راه حلی را كه قرآن ارائه میدهد یكی مراقبت از خود، و دیگری یاد خداست. انسان باید اولا مواظب جلسات، خواندنیها، شنیدنیها، خوردنیها و پوشیدنیهای خود باشد، مواظب باشد چه سخنی را میشنود و چه میگوید، دقت كند كه در كنار سفره غذای حلال مینشیند یا حرام؟ لباسی را كه بر تن میكند باید گذشته از حلال بودن لباس شهرت نباشد.
گاهی انسان در كنار دوستانش مینشیند و سخنان عادی میگوید و احساس خستگی نمیكند، اما هنگامی كه به نماز میایستد برای او دشوار است، زیرا با خدا مانوس نیست و سخن گفتن با كسی كه با انسان مانوس نیست ملال آور است. ما نیز اگر خواستیم ببینیم آیا با خدا مانویسم یا نه؟ باید ببینیم از خواندن قرآن كه سخن خدا با ماست و از خواندن نماز كه سخن ما با خداست، احساس ملال میكنیم یا احساس نشاط.
گاهی شخصی لباسی میپوشد تا مشهور شود و هنگامی كه از كوی برزن میگذرد لباسش جلب توجه كند. این نشان میدهد كه او گرفتار خودبینی است
اگر انسان، مواظب جلسات علمی خود باشد و سخنی جز برای رضای خدا و به سود جامعه اسلامی نگوید به تدریج زمینه فراهم میشود تا به یاد خدا دل ببندد
وقتی به یاد خدا دل بست، به آسانی خاطرههای خوب در ذهنش ترسیم میشود.
از این رو قرآن كریم ذكر خدا را برای غفلت زدایی و قرب به حق به ما میآموزد. هر یك از عبادتهای معمولی حد و نصابی دارد ولی یاد خدا در دل و نام خدا بر لب حدی ندارد: «یا ایها الذین آمنو اذكروا الله ذكرا كثیرا (سوره احزاب، آیه 41).» كسی كه زیاد به یاد خدا باشد، برای وی علاقه به خدا ملكه و او در تعلق به حق و تخلق به اخلاق الهی متخصص، مجتهد و صاحب ملكه میشود. در این صورت نه تنها در حال عبادت میفهمد كه با معبود خود سخن میگوید، بلكه در خارج از عبادت نیز به یاد حق است آنگاه فرق او با دیگران روشن میشود. دیگران در حال نماز حواسشان نزد خدا، قیامت و معارف نماز نیست و او در غیر حالت نماز نیز به یاد خدا و در نماز است. «خوشا آنان كه دایم در نمازند .»
پس نتیجه میگیریم برای بدست آوردن حضور ذهن در نماز باید ذكر و یاد خدا را فراموش نكنیم و در همه لحظات به یاد او باشیم نه این كه تنها در نماز بخواهیم به خدا بیندیشیم و متوقع هم باشیم افكار ما سكون و تمركز داشته باشد و این كه برای رسیدن به این آرزو باید تلاش كنیم و زحمت بكشیم و بدانیم كه خداوند اجر كسی را كه در راه او مجاهده میكند مضاعف میدهد و خودش ما را یاری خواهد كرد و به راههای خودش راهنمائیمان خواهد نمود.
--------------------------------------------------------------------------------
برگرفته از منابع:مراحل اخلاق در قرآن، حضرت آیت الله جوادی آملی. / نشان از بی نشانها، حضرت آیت الله شیخ حسنعلی نخودكی.
