لايه هاي پنهان جنگ

لايه هاي پنهان جنگ

18 سال از پايان جنگ تحميلي مي­ گذرد، جنگي نابرابر كه نيروهاي رژيم بعثي با تمام قدرت و امكانات كشورهاي قدرتمند براي فتح تهران و براندازي نظام مقدس جمهوري اسلامي به پيش آمدند.
آري بيش از دو دهه از آن روزها مي­ گذرد، روزهايي كه جوانان رشيد و برومند اسلام براي حفظ و نگه­ داري درخت انقلاب اسلامي كه با قطره قطره­ ي خون شهدا سر به آستان فلك كشيده بود، جانانه جنگيدند و در مقابل تمامي امكانات پيشرفته­ ي عراق و دولت­ هاي غربي حامي رژيم بعثي، تنها به خدا توكل كردند كه: )‌‌و من يتوكّل علي الله فهو حسبه(([1]). گذشت زمان لايه­ هاي پنهاني جنگ را هويداتر مي­ كند و بر حيرت خام انديشان مي­ افزايد. به راستي چه نيرويي در وجود جوانان دلاور ايراني بود كه در مقابل آن همه امكانات و تجهيزات ايستادند و خم به ابرو نياوردند؟! چه اثري در نفس پاك حضرت روح الله(قدس سرّه) بود كه اين گونه جوانان را به سوي جبهه­ ها و دفاع از شرف و ناموس خود راهي كرد؟! و شبانه با خداي خود چه مي­ گفت كه اين گونه يدالله فوق أيديهم([2]) نمايان شد؟!

آنچه در ذيل مي­ خوانيد برگرفته از مجموعه­ ي لايه­ هاي پنهان جنگ است كه از سوي بنياد حفظ آثار و نشر ارزش­ هاي دفاع مقدس جمع­ آوري و به چاپ رسيده است. اين گفته و شنيده­ ها و تصاوير نه تنها حمايت بي­ دريغ كشورهاي غربي از عراق را نشان مي­ دهد ـ همان دولت­ هايي كه هنگام حمله آمريكا به عراق داعيه دفاع از مردم عراق و پيش­ كش نمودن آزادي به آنان را داشتند ـ بلكه مظلوميت جوانان ايراني و درجه­ ي والاي ايمان و يقين به تكليف را نشانه است.
هراس غرب از رهبري امام خميني(قدس سرّه)
كنت دمارانش، رييس سابق سازمان جاسوسي فرانسه:

ايران يكي از قدرت­ هاي واقعي منطقه است كه داراي ذخاير عظيم نفت در قلمرو وسيع و پر جمعيت خود مي­ باشد؛ هزاران سال است كه اين امپراتوري به عنوان تنها قدرت مسلط كل منطقه شناخته شده است. اكنون در زمان آيةالله خميني اين قدرت چندين برابر شده است.([3])
تجزيه ايران
صدام حسين:

ما از تجزيه و انهدام ايران ناراحت نمي­ شويم و صريحاً اعلام مي­ داريم در شرايطي كه اين كشور دشمني بورزد، هر فرد عراقي و يا شايد هر عربي، مايل به تجزيه و ويراني ايران خواهد بود.
طارق عزيز:

وجود چند ايران كوچك، بهتر از وجود يك ايران واحد خواهد بود و ما از شورش قوميت­ هاي مختلف ايران پشتيباني مي­ كنيم و همه سعي خود را براي تجزيه ايران به كار خواهيم بست.
آنتوني.اچ. كردزمن نويسنده غربي:

