اَنارَک، یکی از بخشهای شهرستان نائین است که در شرق استان اصفهان در دل کویر واقع شدهاست.
تاریخ این شهر در زمان ساسانیان
برمیگردد، واحهای بر سر راه معدن سرب و نقره نخلک بودهاست. دورههای پس
از آن (در زمان حال)، یعنی در زمانی که دیگر معدن نخلک به معادن متروک بدل
گشته بود، انارک یک شهر ارتباطی بین جنوب و مرکز به شمال ایران بشمار
میآید، خط سیری که از نائین شروع و به انارک، خور , طبس و سپس مشهد منتهی
میشو. بنای اولین خشت انارک را به اعتبار سخنی منقول، به زمان شاه عباس
منسوب میدارند. تنها سند معتبر راجع به ساخت و سازهای انارک، نامه میرزا
تقی خان امیرکبیر مبنی بر پرداخت وجهی برای ساخت قلعهای به منظور تأمین
امنیت محل از دستبرد راهزنان خطاب به کدخدایان انارک میباشد.
بقایای برج و بارو، در و دروازه، کوچه و
پسکوچههای باریک و پرپیچ و خم این شهر نشان از اندیشة امنیتی- دفاعی در
ساخت بافت شهر دارد. این مجموعه شامل کاروانسرا، مسجد جامع، حمام، حسینیه
و خانههای مسکونی است که هریک با بهره گیری از معماری سنتی ساخته
شدهاند. کالبد قدیمی انارک، شامل هفت محلهاست که بر اساس وضعیت طبقاتی،
موقعیت مکانی و کاربری محلات نامگذاری شدهاست و شامل محلات بیابانک،
بیکعلی، حصار، عربها، سراب، قافلهگاه و جوباره میگردد.
بادگیرهای بلند، صفههای رسمی بندیها و
تزئینهای آجرکاری, فضاهای داخلی و خارجیِ بناها را مزین نمودهاند. در
این مقاله بافت سنتی و معماری روستایی کویر با تکیه بر آثار و بناهای
تاریخی مورد بررسی و معرفی قرار گرفتهاست.
زبان
زبانی که در انارک به آن صحبت میشود از گویشهای مربوط به زبانهای ایران مرکزی است.
ویکیپدیا