دشمن سرنگون شد. در جريان اقدامات نيروي هوايي ارتش جمهوري ‌اسلامي، حدود پانزده مركز مهم نظامي عراق و تعدادي از تاسيسات نفتي آن كشور هدف قرار گرفت.  

سياسي:
اعلام وضعيت جنگي از سوي حضرت امام خميني (ره)

دومين روز جنگ با اعلام وضعيت جنگي از سوي حضرت امام‌خميني (ره) آغاز شد و براي سازماندهي نيروها و امور جنگ، رئيس جمهور و فرمانده كل ‌قوا ،شخصاً فرماندهي نيروهاي جمهوري‌ اسلامي را به عهده گرفت. از سوي ديگر، عراق تهاجم نظامي خود را « جنگ آزاديبخش عليه ايران » معرفي كرد كه هدف آن« سرنگوني دولت ايران» است و تنها با پذيرش شرايط بغداد در مورد« محدوده مرز خاكي، حاكميت بر شط‌العرب و استرداد سه جزيره « دهانه هرمز » خاتمه خواهد يافت. با شدت گرفتن جنگ، تلاشهاي صلح نيز آغاز شد. دبيركل سازمان‌ملل و دبير كل كنفرانس اسلامي به همراه ساير اشخاص حقيقي و حقوقي بدون اشاره به مسأله تجاوز و آغازگر جنگ و عقب‌نشيني نيروها، خواستار برقراري آتش‌بس بين طرفين شدند. 
 

آمريكا جنگ را وسيله مناسبي براي «آزادي گروگانهاي آمريكايي »و اشتياق ايران براي نزديكي به آن كشور تلقي كرد. روس‌ها نيز با ملاقات‌هاي خصوصي با مقامات ايراني تلاش كردند توجه ايران را به سوي خود جلب كنند و از گرايش احتمالي تهران به غرب، به جهت نيازهاي تسليحاتي جلوگيري نمايند.
خلاصه تحركات نظامي و سياسي روز سوم جنگ
نظامي:اشغال مهران ، سومار و نفت‌شهر

در سومين روز حمله، با وجود افزايش فشارهاي زميني و هوايي دشمن و به كارگيري يگان‌هاي زرهي ، به دليل مقاومت نيروهاي نظامي و مردمي،تلاش دشمن براي اشغال خرمشهر، محاصره آبادان و نزديكي به اهواز ناكام ماند. منطقه مياني شاهد تشديد فعاليت دشمن و سقوط شهرهاي مرزي مهران، سومار و نفت‌شهر بود. سرپل‌ذهاب و قصرشيرين نيز در آستانه سقوط قرار گرفتند. هواپيماهاي دشمن حداقل 15 شهر و منطقه را مورد تجاوز قرار داده و تأسيسات صنعتي و نقاط مسكوني و حتي بيمارستان را بمباران كردند و خسارات جاني و مالي فراواني به بار آوردند. در جريان اين تجاوزات تعدادي هواپيماي دشمن سقوط كرد. 

امروز در درگيري دريايي ، اسكله البكر عراق آسيب ديد. يك ناو خودي مورد حمله هواپيماهاي دشمن قرار گرفت و يك كشتي لايروب عراقي منهدم شد.

سياسي:
اعلام جنگ بين اسلام و كفر توسط حضرت امام خميني (ره)

حضرت امام‌خميني (ره) با اعلام اين نكته كه جنگ ايران و عراق «جنگ بين اسلام و كفر و قرآن‌ كريم و الحاد است»، راه هرگونه اقدام سازشكارانه را مسدود كردند و با ترسيم استراتژي ايران در جنگ نابودي صدام و حزب بعث عراق خط بطلاني بر خاتمه جنگ از طريق ميانجيگري كشيدند. 
 

عراق نيز ايران را مسئول آغاز جنگ دانست و اعلام كرد كه «دست به يك جهاد مقدس» عليه ايران زده است .
در شوراي امنيت سازمان‌ملل متحد بر سر متن بيانيه‌اي درباره جنگ ايران وعراق، بين اعضاي شورا اختلاف افتاد. شوروي خواستار رسيدگي شوراي امنيت به مسأله جنگ شد، ولي ساير اعضا تنها به ارسال پيام‌هايي به ايران و عراق جهت پايان دادن به جنگ بسنده كردند و بدون در نظر گرفتن نقش سازمان‌ملل در مورد خاتمه‌دادن به منازعات، از دو كشور درگير خواستند تا دستور يك آتش‌بس فوري را صادر كنند، و اين در حالي است كه پيشروي نيروهاي عراقي در داخل خاك ايران، همچنان ادامه دارد.