به نظر مي­ رسد عراق واقعاً اثرات حمله به كشوري را كه در ميانه راه انقلاب بود، تجزيه و تحليل نكرده باشد. به نظر مي­ رسد عراق به سادگي فرض كرده بود حمله­ اش به تجزيه ايران منجر شود تا يكپارچگي و وحدت آن. حتي برخي از سران عراق در طي مصاحبه­ هاي اخير خود پذيرفتند كه آن­ ها هرگز گمان نكرده بودند كه تأثير حمله آن­ ها به ايران اين­ گونه باشد كه قيامي توده­ اي براي حمايت از آيةالله خميني ايجاد شود.
انگلستان و ساخت شبكه­ ي پناه­ گاه­ هاي زيرزميني براي صدام

در ژوئن 1982 صدام تصميم گرفت برنامه پر هزينه ساخت شبكه­ ي پناه­ گاه­ هاي زيرزميني را به اجرا بگذارد تا بتواند منابع استراتژيك خود را از خطر حملات هوايي مصون بدارد. براين اساس شركت­ هاي انگليسي طرحي را ارايه كردند كه به موجب آن براي 48 هزار سرباز پناه­ گاه امن ساخته مي­ شد. هر پناه­ گاه تونل پولادين داشت و مي­ توانست تا 1200 نفر را در خود جاي دهد. يكي از آن­ ها در كنار كاخ رياست جمهوري بنا شده بود و پر از تجهيزات الكترونيكي، كامپيوتر، تله پرينت و شبكه­ هاي ارتباطي بود و دفتر صدام را با تمام نقاط عراق در تماس دايم قرار مي­ داد.

حفاظت از اين پناه­ گاه به گونه­ اي بود كه اگر كسي به داخل آن­ ها رخنه مي­ كرد دوربين­ هاي ويدئويي او را مي­ ديدند و مسلسل­ هاي خودكار نصب شده بر روي ديوارها بر سر و روي او گلوله مي­ باريدند. در راستاي همين همكاري­ ها شركت ماركني انگليس فرستنده­ هاي مايكروويو نظامي در اختيار عراق قرار داد و شركت راكال نيز متعهد شد تا كارخانه توليد پيشرفته­ ترين راديوي نظامي جهان را به نام جاگوار در عراق احداث نمايد.([4])
مقام نخست آلمان در توسعه تسليحات شيميايي عراق
تيمرمن محقق و نويسنده آمريكايي:

شركت آلماني كارل كولمب سرانجام 6 خط توليد سلاح شيميايي جداگانه به نام­ هاي احمد، محمد، عيسي، عاني، مداي و قاضي در مجتمع سامره ايجاد كرد. اولين آن­ ها در سال 1983 و آخرين­ شان در سال1986 تكميل شدند. از گاز خردل و اسيد پروسيك تا گازهاي عصبي سارين و تابون در اين كارخانه توليد مي­ شدند و در خمپاره­ ها، راكت­ ها و گلوله­ هاي توپ جاسازي مي­ شدند. بي­ ترديد اين بزرگ­ ترين كارخانه سلاح شيميايي در جهان بود.
راديو بي­ بي­ سي به نقل از مجله اشپيگل:

هيچ كشوري به اندازه­ ي آلمان چنين كمك تحقيقاتي و توليدي به عراق در تهيه يك نوع سلاح كشنده و تعيين كننده نكرده است.([5])

سوئيس و ساخت كارخانه اورانيوم
كنت تيمرمن محقق و نويسنده آمريكايي:

عراقي­ ها يك شركت سوئيسي به نام شركت مهندسي آلسا الو سوئيس را اجير كردند تا كاربر روي پروژه­ ي اورانيوم را آغاز كند... در طول پروژه كاركنان شركت با هيچ­ كس تماس نداشتند و طرح آن­ ها در كمال خفا انجام مي­ گرديد. بعدها معلوم شد كه اين شركت واحد توليدي خاصي در كارخانه­ ي القائم عراق ايجاد كرده تا به استخراج نمك­ هاي فلوئور و از جمله فلوئورآمونيم از اسيد فسفريك مايع بپردازد. آن طور كه كار پيش مي­ رفت القائم به صورت پروژه­ اي كليدي در كار توليدسلاح هسته­ اي عراق درمي­ آمدواين علاوه بروظيفه اوليه پروژه يعني توليد مقادير عظيم مواد شيميايي براي استفاده در سلاح مرگبار گاز سمي بود.([6])
كمك­ هاي شيميايي و بيولوژيك آمريكا به عراق
شبكه تلويزيوني AB آمريكا:

