5 ـ كاربرد سلاح شيميايي
يكي از اعمال زشت و ضدبشري ارتش عراق در جنگ تحميلي، كاربرد وسيع و متنوع سلاحهاي شيميايي و ميكروبي عليه رزمندگان اسلام بود. ناتواني ارتش عراق در برابر حملات كوبنده نيروهاي جان بر كف اسلام موجب شد كه برخلاف كنوانسيون 1925 ژنو مبني بر ممنوعيت كاربرد سلاحهاي شيميايي در كنار ساير سلاحهاي مرگبار استفاده از جنگ افزارهاي شيميايي را مورد توجه قرار دهد.
ارتش عراق براي نخستين بار اين سلاح در تاريخ 23 دي ماه 1359 در منقطه عمومي ميمك عليه رزمندگان ما استفاده كرد تا ميزان كاربرد آنرا مورد آزمايش قرار دهد و همچنين عكسالعمل محافل حقوقي و بينالمللي را محك بزند. هنگاميكه با مخالفت جدي و حتي واكنش ظاهري قدرتهاي بزرگ واجه نشد بلكه از جهاتي پنهاني مورد حمايت و تجهيز اين سلاح هم قرار گرفت و با جسارت بيشتري جنگافزارهاي شيميايي را عليه رزمندگان اسلام بكار ميگيرد. بطوريكه استفاده از آن در منطقه عملياتي خيبر در جزاير مجنون به سال 1362 و عمليات والفجر هشت در سال ششم جنگ تحميلي در شبه جزيره فاو بسيار محسوس بود.
سكوت معنيدار و بيتوجهي مجامع جهاني ويژه شوراي امنيت سازمان ملل متحد موجب شد كه صدام همانند سلاحهاي متعارف از جنگافزارهاي شيميايي و بيولوژيك در جنگ عليه ايران استفاده كند، تا آنجا كه طي هشت سال جنگ تحميلي ارتش عراق قريب به 252 بار از سلاحهاي شيميايي عليه رزمندگان اسلام و مردم بيپناه غير نظامي استفاده كرده است كه موجب شهادت بيش از هزار نفر و مصدوم شدن قريب به پنجاه هزار نفر از دلاوران مردان جبهه اسلام گرديد .
به اعتقاد كارشناسان، رژيم عراق از انواع مختلف گازهاي سمي و شيميايي عليه رزمندگان اسلام استفاده كرده است گازهاي تاولزا و تحريك كننده اعصاب كه حتي در جنگ جهاني اوّل هم بيسابقه بوده است. امّا سؤالي كه همواره در ذهن ميماند آن است كه منابع تأمين كننده اين سلاحها و نيز تشويق كنندگان رژيم عراق در كاربرد آن چه كشورهايي بودهاند؟ و چگونه بايد با آنان برخورد اصولي و حقوقي شود؟
منابع تأمين كننده سلاحهاي شيميايي عراق
اگر چه دلايل زيادي دال بر ارسال تسليحات و تجهيزات شيميايي از سوي كشورهايي نظير:
شوروي سابق، امريكا، يوگسلاوي سابق، بلژيك، چين، اسپانيا، ايتاليا و شيلي به كشور عراق وجود دارد امّا بطور عمده دو كشور آلمان و انگلستان منابع تأمين كننده تسليحات شيميايي عراق بودهاند.
كشور آلمان تنها كشوري است كه نه تنها اسناد الزامآور حقوقي دال بر ممنوعيت سلاحهاي شيميايي را امضاء كرده است بلكه بر اساس معاهده اصلاحي بروكسل، بازرسيهاي سرزده را از صنايع شيميايي خود، به وسيله آژانس كنترل تسليحات اتحاديه اروپاي غربي پذيرفته است.
امّا با وجود اين بنا به گزارش مجلّه آلماني «اشترن» دادستاني آلمان در سال 1988 عليه چند شركت آلماني كه متهم به ارسال و صدور تأسيسات شيمايي به عراق براي ساخت بمبهاي شيميايي بودند، اعلام جرم كرد و آنها را تحت تعقيب قرار داد. در اين خصوص در سال 1987 در پي سيصد بازرسي دقيق از دفاتر دوازده شركت آلماني كه مراكزشان در «هامبورگ» و «اشافبورك» و «شيفرستاف» و «اوفنباخ» است. تعداد زيادي مدرك و سند دالّ بر اين صادرات غيرقانوني بدست آمد. مجلّه مزبور، در اين زمينه گزارش داد كه دادستاني آلمان توانسته است ضربه سنگيني بر گروهي از شركتهاي آلماني كه سالهاي طولاني، مواد و تأسيسات شيميايي، براي ساخت بمبهاي شيميايي به عراق صادر كردهاند وارد نمايد.
