سازمان رزم سپاه پاسداران در عمليات والفجر 10 به شرح ذيل بود:
قرارگاه قدس :
لشكرهاي 7 ولي عصر (عليه السلام) با شش گردان؛ 17 عليابن ابيطالب (عليه السلام) با شش گردان؛ 19 فجر با شش گردان؛ 25 كربلا با 10 گردان؛ 33 المهدي (عليه السلام) با شش گردان؛ 41 ثارالله با هفت گردان و تيپ 39 بيتالمقدس با چهار گردان.
قرارگاه ثامنالائمه (عليه السلام) :
لشكر 9 بدر با هشت گردان؛ تيپهاي 29 نبي اكرم (صلي الله عليه و آله) با شش گردان؛ 36 انصارالمهدي با چهار گردان؛ 75 ظفر با دو گردان و ويژه شهدا با شش گردان؛ سپاه چهارم با شش گردان.
قرارگاه فتح :
لشكرهاي 8 نجف با پنج گردان؛ لشكر 11 اميرالمومنين (عليه السلام) با چهار گردان؛ لشكر 14 امام حسين (عليه السلام) با پنج گردان و تيپهاي 44 قمربنيهاشم (عليه السلام) با سه گردان؛ 82 صاحبالامر با سه گردان؛ 91 بقيهالله با سه گردان و انصارالرسول (صلي الله عليه و آله) با سه گردان و يك تيپ نامنظم از قرارگاه رمضان.
در مجموع، 10 لشكر و 9 تيپ شامل 103 گردان، در عمليات والفجر 10 وارد عمل شدند.
شرح عمليات
پس از انجام بحث و بررسيهاي لازم، ساعت 2 بامداد 23 اسفند 1366 براي عمليات تعيين شد. در برخي از محورها نيروها مي بايست فاصله زيادي را تا رسيدن به هدف طي ميكردند، شروع عمليات از ساعت 2 تا 4 بامداد در محورهاي مختلف متغير بود.
در اين عمليات، نيروها با سرعت عملي بالا، به بيش از 90 درصد از اهداف تعيين شده دست يافتند. به جز عكسالعمل دشمن در محورهاي شاخ سورمر و شاخ شميران، مقاومت عمدهاي از نيروهاي عراقي مشاهده نشد. در محور چناره نيز با وجود يخبندان و با چهار ساعت تأخير، اهداف مورد نظر تأمين شد و تعداد زيادي از نيروهاي دشمن كه در خواب به سر ميبردند، در غافلگيري كامل به اسارت در آمدند.
در محور قرارگاه قدس، پس از تصرف ملخور و ارتفاعات چناره، خورنوازان، هاني قول و تپه حميد، به دليل عدم اتصال جاده، عمليات متوقف شد.
در محور قرارگاه فتح نيز، عليرغم تصرف بالامبو و تنگه، به دليل توقف عمليات قرارگاه قدس و همچنين، عكسالعمل دشمن در جناح چپ، نيروها، از پيشروي كامل بر روي شاخ سورمر و شاخ شميران باز ماندند. در محور مياني، قرارگاه ثامنالائمه (عليه السلام) ، ارتفاعات مگر، و نيمي از ارتفاع شيندروي را تصرف كرد و براي الحاق روي يال ارتباطي، شامل دشت سازان و سپس نيمي ديگر از ارتفاعات شيندروي، عليرغم روشن شدن هوا، تك را ادامه داد. با توجه به موفقيتهاي به دست آمده، نيروها از روحيه خوبي برخوردار بودند، ضمن اين كه تلفات خودي بسيار اندك بود. علاوه بر اين، به دليل از هم گسيختگي دشمن و عدم حضور جدي در منطقه، فرماندهان بر انجام سريع مرحله دوم عمليات تاكيد داشتند. مشكل اساسي در اين مرحله، عدم اتصال جاده هاني قول بود، تا اين كه در ساعت 14 روز 24 اسفند 1366 خبر اتصال جاده به قرارگاه رسيد. لذا مقرر شد، مرحله دوم عمليات در شب سوم انجام گيرد.