صدام حسين از يك شركت آمريكايي به نام آل كولاك در بالتيمور، بيش از 500 تن ماده شيميايي به نام فيودي گليكول خريداري نمود كه اين ماده به گونه­ اي بود كه در صورت مخلوط شدن با اسيد كلريدريك به گاز خردل تبديل مي­ گرديد.

بنا بر گزارشي، شركت­ هاي خصوصي آمريكا در دهه 80 با گرفتن مجوز از طرف وزارت بازرگاني آمريكا نمونه­ هايي از مواد بيولوژيكي و ميكروبي را به عراق صادر كرده­ اند كه اين مواد از نوع ضعيف شده نبوده و قادر به توليد مثل بوده­ است. در ميان آن­ ها ميكروب سياه زخم، طاعون و همچنين يك باكتري سمي به نام ستريديوم با توليني به چشم مي­ خورد.([7])
مين­ هاي ضد نفر ايتاليايي
آلن فريدمن محقق و نويسنده آمريكايي:

در يكي از پيچيده­ ترين خلاف­ كاري­ ها در رم، ميليون­ ها مين مرگ­ بار با استفاده از يك شركت قلابي در سنگاپور به عراق فرستاده شدند. عراق به كمك يكي از شعبات بانك لاوورو در شمال ايتاليا 9 ميليون مين ضدنفر به ارزش 225 ميليون دلار خريداري نمود. اين مين­ ها ساخت شركت والسل بود كه 50 درصد آن تحت مالكيت شركت فيات، گروه صنعتي بزرگ ايتاليا و تحت كنترل جياني آنيلي 72 ساله بود كه امروزه نيز به عنوان پادشاه بدون تاج و تخت ايتاليا معروف است. برخي از مين­ هايي كه عراق دريافت نمود از نوع بسيار وحشتناكي است كه به راحتي مي­ توان آن­ ها را از هلي­ كوپتر پخش كرد يا به سادگي روي سطح بيابان انداخت. اگر كسي روي اين مين­ ها پا مي­ گذاشت پاي قرباني تا مچ يا حتي ران پا قطع مي­ شد.
بمب خوشه­ اي كارآمدترين سلاح براي درهم شكستن امواج انساني
آلن فريدمن )نويسنده و محقق آمريكايي:

آمريكا به پيشنهاد ويليام كيسي رييس سيا، تحويل بمب­ هاي خوشه­ اي به عراق را در اولويت قرار داد؛ زيرا اين سلاح را مناسب­ ترين و كارآمدترين سلاح براي در هم شكستن امواج انساني مدافعان ايراني مي­ دانست. به اعتقاد او اين بمب­ ها مي­ توانست به يك قدرت تصاعدي واقعي و مؤثر عليه قواي ايراني تبديل شود. در واقع اين بمب­ ها از لحاظ تكنيكي جزو سلاح­ هاي متعارف محسوب مي­ شوند، اما در ميدان نبرد همانند سلاح­ هاي نامتعارفي چون سلاح­ هاي شيميايي مي­ توانند موجب كشتار وسيع شوند. چنان­ چه اين بمب­ ها درست عمل كنند، مي­ توانند در وسعتي به اندازه 10 برابر زمين فوتبال هر كسي را كشته يا مجروح سازند، عملاً اين بمب­ ها چرخ گوشت­ هاي هوايي هستند و هر چيزي را در سر راه خود خرد مي­ كنند.([8])
عمليات سياه