همچنين وزير خارجه وقت انگليس اعلام كرد، اين كشور كليه سلاحهاي شيميايياش را در دهه 1950 از بين برد، امّا احتمال اينكه عراق بيش از اين از انگليس اسلحه شيميايي دريافت كرده باشد وجود دارد. ولي در تاريخ اول اسفندماه سال 1364 يك منبع وزارت خارجه انگليس فاش كرد انگليس مقاديري مواد شيميايي كه در ساخت سلاحهاي شيميايي ميتواند مورد استفاده قرارگيرد، به عراق صادر كرده است. مقامي ديگر از همين وزارت، در گفتگويي با خبرگزاري جمهوري اسلامي ايران در لندن گفت: «پس از اينكه روشن شد مواد صادر شده به عراق براي توليد كود شيميايي. ميتواند براي ساخت سلاحهاي كشنده نيز به كار گرفته شود، دولت انگليس مقررّات صادرات مواد شيميايي به ايران و عراق را سختتر كرد.
البته دامن ساير كشورهاي غربي نيز به نوعي به اين جنايت آلوده ميباشد، امّا بدليل منفور بودن كاربرد سلاحهاي شيميايي و بيولوژيك در افكار عمومي جهان از قبول اين قباحت خودداري ميكنند. حتي سازمانهاي بينالمللي بويژه اعضاي شوراي امنيت بخوبي از كاربرد سلاحهاي شيميايي عراق عليه ايران آگاه بودند ولي با سكوت معنيدار و عدم تصميمگيري جدّي خود در جنايت رژيم عراق سهيم شدند. سرانجام ساز رسوايي آنها در تهاجم عراق به كشور كويت به صدا درآمد و با شكست عراق از نيروهاي ائتلاف و خروج اين كشور از كويت، كارشناسان سازمان ملل متحد ضمن بازديد از زرّادخانهها و كارخانههاي عراقي به مواد شيمايي و جنگافزارهاي سمّي و مهلك دست يافتند، و با اين عمل خود صحت ادعاي جمهوري اسلامي ايران مبني بر قرباني شدن توسط سلاحهاي شيميايي عراق را به اثبات رسانند.
دلائل اثبات كاربرد سلاحهاي شيميايي توسط عراق
دلائل ما در اينكه ارتش عراق در جنگ تحميلي بطور گسترده از سلاحهاي شيميايي استفاده كرده است فراوان است، امّا در اينجا به اهم آنها ميپردازيم:
1 ـ اعتراف كشورها و دولتها
دولت و كشورها وقتي بعضي از متحدان رژيم عراق بارها اعلام كردهاند كه عراق در جنگ با ايران از سلاحهاي شيميايي و ميكروبي استفاده كرده است، كه نمونههايي از آن عبارتند از:
الف ـ دولت امريكا در كنفرانس خلع سلاح سازمان ملل متحد، عراق را متهم كرد كه در جنگ با ايران از سلاحهاي شيميايي استفاده كرده است و حتي در كنفرانس خلع سلاح ژنو اعلام كرد: وظيفه اسفانگيزي كه بر عهده دارد اين است كه بايد گزارش كند شواهد موجود، استفاده عراق از سلاحهاي شيميايي را ثابت نموده است.
ب ـ وزير امور خارجه اتريش در كنفرانس خلع سلاح در وين (1367) اعلام كرد كه دلائلي وجود دارد كه عراق در جنگ با ايران از سلاحهاي شيميايي استفاده كرده است.
ج ـ اعلاميه گروه حقوق بشر پارلمان انگليسي با صراحت از كاربرد سلاحهاي شيميايي توسط عراق در جنگ با ايران خبر داد.
پس از حمله عراق به كشور كويت اغلب كشورها و دولتها از اين جنايت عراق پرده برداشتند.
2 ـ اظهارات دولتمردان عراقي به كاربرد سلاحهاي شيميايي در جنگ تحميلي
مسئولين دولت عراق بطور متناوب به كاربرد سلاحهاي شيميايي در جنگ عليه ايران اعتراف كردند كه نمونهاي از آن عبارتند از:
الف ـ طارق عزيز در سال 1367 ضمن اعتراف به استفاده از سلاح شيميايي در جنگ با ايران با توجه به سرزنش كشورهاي اروپايي از كاربرد سلاحهاي شيميايي اظهار داشت: كشورهاي اروپايي خود سلاحهاي شيميايي در اختيار كشورهاي جهان سوم قرار ميدهند، امّا هنگام استفاده از اين سلاحها بر سر قربانيان اشك تمساح ميريزند.
ب ـ وزير امور خارجه عراق در يك كنفرانس مطبوعاتي در بُن، در پاسخ به يك سؤال آشكار اعلام كرد كه دولت عراق از سلاحهاي شيميايي در جنگ با ايران استفاده نموده و استفاده خواهد كرد.
ج ـ صدام حسين در ملاقاتي با وزيران خارجه عرب كه براي برگزاري جلسهاي در بغداد به سر ميبردند، گفته است: كه عراق در جنگ از سلاحهاي شيميايي استفاده جزئي كرده است.
د ـ «نزار حمدون» معاون وزير امور خارجه عراق، در يك مصاحبه مطبوعاتي در بغداد گفت: نيروهاي عراقي در طول ج
