دكتر نسرین مقیمی، فوق تخصص روماتولوژی دراینباره میگوید: آرتریت روماتوئید یا روماتیسم مفصلی یك بیماری سیستمیك و مزمن است كه سبب درگیری مفاصل و بروز سفتی، درد و تورم در آنها میشود. در این بیماری، بدن موادی علیه سلولهای خود تولید میكند كه موجب التهاب و تخریب آنها میشود.
روماتیسم مفصلی معمولا بیش از یك مفصل را درگیر كرده و اگر یك زانو یا دست مبتلا به آن شود، سایر مفاصل نیز ممكن است به صورت دوطرفه و پیشرونده گرفتار شوند.
علل
هرچند كه علت اصلی روماتیسم مفصلی هنوز به طور كامل مشخص نیست؛ اما دكتر مقیمی معتقد است؛ علل ژنتیكی، ویروسها، هورمونها، استرس عاطفی ـ كه میتواند باعث تشدید بیماری شود ـ و همچنین برخی علل ناشناخته میتوانند فرد را مستعد ابتلا به روماتیسم مفصلی كنند. وی سن شروع این بیماری را دوران میانسالی و بخصوص دهههای سوم تا پنجم میداند و میافزاید: شیوع روماتیسم در جهان حدود یك درصد بوده و در زنان 3 برابر بیشتر از مردان شایع است.
نشانهها
بیماری شروع آهسته یا ناگهانی دارد و با علائم درد، تورم، گرمی، محدودیت حركت و خشكی صبحگاهی مفاصل همراه است؛ درد مفاصل با استراحت و بیحركتی تشدید شده و به مرور زمان طی روز و با كار كردن و فعالیت آرام تسكین پیدا میكنند.
این فوقتخصص روماتولوژی میگوید: التهاب به مرور زمان باعث تخریب غضروف مفصلی و ساییدگی استخوان و به دنبال آن تغییر شكل مفصل میشود؛ بیشتر مفاصل بین بندی انگشتان و مفاصل كف دست، مچ دست، آرنج، پا، مچ پا و گاهی اوقات مهرههای گردنی نیز درگیر میشوند.
وی میافزاید: بیماران ممكن است علائم خارج مفصلی (سیستمیك) مانند تب، ضعف، خستگی زودرس، بیاشتهایی و كاهش وزن و برآمدگیهای زیر پوست به نام ندول یا گرههای روماتوئید داشته باشند. گاهی درگیری عروق و اعصاب پوست یا سایر اعضای بدن مثل كلیه، ریه، طحال، كبد و... و درگیری چشمی و خونی نیز دیده میشود.
عوارض
با توجه به اینكه علت اصلی روماتیسم مفصلی ناشناخته بوده یا به دلایل ژنتیكی بروز میكند، این بیماری قابل پیشگیری نیست. این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشكی كردستان، معلولیت عمومی بدن، پوكی استخوان، عوارض مفصلی و عضلانی، اختلالات چشمی و قلبی، اختلالات شدید مهرههای گردنی، عوارض روحی و روانی و كمخونی را از عوارض شایع بیماری روماتیسم مفصلی میداند.
وی میافزاید: وارد ساختن فشار بیش از حد به مفصل میتواند باعث افزایش تورم یا آسیب مفصل شده و با تحریك انتهای اعصاب باعث ایجاد درد شود.
درمان
منظور از درمان در این بیماری كاهش درد و تورم، كاهش یا توقف روند تخریب مفاصل و در مجموع بهتر كردن كیفیت زندگی فرد است. این استادیار دانشگاه میگوید: روشهای درمانی مورد استفاده در بیماری روماتیسم شامل تغییر در روش زندگی، استفاده از داروها، جراحی، روشهای درمانی جایگزین یا تكمیلی نظیر فیزیوتراپی، كاردرمانی، وسایل كمككننده به مفصل و وسایل كمك حركتی میباشند.
این پزشك متخصص درخصوص داروهای مورد استفاده برای درمان این بیماری نیز میگوید: داروهای ضدالتهابی مانند انواع كورتونها، داروهای سركوبكننده سیستم ایمنی و داروهای غیراستروئیدی برای درمان روماتیسم استفاده میشوند.
وی همچنین معتقد است؛ با توجه به اینكه این بیماری در اثر اختلال سیستم ایمنی ایجاد میشود و داروهای مصرف شده نیز سیستم ایمنی را ضعیفتر میكنند، افراد باید در مقابل بیماریهای عفونی و ویروسی ایمن شوند.
توصیهها
دكتر مقیمی در پایان با تاكید بر اینكه افراد مبتلا به روماتیسم باید به طور پیوسته مراقب مفاصل خود باشند، توصیه میكند: بیماران از انجام فعالیتهای روزانه به صورت ناگهانی و در مدت كوتاه خودداری كنند، بایستی سعی شود به جای وارد كردن فشار به یك یا چند مفصل، آن را بین تعداد زیادتری مفاصل توزیع كرده و تا جای امكان از مفاصل بزرگتر و قویتر استفاده شود. همچنین افراد مبتلا باید تقسیم مناسب فعالیت روزانه، ورزش منظم و اصولی و استراحت در بین فواصل كاری، ایجاد تعادل بین میزان فعالیت و استراحت، كاهش استرسهای روانی و استفاده از یك رژیم غذایی سالم را رعایت كنند و از حمل اجسام سنگین در حالتی كه بخصوص مچ خم میشود، خودداری كنند.
سعید كریمی