براساس عمليات سياه راديوهاي كدگذاري شده­ اي در اختيار خلبانان عراقي قرار داده شد تا آن­ ها امكان ارتباط با افسران مستقر در كشتي­ هاي آمريكايي در خليج فارس را داشته باشند. يك افسر بازنشسته در اين رابطه گفت: هدف اين بود كه هواپيماهاي عراقي بر فراز خليج فارس بتوانند با افسران ما تماس بگيرند. اين روابط روزانه باعث شد تا هواپيماهاي عراقي بتوانند نفتكش­ ها و كشتي­ هاي تجاري به مقصد ايران را شناسايي كنند و اين امر كمك زيادي به عراقي­ ها در انتخاب اهدافشان مي­ كرد .([9])
بلژيك و ساخت پايگاه­ هاي نظامي براي عراق

صدام در ژوئن 1982 قراردادي به ارزش 830 ميليون دلار با يك شركت بلژيكي به نام سيكسكو امضا كرد. هدف از اين طرح پر هزينه كه به نام رمزي پروژه 505 خوانده مي­ شد، آن بود كه براي جنگنده­ هاي پيشرفته عراقي 800 پناه­ گاه در عمق 50 متري زمين احداث گردد.

سيكسكو كه از اعتبارات صادراتي دولت بلژيك استفاده مي­ نمود. طي 4 سال 17 پايگاه هوايي و چند مقر نظامي در عراق ايجاد نمود. ميراژهاي عراق در جريان جنگ با ايران از همين پناه­ گاه­ ها ­ خارج مي­ شدند و به پرواز در مي­ آمدند. از ديگر شركاي صدام سايبترا كنسرسيوم بلژيكي بود كه با جديت تمام روي پروژه­ هاي عكاشات و القائم كار مي­ كرد و يكي از بزرگ­ ترين كارخانه­ هاي آزمايشي و توليد فسفات جهان را در اين دو منطقه بنا نمود.([10])
خمپاره­ هاي دو زمانه طرح ولكان
كنت تيمرمن محقق و نويسنده امريكايي:

معامله 6/1 ميليارد دلاري طرح ولكان يكي از شيرين­ ترين معاملات فرانسه با عراق بود. 83 توپي كه موضوع قرارداد ولكان بود براي طيف وسيعي از مقاطعه كاران تسليحاتي فرانسه درآمد توليد مي­ كرد. در همين راستا عراق از شركت فرانسوي TRT يك فيوز فوق العاده پيشرفته و پيچيده خريد كه با نصب آن بر روي دماغه خمپاره، موجب مي­ شد تا خمپاره درست قبل از رسيدن به زمين منفجر گردد. يكي از افراد ارتش فرانسه كه خمپاره­ اندازهاي عراقي را در بيابان­ هاي بصره آموزش مي­ داد مي­ گويد: با يك بار آتش آن­ ها همه­ ي ايراني­ ها را تا فاصله يك كيلومتري درو مي­ كردند. همين سلاح بود كه جلوي امواج انساني ايران را گرفت؛ درست همانند نبرد وردن در جنگ جهاني اول، آن­ ها مدام آتش مي­ كردند و ايراني­ ها واقعاً قتل عام مي­ شدند.([11])
كمك­ هاي آمريكا در جهت پيشبرد برنامه صلاح هسته­ اي عراق
تيمرمن محقق و نويسنده آمريكايي:

در سال 1985 شركت­ هاي آمريكايي به كارخانه الكترونيك نظامي سعد 13 عراق كه توسط فرانسه احداث گرديده بود 700 ميليون دلار تجهيزات پيشرفته الكترونيكي فروختند كه از اين رقم 151 ميليون دلار مربوط به فروش خازن­ هايي شبيه به ماشه­ هاي كريترون بود كه در انفجارهاي هسته­ اي مورد استفاده قرار مي­ گرفت. با موافقت وزارت بازرگاني آمريكا نيز سخت افزارهاي پيشرفته كامپيوتري به ارزش 94 ميليون دلار مستقيماً از سوي شركت­ هاي آمريكايي به كارخانجات تسليحاتي عراق فروخته شد. بنابه گزارش كميته فرعي مجلس نمايندگان آمريكا از اين كامپيوترها در توليد موشك­ هاي دوربرد و پيشبرد برنامه صلاح هسته­ اي عراق استفاده شده بود.