با ايجاد 48 ساعت وقفه در عمليات، دشمن دست به تحركاتي زد كه حاكي از غافلگيري كامل عراق نسبت به اهداف مورد نظر و سمت اصلي تك بود. اين نقل و انتقالات و تحركات دشمن بيش از همه بر روي شاخ سورمر و شاخ شميران، و در اولويت بعدي، در برابر قرارگاههاي فتح و ثامنالائمه (عليه السلام) مشاهده ميشد. از سوي ديگر، تبليغات جبهه خودي تا مرحله دوم نيز در شكل گيري اقدامات دشمن بيتأثير نبود. در اين تبليغات، محور قرارگاه قدس به عنوان محور انجام عمليات ظفر 7 با مشاركت نيروهاي تحت امر قرارگاه رمضان و اكراد معارض اعلام شد، در حالي كه، تلاش در محور قرارگاه فتح و ثامنالائمه (عليه السلام) مسكوت ماند. اين اقدام، بر حساسيت دشمن نسبت به دو محور مياني و جنوبي افزود و موجب غفلت عراق از محور قرارگاه قدس شد. دشمن مبتني بر چنين درك و ذهنيتي، ستونهاي متعدد و طويلي را با عبور از پلهاي ملاويسي و زلم به سوي دوجيله و سپس حلبچه روانه كرد. به گونهاي كه تيپ كماندويي 68 نيروي مخصوص پس از ورود به منطقه، در روز اول پاتكهاي خود را بر روي شيندروي آغاز كرد. در مجموع، به نظر ميرسيد دشمن نسبت به محور قرارگاه قدس از حساسيت چنداني برخوردار نيست، ضمن آن كه در همان ابتدا، تحركات محدود دشمن با آتش موثر اين قرارگاه ناكام و متوقف شد.
مرحله دوم
مرحله دوم اين عمليات در شب 25 اسفند 1366 آغاز شد. قرار گاه قدس با تصرف پل زلم، تنگه خرمال را مسدود كرد .در پي آن ، به قرار گاه فتح ابلاغ شد ، به پيش روي آن ادامه دهد تا با قرار گاه قدس الحاق كند ، قرار گاه ثامن الائمه (عليه السلام) نيز از روي ارتفاعات شيندروي به سمت دشت سرازير شد . در اين مرحله نيز سرعت عمل نيروها قابل توجه بود، به گونه اي كه قرار گاه فتح تا صبح روز 25 اسفند 66 موفق شد ارتفاعات دارزين و سر پل مورد نظر را تصرف كرده و به طرف جاده آسفالته حلبچه و درياچه دربنديخان پيشروي كند . قرار گاه ثامن الائمه (عليه السلام) نيز با سرازير شدن از روي شيندروي به سمت محور جاده و ارتفاعات پنج قله ، به دليل خالي بودن منطقه از دشمن با مشكلي روبرو نشد . در صبح روز سوم عمليات، با تصرف پل زلم و بسته شدن تنگه ، كليه نيروهاي دشمن به محاصره در آمده و دست به عقب نشيني زدند . به دليل بسته بودن عقبه دشمن ، ستون هاي عراقي در منطقه سرگردان شده و در مواجه با نيروهاي خودي ، به هر سمت مي گريختند.
قرارگاه فتح با مشاهده وضعيت دشمن مرحله سوم عمليات را در روز آغاز كرد و در يك خيز، به سوي پادگان زمقي رسيد. در حوالي ظهر، يگان هاي تابعه اين قرارگاه نيز به دروازه هاي شهر دوجيله رسيدند. در اين شرايط، بيشتر نيروهاي دشمن در حد فاصل سه كيلومتري جنوب پل زلم تا شهر دوجيله تجمع كرده بودند. دشمن نخستين تلاش خود را متوجه پل زلم كرد تا شايد بتواند حلقه محاصره را بشكند، اما در پي مقاومت نيروهاي خودي و اجراي آتش مناسب ، دشمن با دادن تلفات، از تصرف اين پل منصرف شد. قرارگاه ثامن الائمه توانست پس از درگيري اندك با نيروهاي ضد انقلاب در اطراف شهر نوسرد ، جاده مهم نوسرد-بياره را آزاد كند ، كه در نتيجه بيشتر تحركات نيروهاي خودي در اين محل متمركز شد و در عمل ، ضرورت احداث ساير جاده ها- كه از قبل مورد تاكيد قرار گرفته بود- كاهش يافت.
