پرسش و پاسخ

پاسخ : با عرض سلامقبل از بیان حكمت نجاست سگ و خوك، به شناخت مفهوم «نجس» مى‏پردازیم: در اصطلاح فقهى، نجس به آن چیزى مى‏گویند كه یا از لحاظ ظاهرى و مادّى آنچنان پلید، زیان بار و خطرساز است و یا از لحاظ باطنى و روحى داراى شقاوت، پلیدى و خباثت مى‏باشد و یا این كه در بردارنده‏ى هر دو بعد یاد شده است. به حدّى كه حتى وجود یكى از ابعاد یاد شده، در لزوم اجتناب و پرهیز داشتن از آن‏ها كافى است. سگ و خوك نیز هم از لحاظ ظاهرى و هم از لحاظ باطنى و روحى، خطرساز و ضررآفرین‏اند و اجتناب از آن‏ها ضرورى است و دربردارنده‏ى نوعى پلیدى و در نتیجه «نجاست» اند. وجود «تریشینوزیس»، براى بیمارى‏هاى انگلى، كرم‏ها و داشتن بستر مناسب براى انتقال میكروب‏ها در بدن سگ و خوك به انسان همگى موجب اتّخاذ تدابیر بهداشتى و محدودیّت‏هاى سنگین در مورد این جانداران شده. البتّه شاید ادّعا شود كه اگر محیطى فراهم آید كه ما یقین كنیم دیگر این میكروب در وجود چند مورد محدود از سگ و خوك‏ها وجود نداشته یا به حدّاقل برسند، آیا باز هم حكم به نجاست آن‏ها ادامه خواهد داشت؟ در پاسخ گفته مى‏شود: 1. این ادّعا شامل آن دسته از میكروب‏هایى مى‏شود كه شناخته شده‏اند و نمى‏توان ادعا نمود كه گندزدایى كامل در مورد تمام میكروب‏ها صورت گرفته. به عبارتى: شما حتى اگر بتوانید واكسنى تهیه كنید كه بشر و زندگى طبیعى او را در برابر تمام سگ و خوك‏ها سالم و بهداشتى نگهدارد، این واكسن فقط در مقابل میكروب‏هاى موجود و شناخته شده كارساز است و شامل میكروب‏هاى ناشناخته و بلكه به وجود نیامده نخواهد بود. 2. روش پذیرفته شده در قانون‏گذارى‏هاى عقلاء جهان آن است كه در قوانین، همواره حالات و موقعیّت‏هاى اكثریّتى مدّ نظر بوده و چنانچه فرد یا افرادى به عللى جزء استثناءها باشند، باز خدشه‏اى در عمومیّت قانون ایجاد نمى‏شود و آن موارد نیز باید تابع قانون باشند. روى این جهات، حفظ مصالح عمومى ایجاب مى‏كند كه همه‏ى افراد و موضوعات، مشمول یك قانون باشند و وحدت رویه‏ى قانونى حفظ شود. 3. سلامتى فرد و اجتماع آن چنان اهمیت دارد كه حتى وجود احتمال ضرر و لزوم دفع آن نیز قابل توجه است. یعنى با در نظر گرفتن تمام تلاش‏ها باز هم احتمال مى‏رود كه شاید بستر براى ایجاد ضرر فراهم باشد، پس اجتناب ضرورى است. 4. ضررها فقط محدود به بهداشت ظاهرى نبوده و توجه به آسیب‏هاى روحى و معنوى نیز ضرورى است. و این جنبه نیز در حكم به حرمت و نجاست مهم است. از این رو، خوك از یك سو به علت تغذیه نامناسب و حتى استفاده از فضولات و از سوى دیگر به علت بى‏مبالاتى در رعایت جفت‏گیرى به عنوان حیوان «بى‏غیرت» مشهور است و تغذیه از گوشت آن و هم‏زیستى براى پرورش آن، چه بسا موجب انتقال این روحیات در آدمى شود. درباره سگ نیز اگر چه وفادارى آن در دفاع و شكار مورد توجه است و سگ را ارزشمند مى‏كند، اما هم‏زیستى با سگ و ورود آن به محیط داخلى خانه آسیب‏هاى گوناگون بهداشتى و روانى را در پى دارد. لذا در روایات هم‏زیستى با سگ بسیار نكوهش شده است و حضور آن مانع نزول فرشتگان دانسته شده است.اما درکل باید گفت در فلسفه احکام نمی توان به طور قاطع گفت تمام علت حرمت یک شی آن چیزی است که ما میفهمیم بلکه ممکن است زوایای پنهانیی وجود داشته باشد که تنها خداوند از آن با خبر باشد.موفق باشید