کلیسای هوانس مقدس یکی از کلیساهای ارامنه کاتولیک است و نام آن از اسم یکی از حواریون حضرت عیسی (ع) به نام یوحنا که ارامنه به آن هوانس میگویند، گرفته شدهاست. این کلیسا در داخل شهر مراغه واقع شده است .
معماری
این کلیسا هر چند قدمت بنای این کلیسا را به قرن ۵ و ۶ میلادی نسبت دادهاند، ولی بنا ی اصلی بارها بر اثر ویرانی تجدید بنا شدهاست. قدمت بنای فعلی که به ابتکار سردار سامسون خان و توسط معماران روسی و فرانسوی ساخته شدهاست، به سال ۱۸۴۰ میلادی میرسد. کلیسای هوانس در اثر زلزله ۱۹۳۶ میلادی آسیب جدی دید و بعد از آن درها و پنجرههای بنا به تاراج رفت. بنا به صورت مستطیل در ابعاد ۱۸/۵ در ۶/۵ متر، با نمای آجری ساخته شدهاست. ایوان آجری بنا به وسیله دو راه پله به برج ناقوس کلیسا که به صورت ستارهای ۱۶ ضلعی است و۱۲ متر ارتفاع دارد،راه مییابد. پوشش طاق مرکزی به صورت گریو استوانهای و گنبد مخروطی است. این کلیسا شامل سه بخش محل اسکان اسقف اعظم، مدرسه و روشن کردن شمع و عود است که برخلاف عرف رایج در کلیساسازی دارای پلان مربع است که در دوران حکومت ایلخانی از موقعیت خاصی برخوردار بودهاست ولی در حال حاضر این کلیسا عملاً بدون استفاده ماندهاست.
در بنای این کلیسا آجر بکار رفتهاست. درون کلیسا به سه بخش تقسیم شدهاست که هر یک دارای گنبدی مجزا هستند. در سمت غربی بنا ورودی اصلی کلیسا همراه با برج ناقوسخانه قرار دارد که مرتفع ترین ساق گنبد بین سه گنبد کلیسا را دارد. ناقوسخانه از داخل دارای پلانی مربع شکل و از خارج پلان ستاره شکل با ۸ پر با ۸ نورگیر در بالای آن است . جهت دسترسی به برج کلیسا دو ردیف پلکان در دو سمت برج ساخته شدهاست. در قسمت میانی بنا صحن اصلی کلیسا قرار دارد که خود از دو مربعهای مجزا تشکیل یافتهاست.
