اظهارات اخیر یکی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی در خصوص عدم اولویت واکسیناسیون کرونا بازتاب گسترده‌ای در فضای مجازی یافت. این نماینده اعلام کرده بود که در حال حاضر اولویت جامعه واکسیناسیون نیست؛ چراکه تجربه نشان داده است که واکسیناسیون کرونا در دنیا تاثیری نداشته است و در روسیه و انگلستان که بیشتر جمعیت آنها واکسن کرونا دریافت کرده‌اند هم‌اکنون از نظر تعداد مبتلایان و فوتی‌ها وضعیت بدی دارند و حتی شرایط آنان از ایران هم بدتر و حادتر است.

در این میان البته انتشار ناقص برخی اخبار از افزایش شدید آمار مبتلایان در کشورهایی که بخش زیادی از جمعیت بزرگسال خود را واکسینه کرده‌اند این گمانه را تقویت کرده که زدن واکسن برای مقابله با کرونا چندان راه کار اثرگذاری نیست.

در این گزارش با تشریح وضعیت کنونی کرونا در ایران و جهان، بر اساس آمار و گزارش‌های رسمی تاثیر واکسن‌ها بر گونه جهش یافته هندی را محک می‌زنیم.

سویه غالب چه ویژگی‌هایی دارد؟

حالا همه می‌دانند که کرونا ویروس گونه دلتا که اولین بار در هند دیده شد و فجایع عظیمی را در این کشور رقم زد، در حال جولان دادن در بسیاری از کشورها از جمله ایران است.

این ویروس چندین برابر گونه اولیه کرونا که در ووهان چین شیوع پیدا کرد مسری است و از کرونا ویروس گونه آلفا یا همان انگلیسی بیش از 60 درصد قدرت سرایت بیشتری دارد.

در خصوص اینکه آیا این ویروس بیشتر از گونه‌های قبلی قربانی می‌گیرد چندان اطلاعات زیادی در دست نیست اما برخی مطالعات نشان می‌دهد که گونه دلتا می‌تواند تا دو برابر تعداد بیماران بستری را بیشتر از گونه آلفا کند.

علائم بیماری کرونا با گونه دلتا مقداری تغییر کرده است. علائم آن سردرد، گلودرد، آبریزش بینی و تب است که بیشتر شبیه یک سرماخوردگی است و این می‌تواند باعث سهل‌انگاری افراد بیمار در

بر اساس آخرین گزارش سازمان بهداشت جهانی این گونه کرونا ویروس در حال حاضر در 100 کشور جهان شیوع پیدا کرده است که برخی از این کشورها اتفاقا کشورهایی هستند که درصد زیادی از جمعیت بزرگسال خود را واکسینه کرده‌اند. از این میان می‌توان به کشورهایی چون آمریکا، رژیم صهیونیستی، انگلیس و روسیه اشاره کرد.

پژوهش‌ها درباره اثربخشی واکسن‌ها چه می‌گویند؟

غالب پژوهش‌ها نشان می‌دهد که بر خلاف ادعای اولیه واکسن‌های موجود در بازار به شکل موثری می‌توانند از موارد ابتلا و به خصوص موارد شدید و بیمارستانی کم کنند. در واقع گفته می‌شود واکسن‌ها همگی در برابر گونه دلتا کارایی دارد و البته دو دوز آن بهتر از یک دوز ایمنی ایجاد می‌کند.

سازمان بهداشت عمومی انگلیسی اعلام کرده که دو دوز واکسن فایزر 96 درصد و یک دوز این واکسن 94 درصد روی کاهش موارد بستری موثر است. دو دوز واکسن آسترازنکا 92 درصد و یک دوز آن 71 درصد ایمنی در برابر این گونه ایجاد می‌کند و مانع از ابتلای شدید بیماری می‌شود.

یک پژوهش نیز نشان می‌دهد که یک دوز واکسن جانسون اند جانسون ممکن است تا 94 درصد از ابتلای شدید به کرونا در مواجه با گونه دلتا جلوگیری کند.

همچنین بررسی‌های جدیدی نشان می‌دهد که واکسن روسی اسپوتنیک وی، تا 90 درصد در برابر این گونه جهش یافته موثر است.

اما واکسن‌ها در واقعیت چگونه بر کاهش آمار کرونا موثر بوده‌اند؟ آیا واقعا وضع کشورهایی که واکسن‌ ‎زده‌اند از ایران بدتر است؟

کرونا هندی در آمریکا

گفته می‌شود گونه هندی پایش به آمریکا هم رسیده و در بیش از 50 ایالت این کشور دیده شده است. با این حال آمار نشان می‌دهد که همچنان سطح ابتلا و مرگ و میر در آمریکا به شکل چشم‌گیری پایین‌تر از ماه‌های قبل است.

