ثريته(اثرط)،ثريتونه(فريدون) :
روايات ديني در سراسر جهان داستانهايي را از نبردهاي ميان قهرمانان ايزدي وغولها در بر دارند.ثريته يکي از کساني به شمار مي آيد که هومه مقدس(که قبلا معرفي شد!) را آماده ساخته ونوشيده است.
در ايران وظيفه اين خدا در وجود دو شخصيت ظاهر مي شود.
ثريته(اثرط)که شفا بخش است و آماده سازنده هوم وثريتونه(فريدون)که اژدها کش است.
اثرط سومين انساني بود که هوم را براي جهان مادي اماده ساخت واز آفريدگار خواست که به او دارويي ببخشد که با آن بتوان در برابر درد وبيماري و پوسيدگي و عفونت و مرگ که اهريمن آن ها را با جادوگري خويش در ميان مردمان پراکنده کرده بود ايستادگي کند!
در پاسخ اين درخواست آفريدگار هزاران گياه شفابخش را که برگرد درختgaokerena (گوکرنه)در درياي کيهاني مي رويند فرو فرستاد .از اين رو از اثرط به عنوان کسي که بيماري وتب و مرگ را از مردمان دور ساخت ياد مي شود.
از فريدون نيز درخواست مي شود که مردمان را در برابر جرب وتب وضعف ياري کند.زيرا همه اينها کار اژدهاي سه پوزه شش چشم(دهاکه يا همان ضحاک) بود.آن ديو دروغي را اهريمن آفريد تا پارسايي و خانه مردمان را نابود سازد .
فريدون بر سر وگردن وقلب دهاکه گرزي فرود مي آورد اما نمي تواند اورا بکشد.سرانجام تيغي بر مي دارد وبر بدن او مي کشد که به سبب آن شمار بسياري از موجودات ترسناک ونفرت انگيز از بدن او بيرون مي ريزند.
از ترس اينکه مبادا موجودات زيانکار چون مار وزغ وکژدم وچلپاسه ولاکپشت وقورباغه جهان را فراگيرند فريدون از تکه تکه کردن آن غول صرف نظر مي کند.
در عوض اورا به زنجير کشيده ودر کوه دماوند زنداني ميکند.که البته چنانکه خواهيم ديد مردمان در آينده از اينکه فريدون ضحاک را نکشته تاسف خواهند خورد!!!
پيروزي فريدون اورا به مقام پيروزمندترين انسان رسانده و فره جم را نصيب او مي کند.
Keresaspa (کرساسپه يا گرشاسب):
گرشاسب قهرمان جوان گيسودراز گرز به دست يکي ديگراز قهرمانان اژدها کش بزرگ باستاني ايران است.
وي نيز همچون فريدون ايزد به شمار نمي آيد و از اين رو زردشتيان او را نيايش نمي کنند،بلکه فقط براي او با نيت خاصي قرباني مي کنند.
گفته شده او گندروه اژدهاي زرين پاشنه را کشته است که با دهان گشاده براي بلعيدن حرکت مي کرده وسر او به خورشيد مي رسيده و مي توانسته دوازده مرد را يک باره ببلعد.نبرد با اين غول هراس انگيز نه شبانه روز در درياي کيهاني به درازا کشيد.
بسيارند غول ها و راهزنان ونابکاراني که به دست گرشاسب مرده اند.
يکي از آنها مرغ غول پيکري به نامkamak(کمک)است که در هوا بال مي گشود وزمين را مي پوشاند ونمي گذاشت باران به زمين برسد.
در يک مورد گرشاسب ناچار شد که ترسان از برابر اژدهاي شاخدار بگريزد:
((آن غول داغ شد وعرق کرد
با حرکتي به پيش جست
در حالي که آب جوشان را به اين سو وآن سو مي پاشيد
گرشاسي دلير از ترس گريخت!))
در پايان جهان بار ديگر گرشاسب مردمان را از دست دهاکه را که از زندان خود در کوه گريخته نجات مي دهد.
دهاکه با خشمي ديوي بر آفريدگار مي تازد وگناهان سهمناکي از او سر مي زند ويک سوم مردمان و جانوران را مي بلعد.آفريدگار گرشاسب دلير ار دوباره زنده مي کندواو اژدها را با گرز معروف خود مي زند و جهانيان را نجات مي دهد.
