چنانچه در دوران قاعدگي خونريزي زيادي داريد، يا نوعي تومور ريشهاي و پليپ رحمي داريد، به تازگي زايمان كردهايد و يا در اثر حادثهاي مقدار زيادي خون از دست دادهايد، ممكن است دچار كمخوني شده باشيد. البته اين موارد در خانمها بروز ميكند و همين كمخوني ميتواند احساس خستگي و فرسودگي ايجاد كند. وقتي كه خونريزي موجب كمبود هموگلوبين ميشود، (سلولهاي قرمز خوني كه سرشار از آهن و پروتئين هستند و اكسيژن را از ششها به ساير اندامها و ارگانهاي بدن ميرسانند) و اعضاي بدن به اندازه كافي اكسيژن دريافت نميكنند، فرد دچار احساس خستگي و كوفتگي ميشود. دلايل ديگر كمخوني ممكن است مربوط به خونريزيهاي داخلي، كمبود آهن، فوليك اسيد و يا ويتامين B12 باشد. كمخوني ميتواند در اثر بيماريهاي مزمن مثل بيماري كليه نيز به وجود آيد. علائم كمخوني شامل سرگيجه، احساس سرما و لرز و كجخلقي و زودرنجي است و به راحتي از طريق آزمايش خون تشخيص داده ميشود. درمان هم شامل مصرف مكملهاي آهن (در صورت كمبود آهن) و استفاده از غذاهاي غني از آهن، مثل اسفناج، گوشت قرمز و بروكلي ميباشد.
كــمخــوني
اگر شبها به اندازه كافي ميخوابيد، ولي هر روز صبح باز هم احساس خستگي و فرسودگي ميكنيد، بهتر است درصدد يافتن دليل آن باشيد. اگر اين احساس خستگي به يك مسأله هميشگي تبديل شده است و شما هيچ علتي براي آن نمييابيد، حتماً به يك پزشك مراجعه كنيد. احساس خستگي مداوم ممكن است نشانه يك بيماري جدي باشد. در اينجا به هفت مورد از مهمترين دلايل آن اشاره ميشود. در صورت بروز هر يك از اين علائم، حتماً با يك پزشك مسأله را در ميان بگذاريد.
كمكاري تيروئيد
اگر به طور كلي فرد تنبل و شل و ولي هستيد و كمي هم احساس افسردگي ميكنيد، ممكن است كمكاري تيروئيد داشته باشيد. تيروئيد يك غده كوچك پروانهاي شكل است كه تمام متابوليسمهاي بدن را كنترل ميكند؛ يعني سرعت عملكرد فيزيكي شما نيز تحت كنترل اين غده است. عدم تشخيص اختلالات مربوط به آن، يكي از مهمترين مشكلاتي است كه براي زنان به وجود ميآيد. بنابر تحقيقات به عمل آمده در اين رابطه، هفده درصد از زناني كه بالاي 60 سال سن دارند، به اختلالات تيروئيدي دچار هستند و اغلب خودشان از آن غافلند. آزمايشهاي خوني T3 و T4، وضعيت هورمونهاي تيروئيدي را مشخص ميكنند. اگر اين هورمونها كم باشند، مصرف هورمونهاي تركيبي كه از مواد مصنوعي تهيه ميشوند، بدن را به سرعت لازم ميرسانند و ضعف و كندي ناشي از كمكاري تيروئيد جبران ميشود.
عدم تحمل غذا
همه ما بر اين باوريم كه انرژي مورد نياز بدن از طريق خوردن غذا تامين ميشود؛ اما عدم تحمل غذا ميتواند نتيجه عكس داشته و حتي اگر شدت زيادي نداشته باشد، باز ميتواند احساس خواب آلودگي، كسالت و خستگي در فرد ايجاد كند. شواهد و مدارك نشان ميدهند كه عدم تحمل غذا يكي از دلايل احساس خستگي مداوم است و برخي حتي بر اين باورند كه خستگي هميشگي يكي از اصليترين علائم عدم تحمل غذاست. بنابراين تمام كساني كه به اين وضعيت دچار هستند بايد از خوردن غذاهايي كه به آنها احساس خواب آلودگي بيشتر ميدهند، پرهيز كنند.