زيبرت از مقامات بلند پايه وزارت انرژي آمريكا، كه فعاليت­ هاي هسته­ اي صدام را زير نظر داشت در فوريه سال 1987 به اين نتيجه رسيد كه برخلاف تصور دولت آمريكا، عراق در طول سه سال و در صورت متوقف نشدن سيل فناوري­ هاي پيشرفته­ ي آمريكايي حتي كم­ تر از سه سال ديگر مجهز به بمب اتمي خواهد شد.([12])
كشف دخالت اسپانيا در توليد سلاح­ هاي شيميايي عراق

در يكي از عكس­ هايي كه در مجله تايم به چاپ رسيد و شهرت بسياري كسب كرد، هيأت سازمان ملل و روزنامه­ نگاران غربي با ماسك گاز در حال بررسي يكي از بمب­ هاي شيميايي كار نكرده­ ي عراقي بودند. اگر فيوز الكتريكي آن عمل كرده بود اين بمب هم مثل بقيه منفجر مي­ شد. به هر حال مأموران سازمان ملل علايمي از روي بمب پيدا كردند و با رديابي قضيه معلوم شد كه جداره بمب ساخت كشور اسپانيا بوده است. فيوزها نيز ساخت يك شركت اسپانيايي بودند. اگر فيوزها بي عيب و نقص بود و تمام بمب­ ها در جبهه­ ي نبرد منفجر مي­ شد، كشف دخالت دولت اسپانيا در برنامه­ ي توليد سلاح­ هاي شيميايي عراق چندان آسان به نظر نمي­ رسيد.([13])
قرارداد ده ساله همكاري­ هاي هسته­ اي برزيل
كِنت تيمرمن محقق و نويسنده آمريكايي:

در همان حال كه فرانسه مشغول تكميل رآكتورهاي هسته­ اي در عراق بود، صدام با برزيل قرارداد ده ساله همكاري هسته­ اي امضا كرد. اين قرارداد كه در سال 1979 بسته شد به قدري محرمانه بود كه دولت بعدي برزيل مدعي شد از محتواي آن بي­ خبر بوده است. در يكي از تبصره­ هاي قرارداد كه به درخواست صدام گنجانده شده بود، برزيل متعهد مي­ شد مقادير زيادي اورانيوم طبيعي و غني شده با درصد كم، تكنولوژي هسته­ اي، تجهيزات و آموزش مربوطه را در اختيار عراق قرار دهد.([14])
ساخت بزرگ­ ترين توپ جهان در عراق

دكتر جرالد بول كه با حمايت پنتاگون بر روي پروژه ساخت بزرگ­ ترين توپ دنيا HARP، در دانشگاه مك گيل كانادا به فعاليت مي­ پرداخت طي ديدار خود از بغداد، شيفته حسين كامل ـ داماد صدام ـ شد و با اطمينان تمام به او يادآور شد كه مي­ تواند يك سوپر توپ بسازد كه در جهان بي­ نظير باشد، به شرط آن­ كه صدام هزينه ده ميليون دلاري آن را تمام و كمال بپردازد و او را به حال خود واگذارد. بنابراين حسين كامل قراردادي با شركت تحقيقات فضايي او كه مقرش در بروكسل بود امضا كرد، كه طي آن قرار شد جرالد بول چهارسوپر توپ براي صدام بسازد. كه نمونه اوليه آن داراي لوله توپي به طول 56 متر و كاليبر 350 ميلي­ متر بود و بقيه تقريباً سه برابر اين توپ بودند. طول لوله­ هايشان 107 متر و قطر دهانه آن­ ها يك متر بود و در هر بار شليك گلوله­ اي حاوي ده تن مواد منفجره را پرتاب مي­ نمود.بدين ترتيب ساخت بزرگ­ ترين توپ جهان به نام بابل كه مي­ توانست اهدافي رادرصدها كيلومتري،هدف قراردهددردامنه يك كوه در عراق آغاز گشت.([15])
بازتاب پيروزي ايران در نبرد فاو

كارشناس نظامي سرويس بين المللي راديو استراليا موفقيت در عمليات فاو را چشم­ گير و بهتر از تمام دوران جنگ ذكر مي­ كند.