گرچه گرشاسب به واسطه دليري مورد احترام است اما به علت بي اعتنايي به دين و احترام نگذاردن به آتش(که کانون زندگي ديني مردمان باستان بوده)در زمان ورود به بهشت با وجود اينکه کار هاي خود را يک به يک بر مي شمرد اما آفريدگار خواهش او را نمي پذيرد.
سر انجام پس از خواهش هاي بسيار گرشاسب که مي گريست و زاري فرشتگان ودرخواست زردشت اجازه ورود به بهشت را دريافت مي کند.
Ahura Mazda (اهوره مزدا):سرور دانا
ويژگي بارز او خرد است.کسي که نه فريب مي خورد و نه مي فريبد.اين سرور بخشنده و خير مطلق است.او پدر ومادر آفرينش است .اما به دليل دشمن عمده اش اهريمن قدرت او محدود است!!!!
اما زماني فرا مي رسد که بدي مغلوب و اهوره مزدا با قدرت مطلق فرمانروايي کند.
او جامه اي مزين به ستارگان در بر دارد .زيباترين شکل هاي او شکل خورشيد بر آسمان و تجسم روشني بر روي زمين است.
خورشيد چشم او وتختش در عرش اعلي است..
در نظر انسان باستان اورمزد با بدي هيچ ارتباطي ندارد.به همين دليل زردشتيان خداي مسيحيان را به سبب اينکه روا مي دارد که آفريدگان او و حتي پسر خودش! دچار رنج شوند را محکوم مي کنند.
آنها معتقد بودند که رنج((آفرينش خوب))را تباه مي کندواين امريست که با وجود اهريمن خدا نمي تواند اختيار آن را در دست بگيرد.اما روزي بر آن چيره مي شود.
****اما باز قرآن در اين باره جمله تکان دهنده اي دارد:((مسلما ما انسان را در رنج آفريديم))که در تفسير آن ماهيت جهاني که انسان در آن قرار گرفته آميخته با محنت و رنج است که راه پايان اين رنج را در ادامه چنين بيان مي کند((واورا به خير وشرش هدايت نموديم))
Amesha Spenta (امشاسپندان):دختران و پسران خدا
زردشت از هفت وجود يا جلوه خدا سخن مي گويد که خدا آنان را بر حسب اراده خود آفريد است.
1.سپند مينو(روح نيکوکار)
2.وهومنه يا بهمن(انديشه نيک)
3.اَشه يا ارديبهشت(راستي)
4.خشتره ويره”Khshathra Vairya “يا شهريور(شهرياري مطلوب)
5.ارميتي يا اسپندارمد(اخلاص)
6.هوروتات يا خرداد(کمال)
7.اَمرتات يا مرداد(بيمرگي)
همه اين هفت فرزندان خدا!بر تخت هاي زرين در کنار اهوره مزدا در اقامتگاه خود يعني خانه سرود ها يا همان عرش اعلي قرار دارند.
عرش که راستکاران پس از مرگ به آن مي رسند.
Vohu Manah (بهمن):انديشه نيک
بهمن نخستين زاده خدا در طرف راست اهوره مزدا مي نشيند.او پشتيبان حيوانات سودمند در جهان است.اما با انسان ها نيز سروکار دارد.بهمن بود که آشکارا در برابر زردشت ظاهر شد و گزارش روزانه انديشه و کردار و گفتار مردمان را تهيه نمود.
بهمن بعد از مرگ به پارسايان خوشامد مي گويد و آنها را به بهشت رهنمون مي کند.
ديواني که بهمن به مخالفت با آنها بر مي خيزدAeshma (خشم)،آز(غلط انديشي)وبالاتر از همه Aka Manah (انديشه بد يا بي نظمي )هستند.
که البته آز پس از اهريمن بزرگترين ديو در آيين باستاني به شمار مي آيد.
Asha (اشه يا ارديبهشت):راستي
زيباترين فرزند ارديبهشت است.نه تنها در برابر ناراستي قرار مي گيرد بلکه نماينده قانون ايزدي و نظم اخلاقي در جهان نيز هست.
آنان که اشه را نمي شناسند از بهشت محرومند،زيرا آنان بيرون از کل نظم خدا هستند.
پارسايان نيايش مي کنند تا بتوانند اين فرمانرواي بهشتي را ببينندوراهش را ادامه دهند ودر بهشت پر ازشادي او به سر برند.
اشه نظم را در زمين نگه مي دارد چرا که بيماري و مرگ و ديوان وجادوگران و آفريدگان شرير که همگي در برابر نظم خداوندي سربر مي آورند را سرکوب مي کند.