عفونت ادراري ناشناخته
اگرچه اغلب زنان عفونت ادراري را با علائمي مثل سوزش تشخيص ميدهند، اما گاهي اوقات، اين مسأله تا سالها ناشناخته ميماند. عفونت ادراري همواره علائم مشخص و روشني ندارد. گاهي اوقات حتي هيچ نشانهاي ندارد؛ فقط شخص احساس خستگي و كوفتگي ميكند. در اغلب موارد عفونت ادراري به دليل وجود برخي باكتريها در مجاري ادرار ايجاد ميشود و اين مساله ميتواند در اثر عدم رعايت نكات بهداشتي در مقاربتهاي جنسي به وجود آيد. تشخيص اين بيماري از طريق آزمايش ادرار صورت ميگيرد و داروهاي مورد نياز براي درمان آن بلافاصله تجويز ميشود. اين داروها اغلب شامل آنتيبيوتيكهاي خوراكي هستند. به اين ترتيب ده روز بعد از مصرف دارو احساس خستگي نيز برطرف ميشود. اگر بعد از درمان، علائم بيماري مجدداً ظهور كرد، عفونت ادراري از نوع حاد است كه در اين صورت بايد درمانهاي ديگر را شروع كرد.
مصرف بيش از اندازه كافئين
بسياري از ما به مصرف زياد كافئين عادت داريم؛ اما در خانمها مصرف بيش از حد آن نتيجه عكس دارد. در واقع كافئين مثل يك عامل محرك عمل ميكند. در برخي بيماران مصرف بيش از اندازه كافئين موجب خستگي و كوفتگي ميشود. اين خستگي هنوز نامشخص و تعريف نشده است؛ ولي دانشمندان توصيه ميكنند كه مصرف كافئين را به حداقل برسانيم.
بيماريهاي قلبي تشخيص داده نشده
اگر بعد از انجام فعاليتي ظاهراً ساده و معمولي، احساس ميكنيد كه انرژي زيادي از دست دادهايد، بهتر است حتماً به يك پزشك مراجعه كنيد. وقتي انجام برخي فعاليتهاي روزمره، باعث ايجاد خستگي زياد در فرد شود، مثلاً جارو كشيدن، شستو شو، رسيدگي به باغچه و يا حتي سر كار رفتن و انجام كارهاي بسيار معمولي در محيط كار، ممكن است مشكل اصلي ناشي از يك بيماري قلبي باشد. اما در بسياري از مواقع، خستگي اولين نشانه وجود بيماري قلبي نيست و به يك مسأله بسيار عادي و بيخطر مربوط ميشود. در صورت احساس خستگي زياد بعد از انجام كارهاي روزمره، اگر هيچ دليلي براي خستگي خود نيافتيد، به پزشك مراجعه كنيد تا در صورت وجود بيماريهاي تشخيص داده نشده قلبي، اقدامات درماني صورت گيرد.
قطع نفس در حين خواب
اگر به اندازه كافي نخوابيد، احساس خستگي و كوفتگي خواهيد كرد. قطع نفس در حين خواب نوعي اختلال خواب است كه معمولاً شبها ايجاد ميشود. فرد مبتلا در حين خواب ناگهان نفسش قطع ميشود؛ اما قبل از آنكه از خواب بيدار شود، دوباره به حالت قبلي برميگردد و شروع به نفس كشيدن ميكند. تمام اين اتفاقات در حالت خواب رخ ميدهد و فرد از آن بياطلاع است. به اين ترتيب فرد با وجود آنكه به اندازه كافي خوابيده است، باز هم احساس رخوت و خستگي دارد. اين مسأله معمولاً در ميان زنان سنگينوزن شايعتر است. خروپف نيز يكي از علائم آن ميباشد. معمولاً براي درمان از بيمار خواسته ميشود كه حتماً وزن خود را كاهش دهد و در صورت مصرف سيگار، آن را ترك كند. گاهي اوقات از برخي وسايل نيز استفاده ميشود تا در حين خواب راه عبور هوا در مجاري بيني مسدود نشود. اگر مشكل حبس نفس در حين خواب برطرف نشود، خطراتي مثل سكته و حملات قلبي را در پي خواهد داشت.
منبع:موسسه فرهنگی دنیای تغذیه و سلامت