خلاصه تحركات نظامي و سياسي روز چهارم جنگ
نظامي: تشديد فشار دشمن براي پيشروي در جبهه ‌جنوبي

گزارش‌هاي چهارمين روز، تلاش نيروهاي عراقي را براي اشغال نقاط مهم و پيشروي در عمق منطقه جنوب نشان مي‌دهد. دشمن تجهيزات زرهي بيشتري به كار گرفت و به آبادان و خرمشهر نزديك‌تر شد و بستان را در آستانه سقوط قرار داد. همچنين منطقه مياني شاهد ورود نيروهاي مهاجم به داخل شهرهاي قصرشيرين و سرپل‌ذهاب بود. در منطقه شمالغرب، پيرانشهر و مهاباد تهديد شدند. هواپيماهاي دشمن امروز بيش از 10شهر را مورد هجوم قرار داده و نقاط مختلفي از اين شهرها را بمباران كردند كه علاوه بر خسارات مالي، تعدادي از مردم نيز كشته و مجروح شدند. در جريان اين تجاوزات، چند هواپيماي دشمن سرنگون شد.

سياسي:
دسته‌بندي كشورهاي عربي و نگراني ابرقدرت‌ها

به نظر مي‌رسد در جمهوري ‌اسلامي اختلافات بر سر چگونگي ادامه جنگ و به كارگيري نيروها بالا گرفته است. بني‌صدر بر استفاده از ارتش و انجام عمليات كلاسيك تاكيد دارد و تلاش مي‌كند خود را يگانه حامي ارتش معرفي كرده و از اين طريق موقعيت خود را در داخل كشور تثبيت كند. در مقابل، نيروهاي خط امام اتكا به جنگهاي كلاسيك و جنگ‌افزارهاي كلاسيك را كافي ندانسته، خواستار استفاده از شيوه‌هاي انقلابي و جنگ مردمي عليه عراق هستند.
از سوي ديگر، استراتژي جنگ سريع عراق آثار شكست خود را كم‌كم نشان مي‌دهد و رژيم عراق كه موفق نشده به اهداف سه ‌روزه خود در جنگ نايل آيد و خود را رو در روي يك جنگ طولاني مي‌بيند، تلاش گسترده‌اي را جهت دريافت سلاح از شوروي و فرانسه در پيش گرفته است. براي همين، طارق‌عزيز پس از ديدار از مسكو ، بلافاصله براي ملاقات با ژيسكار‌دستن وارد فرانسه شد.
در خاورميانه، جنگ ايران و عراق منجر به بروز شكاف بيشتر در جهان عرب شده است. كشورهاي مصر، اردن، مراكش، قطر، كويت، عربستان‌سعودي و يمن‌شمالي از عراق حمايت مي‌كنند و كشورهاي يمن جنوبي، سوريه و ليبي در كنار ايران قرار گرفته‌اند. در سطح بين‌المللي، آمريكا به منظور پيشگيري از آثار ناشي از عدم موفقيت عراق، مشورتهايي را با متحدين خود آغاز كرده است. آمريكا در پي ايجاد يك نيروي دريايي مشترك جهت محافظت از تنگه ‌هرمز است. شوروي كه از حضور بيشتر ناوگانهاي آمريكا به همراه ناتو در خليج‌فارس نگران است واشنگتن را به تدارك تجاوز عليه ايران و ساير كشورهاي منطقه متهم مي‌سازد.

خلاصه تحركات نظامي و سياسي روز پنجم جنگ
نظامي: اعلام پذيرش ميانجيگري از سوي عراق

از نخستين ساعات پنجمين روز، نيروهاي عراقي براي تصرف خرمشهر فشار سنگين‌تري وارد كردند و موفقيتهايي نيز به دست آوردند، ليكن با ايستادگي رزمندگان اسلام، مجدداً وضعيت خرمشهر بهبود يافت.همچنين در اين روز تلاش دشمن براي نزديك شدن به اهواز ادامه داشت، پادگان حميديه در معرض سقوط قرار گرفت و اقدامات دشمن براي تصرف بستان به نتيجه نرسيد. در منطقه مياني، دهلران در محاصره نيروهاي عراقي قرار گرفت و سد كنجانچم به دست آنها افتاد و گيلان‌غرب تا مرز سقوط پيش رفت.
امروز حملات هوايي دشمن به نقاط استراتژيك ادامه يافت و هواپيماهاي دشمن علاوه بر پشتيباني نيروهاي متجاوز ، به بيش از 10 شهر تجاوز كرده ، فرودگاهها، تاسيسات نفتي و صنعتي و... را بمباران كردند، تعدادي از هواپيماهاي متجاوز نيز سرنگون شدند.

