همواره "مركز جهان" موضوع مورد توجهبشر بوده است. طي سالها، انسان، مانند كودكي كه خود را كانون توجه همه ميداند،معتقد بود كه زمين مركز كيهان است. برخي از منجمهاي يونان باستان، جهان را متشكلاز دو كره ميپنداشتند؛ يكي زمين و ديگري آسمان، با ستارهاي پولك دوزيشده.
فكر ميكنيد، بتوانيم به سمت خاصي از فضا اشاره كنيم وادعا كنيم كه اين جا مركز جهان است؛ همان جايي كه انفجار بزرگ اتفاق افتاد؟
همواره "مركز جهان" موضوع مورد توجه بشر بوده است. طي سالها، انسان، مانندكودكي كه خود را كانون توجه همه ميداند، معتقد بود كه زمين مركز كيهان است. برخياز منجمهاي يونان باستان، جهان را متشكل از دو كره ميپنداشتند؛ يكي زمين و ديگريآسمان، با ستارهاي پولك دوزي شده.
در قرن ۱۵ ميلادي يعني حدود ۶۰۰ سال پيشنيكلاس كوپرنيك، منجم لهستاني، نظريهي جديدي را در مورد شكل قرارگرفتن اجرامآسماني ارائه كرد كه با وجود آنكه هنوز با واقعيت فاصله داشت، ذهنيت بشر را تاحدودي نسبت به جهان اصلاح كرد. در نظريهي كوپرنيك خورشيد در مركز جهان قرار گرفتهاست و زمين و ديگر سيارات به دور آن ميچرخند. اما وي همچنان تصور ميكرد كهصفحهاي كروي كه ستارگان اين منظومه خورشيدي را در بر گرفته، همان منظرهي آسمان شباست.
امروزه پس از تأييد و رد نظريههاي فراوان، ميدانيم كه نه تنها ما درمركز كيهان قرار نگرفتهايم، بلكه اصولا جهان ما فاقد مركز است.
از نظردانشمندان "بيگ بنگ" نام پديدهاي است كه به آغاز جهان انجاميد و اغلب به نوعيانفجار بزرگ تعبير ميشود. مشكل اين تصور آن است كه انفجار، اغلب يك نقطهي مركزيدارد ؛مثل يك شمع، جرقه و يا يك بمب و در جهت خاصي منتشر ميشود، ولي در مورد "انفجار بزرگ" اين امر،صادق نيست. در واقع ما براي توضيح اين رويداد چارهي ديگرينداريم و از شبيهترين موارد قابل لمس براي كمك به فهم آن استفاده ميكنيم.
"انفجار بزرگ" نميتوانسته در نقطهي خاصي از جهان رخ داده باشد، چرا كه اصلاقبل از آن جهاني وجود نداشته.
طبق تخمين دانشمندان از عمر جهان، اين انفجارحدود ۱۴ ميليارد سال پيش به طور يكسان آغاز و منتشر شده است و "فضا" و "زمان" را بامفهومي كه ما امروزه ميشناسيم ايجاد كرده. فضا از همان لحظه شروع شده و در حالگسترش و انبساط است. اين روند هنوز هم ادامه دارد.
حالا فرض كنيم كه تلسكوپيبسيار قوي داريم و با آن بتوانيم تا هر جا كه دوست داشته باشيم رصد كنيم. در آنصورت آيا قسمتي از جهان كه در طرف راست ما قرار گرفته از ناحيهاي كه در سمت چپماست، بزرگتر است؟
خير، كيهان در تمامي جهات ما يكسان است. پس، آيا به نظر شمااين به معني آن نيست كه ما در مركز جهان قرار گرفتهايم؟خير براي درك بهتر، يكبادكنك باد شده را در نظر بگيريد كه با خودكار، تعداد زيادي نقطه روي آن علامتگذاري شده. تصور كنيد كه اين بادكنك دنياي شماست و شما يكي از آن نقطهها هستيد. توجه كنيد كه شما فقط مجاز به حركت روي سطح بادكنك هستيد - نه در درون يا بيرون آن. حال از محلي كه قرار گرفتهايد به دنياي بادكنكي خود نگاهي بيندازيد. متوجه ميشويدكه تمامي جهات، يكسان به نظر ميرسد، ولي اين به آن معني نيست كه شما در مركز آنقرار گرفتهايد. در واقع دنياي دو بعدي شما، اصلا مركزي ندارد.
حال تصور كنيدكه بادكنك را هرچه بيشتر باد ميكنيم. ميبينيد كه تمامي نقاط در حال فاصله گرفتناز شما هستند و به نظر ميرسد كه همه چيز در حال دور شدن است، اما همچنان ميدانيدكه شما مركز اين انبساط نيستيد. اندكي مشكل به نظر ميرسد، ولي وضعيت جهان سه بعديما نيز بسيار مشابه همين است. فضا خميده است و اين موجب ميشود كه رفتار آن شبيهپوستهي بادكنك باشد.
● انبساط بدون مركز!
اينكه جهان عظيم ما چگونه بهوجود آمده و چه خواهد شد، اصولا مفهوم پيچيدهاي است كه گاهي خارج از حد تصور و دركبشر است. دنيا با يك انفجار آغاز شده و در حال گسترش است.
اين گسترش تا كيادامه خواهد داشت؟
آيا امكان دارد كه زماني متوقف شود و يا مثلا دوباره جمع شدهبه نقطهي اوليه باز گردد؟
انفجار بزرگ چگونه رخ داد و علت آن چه بود و قبل ازآن چه؟چهگونه ميتوان از زماني سخن گفت كه اصلا در آن زماني وجود نداشته؟
پل ارتباطی: azadeh_mail@yahoo.com
هرگز بر روی زمین با ناز راه مرو که تو نمی توانی زمین را بشکافی و قامتت به بلندی کوه ها نخواهید رسید.
قران کریم