او حتي نظم در دوزخ را بر عهده دارد تا ديوان بدکار را در آنجا بيش از آنچه بايد تنبيه نکنند!!!
بزرگترين دشمن اشه Indra (ايندره)روح ارتداد در انسان است که انسان را از قانون و نظم خداوندي دور مي سازد.
Khshathra Vairya (خشتره ويره يا شهريور):شهرياري مطلوب
شهريور انتزاعي ترين فرزند است.
او مظهر توانايي ،شکوه ،سيطره وقدرت خداست.در جهان مينويي او نماينده فرمانروايي بهشتي است ودر زمين نماينده سلطنتي است که با کمک کردن به فقرا و ضعفا و با چيرگي بر همه بدي ها،اراده خدا را در آن مستقر مي کند.
به دليل پشتيبانيش از فلزات وي با جاري شدن فلز گداخته اي در پايان جهان همه مردمان را به آزمايش خواهد کشيد ارتياط دارد.
از اين رو گفته مي شود که خدا از طريق او پاداش و مکافات اخروي را تعيين مي کند.
هماورد اصلي اوSaurva (سوروه)است که سردسته حکومت بدوهرج ومرج ومستي است.
Armaiti (ارميتي يا اسپندارمد):اخلاص
اسپندارمد دختر اهوره مزداست و در طرف چپ او مي نشيند.
چون زمين زير نظر اوست مي گويند که به چهار پايان چراگاه مي بخشد اما خصوصيت راستين او از نامش بر مي آيد که بجاانديشي يا اخلاص معني مي دهد.
وي مظهر فرمانبرداري مومنانه هماهنگي مذهبي و پرستش است.
اسپندارمد زماني که انسان بي ملاحظه و لاقيد بر زمين راه مي رود آزرده مي شود اما زماني که پارسايان بر زمين به کشت و کار مي پردازند يا فرزند پارسايي زائيده مي شود شادمان مي گردد.
هماوردان اصلي او Taromaiti (گستاخي)وPairimaiti (کج انديشي)اند.
Haurvatat (هوروتات يا خرداد)وAmeretat (امرتات يا مرداد):کمال و بيمرگي
اين دو موجود مادينه هميشه در متون باستاني باهم ذکر شده اند .خرداد که به معني تماميت ،کليت و پري است مظهري از مفهوم نجات براي بشر است.
مرداد تجلي ديگر رستگارس وجاودانگي است.
اين دو امشاسپند با آب و گياه ارتباط دارند . هداياي آنان ثروت و رمه چهارپايان است.اين دو نماينده آرمانهاي نيرومندي و سرچشمه زندگي ورويش هستند.
هماوردان خاص آنها گرسنگي وتشنگي اند.
Sraosha (سروشه يا سروش):فرمانبرداري
سروش به معني اطاعت يا انضباط يکي از چهره هاي محبوب ايران باستان است.
اين ايزد در تمامي آيينهاي ديني وجود دارد،زيرا که او در نيايش ها وسرودهاي مردمان جاي دارد وخدايي است که نيايش ها را به بهشت منتقل مي کند.در کتب باستاني از سروش با نام سرور مناسک ديني ياد شده است واز آنجا که مناسک ديني نيروي موثر در نابودي بدي به شمار مي آمده از اين رو سروش نيز چون جنگجوي مسلح وبهترين درهم کوبنده دروغ توصيف شده است.
او با تبر جنگيش کاسه سر ديوان را خرد مي کند ،به اهريمن ضربه مي زندومخالفت سختي با Aeshma (ايشمه يا خشم)دارد.
سروش جهان را در شب که ديوان اين سو و آن سو مي روند پاسداري مي کند.او نخستين کسي بود که بَرسُم(دسته اي از شاخه هاي نوعي گياه که مقدس شمرده مي شد)را در مناسک ديني گسترد ودعا ها را تقديم اهوره مزدا کرد.
خانه هزار ستوني او در بالاترين قله کوه البرز قرار دارد.اين خانه از درون خود به خود روشن است واز بيرون از ستارگان نور مي گيرد.
سروش به همراه مهر ورَشن بر داوري روان رياست دارد.
وحافظ چه زيبا ميگه:
گر نباشي آشنا زين پرده رازي نشنوي…………..گوش نامحرم نباشد جاي پيغام سروش