سياسي:
اعتماد به نفس در ايران ـ درخواست عراق براي ميانجيگري

در جمهوري‌اسلامي ايران به تدريج اعتماد به نفس بيشتري نسبت به ادامه جنگ و مقابله با تجاوز عراق پيدا مي‌شود. در مقابل، عراق كه در يكي دو روز اول جنگ، كشورها و سازمانهاي بين‌المللي را از هرگونه اقدام ميانجيگرانه منع مي‌كرد، حال كه نيروهايش زمينگير شده‌اند، اعلام مي‌كند كه هرگونه ابتكار بين‌المللي را از طرف هر كشور دوست يا مسئولي براي پايان دادن به جنگ خواهد پذيرفت.
آمريكا و شوروي نيز گرچه ظاهراً در قبال جنگ ايران و عراق موضع بي‌طرفانه‌اي اتخاذ كرده‌اند، امّا هر دو كشور نسبت به اهداف و سياستهاي طرف ديگر با سوءظن مي‌نگرد و مبناي مشتركي براي همكاري در مورد جنگ و منطقه نمي‌يابند.

خلاصه تحركات نظامي و سياسي روز ششم جنگ
نظامي: زمينگير شدن قواي دشمن در جنوب
در ششمين روز اجراي آتش و بمباران شديد روي نقاط مختلف خوزستان ادامه يافت. تلاش نيروهاي عراقي براي ورود به شهرهاي خرمشهر و آبادان و محاصره اهواز به نتيجه نرسيد. از طرف ديگر، با وجود استقرار نيروهاي دشمن در قصر‌شيرين، مقاومت نيروهاي خودي در اين شهر ادامه يافت و وضعيت رزمندگان اسلام در سر پل‌ذهاب بهبود پيدا كرد. ليكن پيشروي دشمن در جنوب قصرشيرين به طرف گيلان‌غرب همچنان ادامه يافت.
هواپيماهاي دشمن علاوه بر پشتيباني نيروي زميني، مراكز نظامي و غيرنظامي را بمباران كردند و خسارات جاني و مالي به بار آوردند. از سوي ديگر هواپيماهاي خودي چند پادگان و پايگاه نظامي دشمن را بمباران كرده، چند پل و جاده نظامي را تخريب كردند.

سياسي:
  رد هرگونه سازش و ميانجيگري از سوي امام‌خميني (ره)

شش‌روز پس از آغاز جنگ، با كند شدن روند پيشروي ارتش عراق و ناكامي نيروهاي عراقي در رسيدن به اهداف از پيش تعيين شده در خوزستان ، گرايش به برقراري آتش‌بس در حكام بغداد افزايش مي‌يابد.تلاش هيأت‌هاي صلح تشديد شده، فشار سياسي بر ايران جهت پذيرش آتش‌بس فزوني مي‌گيرد، امّا در تهران با اين كه رئيس‌جمهور به گونه‌اي مشروط ، نسبت به مذاكره اظهار تمايل مي‌كند، امّا ساير مسئولين هرگونه سازش و ميانجيگري را به شدت رد مي‌كنند. از سوي ديگر، آمريكا و متحدين آن، جهت حفظ امنيت كشتيراني آزاد و باز نگه داشتن تنگه هرمز، حضور ناوگان‌هاي خود را در خليج‌فارس افزايش مي‌دهند. 
 

دولت كارتر به منظور تسريع در روند آزادسازي گروگان‌هاي آمريكايي در تهران اعلام مي‌كند كه « موضوع احتياجات ايران به لوازم يدكي نظامي» در مذاكره بين دو كشور مطرح خواهد شد.  

در بين متحدين آمريكا، موضع فرانسه با سايرين متفاوت است. فرانسويان تاكنون سعي مي‌كردند خود را در جنگ بي‌طرف نشان داده،ابرقدرتها را از دخالت در جنگ برحذر دارند، ليكن با آشكار شدن شكست استراتژي عراق در جنگ، از حمايتهاي خود از عراق پرده برداشتند.

خلاصه تحركات نظامي و سياسي در روز هفتم جنگ
نظامي: ادامه فشار دشمن براي پيشروي در جنوب و مياني

در هفتمين روز، نيروهاي خودي موفق شدند از نزديك شدن نيروهاي دشمن به آبادان و خرمشهر جلوگيري كرده، تا حدودي آنها را عقب برانند. در اين روز نيروهاي عراقي بيشترين تلاش خود را به كار بردند تا به اهواز نزديك شده، وارد سوسنگرد و انديمشك و دزفول شوند و اگر ‌چه موفق به اين كار نشدند، ولي خود را تا پشت رودخانه كرخه رساندند. در جبهه مياني، درگيري در نوار مرزي ادامه داشت و در شمال اين جبهه، نيروهاي خودي براي عقب راندن دشمن از سرپل ذهاب و قصرشيرين و جلوگيري از پيشروي بيشتر در محور گيلان‌غرب موفقيتهايي كسب كردند.
هواپيماهاي دشمن علاوه بر پشتيباني نيروي زميني، تأسيسات نظامي ،اقتصادي و ... را بمباران كردند. چند هواپيماي دشمن سرنگون شد. جنگنده‌هاي جمهوري ‌اسلامي نيز چند پادگان نظامي دشمن و تأسيسات صنعتي عراق را بمباران كردند. 
 