خبرنگاران لس آنجلس تايمز و شبكه ان.بي.سي آمريكا از عمليات والفجر 8 به عنوان بزرگ­ ترين پيروزي ايران در خلال جنگ تحميلي ياد كردند. روزنامه معاريو چاپ اسرائيل نوشت: اگر ايراني­ ها موفق شوند پايگاهي را كه تصرف كرده­ اند حفظ نمايند، موقعيت صدام را متزلزل خواهند ساخت.
تيمرمن در كتاب سوداگري مرگ مي­ نويسد:

نيروهاي رزمنده ايراني كاري كردند كه تا آن زمان از نظر ناظران نظامي غير ممكن بود. اين شبيخون؛ سريع، كارآمد و نمايان، كار رزمندگان غواصي بود كه به ياري هزاران پاسدار در قايق­ هاي كوچك فايبرگلاس از اروند رود گذشتند و قدم به فاو گذاشتند.
راديو آمريكا نيز مي­ گويد:

تحليل­ گران نظامي غرب از اين موضع متعجب هستند كه ايران چگونه با تجهيزات اندك توانسته از اين آبراه عبور نموده و به مواضع عراقي­ ها دست يابد.([16])
گزارش سازمان ملل در خصوص كمك­ هاي غرب به برنامه­ هاي تسليحاتي عراق

عراق تسليحات خود را از 150 شركت آلماني، آمريكايي و انگليسي تهيه كرده است. براساس گزارش­ ها، دولت عراق از سال 1975 توسط 80 كمپاني آلماني، 24 شركت آمريكايي و حدود 12 شركت انگليسي و چند شركت سوئيسي، ژاپني، ايتاليايي، فرانسوي، سوئدي، برزيلي و آرژانتيني تجهيزات دريافت كرده است. آلمان بيشترين كمك را به برنامه اتمي با 27 شركت و آمريكا با 24 شركت و انگليس با 11 شركت انجام داده­ اند.
هواپيماي ايرباس ايراني اولين هدف نظامي ناو وينسنس
كاپيتان دان هري بين، افسر نيروي درياي آمريكا:

انهدام پرواز شماره 655 ايران اير، يك فاجعه بشري بود و چهره­ ي جهاني آمريكا را خدشه­ دار كرد و براي نيروي دريايي رسوايي بزرگي بود. گران­ ترين كشتي جنگي كه براي نشانه گرفتن و زدن بيش از 200 هدف مختلف، در يك زمان، طراحي شده بود، در اولين حمله خود، هواپيماي مسافربري حامل شهروندان بي­ گناه را منهدم كرده بود. وينسنس به هنگام حمله، با نقض قوانين بين­ المللي درون قلمرو آبي ايران بود. افسر ارشد پنتاگون از ابتدا متوجه اين امر شده بود كه آشكار شدن واقعيت ناو وينسنس، جنجالي بزرگ در پي خواهد داشت. بنابراين نيروي دريايي آمريكا كاري را انجام داد كه همواره بعد از يك اشتباه بزرگ و وحشتناك انجام مي­ داد. دروغ گفت و مدال­ هايي اعطا كرد. تحقيقات رسمي پنتاگون نيز درباره اين حادثه فريبكاري مطلق است. و اين سرپوشي از سوي مقامات بالا بود كه توسط درياسالار ويليام كرو رييس وقت ستاد مشترك تأييد شده بود.([17])
روحيه جسارت و شهامت نيروهاي ايراني
كنت دمارانش رييس سابق سازمان جاسوسي فرانسه:

ايراني­ ها افراد سرسخت خاورميانه هستند كه وقتي داراي احساسات مذهبي مي­ شوند، دو برابر خطرناك­ تر مي­ شوند. اكنون شناخت، مطالعه و نبرد با آن­ ها در سطوح مختلف، بيشتر از هر زمان ديگري اهميت يافته است. در حال حاضر، ايرانيان شيعه به خوبي براي مبارزه، كه هميشه بخش جدايي ناپذير تاريخ، فرهنگ و مذهب آن­ ها بوده است، آماده شده­ اند.

در اردوگاه­ هاي اسراي ايراني افرادي را ديديم كه قاطعانه براي فدا كردن جان خود در راه اعتقاداتشان آمادگي داشتند. آن منظره منادي جنگ جهاني چهارم بود كه ما فقط درك نامشخصي از آن را در ذهن داريم. اعتقاد مذهبي اين افراد براي سوق دادن آنان به سوي انجام كارهايي كه به طرز غير قابل باوري سخت بودند، نقش به سزايي داشته است.
خبرگزاري فرانسه ـ 3/1/1363:

تاكتيك­ هاي نظامي ايران از نظر جسارت و شهامت، در تاريخ مورد استفاده قرار خواهد گرفت.([18])

شوروي بزرگ­ ترين تأمين كننده نيازهاي تسليحاتي عراق
روزنامه القبس چاپ كويت:

شوروي يك پل هوايي براي حمل اسلحه و مهمات به عراق برقرار كرده است. گورباچف با ارسال نامه­ اي به برخي سران عرب، به آنان اطمينان داده است كه شوروي اجازه نخواهد داد عراق در جنگ با ايران شكست بخورد.

در نوامبر 1982 بين هزار تا هزار و دويست مشاور نظامي شوروي به عراق بازگشتند و 400 فروند تانك تي 55 و 250 فروند تانك تي 12 به عراق داده شد و مقادير عظيمي موشك گراد، فشراگ 7، سام 9 و ا، اسكادبي در راه بود. عراق تنها كشوري بود كه از بلوك شرق به موشك اسكادبي مجهز شد.

در سال 1983 شوروي بار ديگر تحويل سلاح در حجم وسيع را به عراق از سرگرفت و تمامي تجهيزاتي را كه عراق در طي دو سال نخست جنگ با ايران در صحنه نبرد از دست داده بود، جايگزين كرد.([19])

پي­ نوشت:

[1]. الطّلاق: )65( : 3.

[2]. الفتح: )48( : 10.

[3]. ر.ك؛ جنگ جهاني چهارم، ديپلماسي و جاسوسي در عصر خشونت، كنت دمارانش.

[4]. سوداگري مرگ )تيمرمن(.

[5]. سوداگري مرگ، ما اعتراف مي­ كنيم.

[6] . سوداگري مرگ، )تيمرمن(.

[7] . ما اعتراف مي­ كنيم، دعاوي ايران.

[8]. دعاوي ايران، آلن فريدمن

[9] . همان.

[10]. سوداگري مرگ تيمرمن.

[11]. همان.

[12]. سوداگري مرگ )تيمرمن( و دعاوي ايران )آلن فريدمن(.

[13]. سوداگري مرگ )تيمرمن(.

[14]. همان.

[15]. همان.

[16]. كنت دمارانش، جنگ جهاني چهارم، ديپلماسي و جاسوسي در عصر خشونت.

[17]. مجله نيوزويك، 13، جولاي 1992.

[18]. كنت دمارانش، جنگ جهاني چهارم، ديپلماسي و جاسوسي در عصر خشونت.

[19]. رويارويي استراتژي­ ها، دعاوي ايران، سوداگري مرگ.