تعداد مبتلایان در این کشور در محدوده 8 تا 13 هزار نفر در روز قرار دارد که کمترین سطح از زمان شیوع این بیماری در آمریکا است. همچنین تعداد قربانیان روزانه کرونا در آمریکا در روزهای اخیر به کمتر از 50 مورد رسیده که این هم از زمان شیوع این ویروس بی‌سابقه است.

آمریکا حدود 6 ماه پیش یعنی همزمان با شروع واکسیناسیون مرگ روزانه 4500 نفر و تعداد مبتلایان بیش از 300 هزار نفر در روز را ثبت کرد.

تا کنون 67 درصد جمعیت بزرگ سال و 55 درصد از کل جمعیت آمریکا واکسینه شده‌اند و این احتمالا مهمترین عامل آمار پایین مرگ و میر در این کشور است.

آمار رسمی نشان می‌دهد از هر 1000 مرگ بر اثر کرونا در ماه گذشته میلادی، 99.2 درصد واکسن نزده بودند و تنها 0.8 درصد افرادی که واکسن زده بودند باز قربانی کرونا شدند.

مشکل آمریکا این است که در برخی ایالت‌ها و نواحی برخی از افراد از دریافت واکسن امتناع می‌کنند که به گفته فاوچی، رئیس سازمان غذا و دارو آمریکا می‌تواند تهدیدی برای خیز گونه دلتا در این مناطق باشد.

انگلیس و لغو محدودیت‌ها

انگلیس اما این روزها با موج دیگری از شیوع کرونا درگیر است، این در حالی است که همزمان بوریس جانسون، نخست وزیر این کشور دوشنبه اختیاری بودن زدن ماسک و رفع محدودیت‌ها در انگلیس را اعلام کرد.

تعداد موارد ابتلای روزانه در این کشور به بیش از 26 هزار نفر رسیده است و گزارش‌های رسمی می‌گویند 95 درصد موارد ابتلا از گونه جهش یافته هندی است. این در حالی است که حدود دو ماه پیش تعداد مبتلایان روزانه در این کشور به کمتر از 2 هزار مورد رسیده بود.

با وجود خیز موارد ابتلا، آمار قربانیان این کشور همچنان در سطح پایینی است. روزانه حدود 20 تا 25 مورد در روز مرگ کرونایی در انگلیس ثبت می‌شود که به معنای نرخ مرگ و میر کمتر از 0.1 درصد است. این در حالی است که در پیک قبلی کرونا در انگلیس تعداد موارد روزانه ابتلا به 68 هزار نفر و تعداد مرگ به بیش از 1800 مورد در روز رسید که به معنای نرخ مرگ و میر نزدیک به 3 درصد بود.

اسرائیل؛ تشکیک در اثرگذاری فایزر

گونه دلتا هرچند در فلسطین اشغالی که بیش از 60 درصد جمعیت بزرگسال خود را واکسینه کرده، در حال شیوع است، اما بررسی‌ها نشان می‌دهد که با وجود ابتلای افراد، درصد کمی کارشان به بیمارستان می‌کشد.

در حال حاضر تعداد مبتلایان روزانه در این کشور در مرز 500 نفر در روز قرار دارد(اسرائیل برای حدود دو ماه هیچ تست مثبتی را شناسایی نکرده بود)، با این حال همچنان آمار مرگ و میر کرونایی در اسرائیل صفر است. این در حالی است که پیش از واکسیناسیون آمار مبتلایان به بیش از 10 هزار مورد و کشته‌شده‌ها بیش از 100 مورد در روز رسیده بود.

اسرائیل اخیرا اعلام کرد که برای افزایش کارایی واکسن به افرادی که در دوز اول فایزر دریافت کرده بودند، واکسن مادرنا تزریق خواهد کرد. چراکه یک پژوهش در آنجا نشان داده که هرچند واکسن فایزر به خوبی از ابتلای شدید به بیماری جلوگیری می‌کند، اما اثربخشی نهایی آن کاهش یافته است.

چرا آمار قربانیان کرونا در روسیه خیز برداشت؟

شرایط در روسیه وخیم‌تر از دیگر کشورها است. موارد ابتلای روزانه در این کشور به بیش از 26 هزار مورد رسیده و هر روز بیش 650 نفر در اثر کرونا می‌میرند. این آمار نشان می‌دهد که این موج از بیماری کرونا در روسیه شدیدتر از پیک‌های قبلی است.