مرحله سوم
مرحله سوم عمليات در 26 اسفند 1366 با هدف پيشروي در شمال رودخانه زلم و نيز الحاق« قرارگاه قدس » با « قرارگاه فتح» در دوجيله آغاز شد .در پي پيشروي رزمندگان در شمال رودخانه زلم ، نيروهاي خودي در موقعيت جديد كه شامل سه تپان ، جاده ارتباطي و تپه كوچك مشرف بر پل ملا ويسي بود، با احداث خاكريز استقرار يافتند. در محور جنوب پل زلم، با وجود تجمع انبوه دشمن پيشروي نيروها همراه با درگيري شديد ادامه يافت و سرانجام رزمندگان ساعت پنج صبح به دروازه شهر دوجيله رسيدند و بدين ترتيب ، الحاق صورت گرفت. با بسته شدن تنگه، بخشي از نيروهاي دشمن از طرف سد دربنديخان موفق به فرار شدند و باقي مانده نيروهاي موجود نيز در منطقه به هلاكت رسيده يا به اسارت در آمدند. در پي وضعيت جديد، تثبيت خط پدافندي مناسب در تنگه و نيز تصرف شاخ سورمر و شاخ شميران - كه در طي عمليات به دليل هوشياري دشمن ناموفق بود- در دستور كار قرار گرفت.
مرحله چهارم
به منظور تحكيم خط پدآفندي در تنگه، مرحله چهارم عمليات در شب هفتم انجام شد . در اين مرحله ، نيروهاي خودي ضمن تصرف يال و تپه ريشن، در محور جاده شمال سه تپان نيز به طور مختصر پيشروي كردند.
مرحله پنجم
در مرحله پنجم عمليات نيز شاخ سورمر و شاخ شميران به تصرف درآمد. در مرحله پنجم عمليات كه بعدها «بيت المقدس 4» نام گرفت ، منطقه وسيعي از خاك دشمن آزاد شد كه شامل دو ارتفاع و تعداد زيادي روستا بود.
اقدامات و واكنش دشمن
از تاريخ 4و5 اسفند1366 به بعد دشمن اقدام به دو تلاش اساسي نمود: 1- تهاجم سنگين به منطقه آزاد شده به منظور باز پس گيري آن 2- تلاش مهندسي و حمله بر روي ارتفاعات آسوس و تهديد جناح شمالي منطقه عملياتي بيت المقدس2.
بعدها هنگامي كه فرمانده لشگر 43 عراق به اسارت در آمد، در اظهارات خود ، ضمن تمجيد و ابراز شگفتي از سرعت عمل نيروها ، بر غافلگيري كامل عراق تاكيد كرد وهمچنين گفت:« ما از يك ماه پيش به منطقه حساس شديم و جاده را مي ديديم ، ولي جدي گرفتيم »
وي افزود:« روز دوم عمليات با فرمانده سپاه تماس گرفتم و گفتم عمليات اصلي است؛ نپذيرفت ولي روز سوم پذيرفت »
تلفات دشمن و غنائم
علاوه بر اسارت بيش از شش هزار نفر از نيروهاي دشمن، بيش از صد دستگاه تانك و نفربر و همچنين چند قبضه توپ و كاتيوشا و تعدادي خودروهاي مختلف از دشمن منهدم شد. با توجه به غافلگيري دشمن، غنائم به دست آمده در مقايسه با آنچه كه از دشمن منهدم شد از شمار بيشتري برخوردار بود. چنانكه 40-30 دستگاه تانك، 3 دستگاه نفربر ام113 ، 50 الي 60 دستگاه انواع توپ، 2 خودرو مخابرات، 3 دستگاه مركز تلفن ده شماره اي ، 2 دستگاه كمپرسي و اقلام ديگري به تصرف رزمندگان اسلام در آمد.