سياسي:
اولين قطعنامه شوراي امنيت، استقبال عراق و امتناع جمهوري اسلامي

ايران همچنان بر مواضع گذشته خود مبني بر ادامه جنگ و رد هرگونه ميانجيگري اصرار مي‌ورزد. عراق نيز با يك برخورد دو پهلو از يك سو تهديد مي‌كند كه براي تأمين شرايط مورد نظر تمام قوايش را وارد جنگ خواهد كرد و از سوي ديگر براي به دست گرفتن ابتكار سياسي و تحت فشار قراردادن ايران، قطعنامه 479 شوراي امنيت را مي‌پذيرد و با پيشنهاد آتش‌بس موافقت مي‌كند. در سطح بين‌المللي، 15 عضو شوراي امنيت پس از گذشت هفت روز تجاوز عراق به ايران ، اولين قطعنامه خود را بدون اشاره به كشور تجاوزگر و لزوم عقب‌نشيني نيروهاي متجاوز به پشت مرزهاي بين‌المللي صادر كرده و خواستار توقف جنگ و توسل به اصول عدالت و حقوق بين‌المللي جهت حل اختلافات شده است. اين قطعنامه در شرايطي به تصويب مي‌رسد كه ناتواني عراق براي دستيابي به يك هدف زودرس و پايان سريع جنگ مشخص شده و شركت در يك جنگ درازمدت در راستاي منافع عراق نبوده و احتمال پيروزي جمهوري‌اسلامي را در پي خواهد داشت.
بدين جهت، جمهوري‌اسلامي قطعنامه را رد كرده است. اين در حالي است كه قدرتهاي بزرگ نيز از تصميمات سازمان‌ملل حمايت كرده‌اند. 
 

در بين قدرت‌هاي غربي، آمريكايي‌ها سياستي دوگانه را دنبال مي‌كنند، آمريكا از يك سو با شركت فعال در تصويب قطعنامه 479 ايران را تحت فشار قرار داده و از سوي ديگر مي‌كوشد مواضع ظاهراً بي‌طرفانه خود را حفظ كرده، شوروي را عامل تحريك عراق و عامل ادامه جنگ قلمداد كند.  

متن قطعنامه 479 شوراي امنيت ، 28 سپتامبر ( 6/7/59 )
با توجه به اين كه دولتهاي عضو متعهدند در روابط بين‌الملل از تهديد يا كاربرد زور عليه تماميت ارضي يا استقلال سياسي هر دولتي خودداري كنند و با توجه به اين كه طبق ماده 24 منشور شوراي امنيت، مسئوليت اوليه حفظ صلح و امنيت بين‌المللي را برعهده دارد، با اظهار نگراني عميق درباره وضعيت رو به گسترش ميان ايران و عراق: 
 

از ايران و عراق مي‌خواهد بلافاصله از توسل بيشتر به قوه قهريه بپرهيزند و اختلافات خود را مسالمت‌آميز طبق اصول عدالت و حقوق بين‌الملل حل كنند.  

از هر دو كشور مي‌خواهد هر‌گونه پيشنهاد ميانجيگري يا سازش يا توسل به سازمانهاي منطقه‌اي را كه مي‌تواند منشور را تسهيل سازد، بپذيرد.  

از كليه كشورهاي عضو مي‌خواهد نهايت خويشتن‌داري رامراعات نمايند و از هر عملي كه منجر به افزايش برخورد شود، بپرهيزند.  

از تلاشهاي دبيركل و پيشنهاد در مورد بهبود اين وضعيت پشتيباني مي‌كند.  

از دبيركل مي‌خواهد ظرف 48 ساعت گزارشي به شوراي امنيت تسليم كند.  

نمايندگان كشورهاي اسلامي كه در سازمان‌ملل متحد جلسه تشكيل داده بودند ، نگراني خود را از اوضاع منطقه ابراز داشتند و موافقت كردند به ايران و عراق هيأت‌هاي حسن‌نيت اعزام كنند.

چهارشنبه 6 بهمن 1389  2:11 PM
تشکرات از این پست
دسترسی سریع به انجمن ها