با این حال باید توجه داشت که روسیه هنوز فاصله زیادی با ایجاد ایمنی جمعی دارد. در واقع هرچند روسیه به تولید 5 نوع واکسن داخلی مجوز داده که یکی از آنها واکسن سرشناس اسپوتنیک است، اما روند واکسیناسیون در این کشور به کندی انجام می‌شود.

در روسیه نزدیک به 18 میلیون نفر دو دوز واکسن را دریافت کرده‌اند اما این تعداد تنها 12 درصد از جمعیت بزرگسال این کشور را شامل می‌شود. جمعیت بزرگسال روسیه که باید واکسن دریافت کنند بیش از 144 میلیون نفر است.

گفته می‌شود در روسیه برای دریافت واکسن مقاومت زیادی وجود دارد و این موضوع عامل کندی روند واکسیناسیون است.

چه چیز در انتظار ایران است؟

ایران در روزهای اخیر و در شرایطی که هنوز پیک چهارم به طور کامل پایان نیافته بود وارد پیک پنجم کرونا شد. گفته می‌شود همانطور که سویه غالب در پیک چهارم آلفا بود در پیک پنجم گونه دلتا است.

آمار مبتلایان که در هفته‌های اخیر تا حدود 6 هزار مورد در روز کاهش یافته بود حالا به بیش از 16 هزار مورد می‌رسد. تعداد قربانیان نیز در مسیر افزایشی قرار گرفته و آمار بیش از 160 قربانی در یک روز نیز در هفته جاری ثبت شد.

تا کنون کمتر از 7 میلیون دوز واکسن در کشور تزریق شده است. حدود 4 میلیون نفر دوز اول و حدود 2 میلیون نفر دو دوز واکسن را دریافت کرده‌اند. این یعنی تنها حدود 3 درصد از جمعیت 60 میلیون نفر بزرگسال ایرانی واکسن گرفته‌اند و این می‌تواند هشدار جدی در برابر جهش آمار قربانیان و موارد ابتلا در کشور باشد.

از آنجایی که درصد کمی از جمعیت هند واکسینه شده بودند، شیوع گونه دلتا موجب شد که روزی تا بیش از 400 هزار مورد تست مثبت و 4500 مورد مرگ گزارش شود. حتی گفته می‌شود که آمار بسیار بیشتر از این موارد بوده است اما هند توان انجام تست‌های بیشتر را نداشته است.

کرونای دلتا گونه‌ی جدیدی از ویروس کرونا است، که این روزها نام آن را زیاد می‌شنویم. این اولین باری نیست که از زمان شیوع ویروس کرونا با گونه‌ای جهش یافته روبه‌رو شده ایم. با هر جهش فکر ما مشغول می‌شود، چرا که ممکن است هر بار علائم و سرعت سرایت تغییر کند.

اما چرا کرونا جهش پیدا می‌کند و این تغییرات تا چه اندازه خطرناک‌ هستند؟ در ادامه این مطلب از درمانکده همراه ما باشید تا جواب این سوال را به‌طور واضح برایتان شرح دهیم.

اولین جهش در کرونا

از زمان شیوع ویروس کرونا راه‌هایی جهت کنترل آن پیشنهاد شد، و در همین راستا قرنطینه‌ها آغاز شدند و در برخی شهرها نیز تاثیرگذار بودند. ولی بعد از چند ماه ویروس کرونا جهش پیدا کرد و به گونه‌ای مسری‎تر و با سرعت انتقال بالاتر تبدیل شد. اولین جهش از کن ،در انگلستان، شروع شد و بعد از حدود ۲ ماه به بیش از ۳۰ کشور جهان رسید. بنابراین ویروس کرونا مدام در حال تغییر شکل است، و هر چند وقت از اخبار می‌شنویم که گونه‌ی جدیدی از آن به‌وجود آمده است. اما شاید این سوال پیش بیاید چرا این جهش‌ها اتفاق می‌افتند، و چه پیامی در مورد پاندمی کرونا دارند؟

ساختار ویروس کرونا

ابتدا باید درباره‌ی ساختار ویروس‌ها صحبت کنیم. ویروس ساختار خیلی ساده‌ای دارد، در واقع یک لایه پروتئین است که به دور ماده ژنتیک DNA یا RNA پیچیده شده است. خود این ماده ژنتیکی هم مولکول‌هایی دارد که می‌توانند به‌صورت زنجیره‌ای از حروف باشد. هر بخش از حروف نیز کدهایی دارند که به قسمت خاصی از پروتئین دستور می‌دهند تا ویروس چگونه عمل کند.

هدف اصلی ویروس‌ها تکثیر است. شاید این امر به نظر ساده برسد، ولی ویروس به‌تنهایی نمی‌تواند تکثیر پیدا کند. متاسفانه ویروس برای تکثیر از بدن شما استفاده می‌کند. پس ویروس به بدن شما می رود و بارها این کدهای دستوری را دریافت کرده و تکثیر پیدا می کند.

جهش ویروس کرونا

بنابر مطالب گفته شده، جهش چه زمانی رخ می‌دهد؟ جهش دقیقا زمانی رخ می‌دهد که یک حرف از کدها حذف یا به آن‌ها اضافه شود. این اتفاق دستور ساخت ویروس را عوض می‌کند. به این ترتیب می‌گوییم ویروس جهش پیدا کرده و به گونه‌ی جدیدی تبدیل شده است.

از آن‌جایی که ویروس‌ها برای تکثیر مدام در حال کپی شدن هستند، به هر حال یک جایی دچار اشتباه شده و جهش پیدا می‌کنند. برای همین است که هر چند مدت یکبار می‌شنویم که گونه‌ی جدیدی یافت شده است. جالب است بدانیم که این جهش‌ها همیشه هم خطرناک نیستند، زیرا گاهی ممکن است که ویروس ضعیف شود یا حتی بدون هیچ نشانه‌ای از بین برود. ولی زمانی این موضوع جدی می‌شود که چند جهش به‌طور همزمان رخ می‌دهند و ویروس از ما پیشی می‌گیرد.

دقیقا همین اتفاق برای ویروس کرونا افتاده و باعث شده است تا راحت‌تر به دریافت کننده‌های عصبی ما بچسبد. در نتیجه، این گونه‌های جدید مرتبا در حال جهش بوده اند، و به‌گونه‌های خطرناکی تبدیل شده اند. ویروس‌ها طبق یک استراتژی خاص جهش نمی‌یابند، بلکه به‌طور تصادفی تغییر پیدا می‌کنند. پس تمام این‌ها به چه معناست؟ این توضیحات نشان می‌دهند که وقتی ویروس انسان‌های بیشتری را درگیر کند، بیشتر تغییر می‌کند و این تغییرات زیاد، زمینه‌ای را به‌وجود می‌آورند که ویروس بتواند به گونه‌ای خطرناک تبدیل شود.

در حال حاضر ۴ گونه ی جهش یافته به نام‌های آلفا، بتا، گاما و دلتا وجود دارند، و سازمان جهانی بهداشت از آن‌ها به‌عنوان خطرناک‌ترین گونه‌ها یاد می‌کند. دلتا ۲ بار جهش یافته است، و این جهش به آن کمک می‌کند تا خیلی راحت‌تر و سریع‌تر منتقل شود. ولی بخش عجیب‌تر آن جایی است که این گونه‌ی جهش یافته باعث می‌شود افرادی که قبلا کرونا گرفته‌اند هم باز به آن مبتلا شوند. زیرا این تغییرات مداوم به قدری ویروس را قوی می‌کند که باعث واکنش سیستم ایمنی یا مشکلات مزمن در بدن می‌شود.

تاثیر واکسن بر کرونای جهش یافته

اما خوشبختانه ایمنی واکسن‌های در حال ساخت، عموما از ایمنی بدن ما قوی‌تر هستند. شاید هم برخی از گونه‌های جدید باعث شوند تا اثر واکسن کم شود. ولی به‌طور کلی پژوهشگران بر این باورند که احتمال رویارویی با گونه ای که کاملا اثر واکسن را از بین ببرد، خیلی کم است. اما این یک نظریه است و نباید خیلی مطمئن باشیم!

زیرا اگر ویروس زمان زیادی داشته باشد، باز هم می‌تواند راه‌حل جدیدی برای واکسن هم پیدا کند. حتی اگر ویروس نتواند بر واکسن‌ها غلبه کند، تا زمانی که پاندمی ادامه دارد و ویروس هم منتشر می‌شود، باید همچنان منتظر گونه‌های جدید باشیم.

منابع:

https://donya-e-eqtesad.com/

https://www.darmankade.com/blog/video-corona-variant-delta/

https://www.isna.ir/news/1400041611727/

https://www.eghtesadonline.com/

https://bourseon.com/JrP8

https://www.aa.com.tr/fa/

https://bourseon.com/gyKG

https://deltapayam.com/

https://www.imna.ir/news/506071

https://www.isna.ir/news/1400041611727/