مداد العلما افضل من دماء الشهدا.

قلم عالمان والا تر از خون شهداست.

1- مقامات علماء
با نگاهی به روایاتی که از ائمه معصومین (علیهم السلام) به دست ما رسیده، به فهم و درک درجه عالم واقف می شویم. این اسوه های الهی و اندیشمندان منور به علم الهی، برای علماء مقام هایی را در نظر گرفته اند از جمله:

1-1- مقام شفاعت
امام صادق (علیه ‏السلام) فرمودند: «هر گاه روز قیامت گردد، خداى عز و جل عالم و عابد را برانگیزاند. پس آنگاه که در پیشگاه خداوند ایستادند به عابد گفته مى‏ شود: «به سوى بهشت حرکت کن» و به عالم گفته مى‏شود: «بایست و مردم را به خاطر آنکه نیکو ادبشان نمودى، شفاعت کن.» (شیخ صدوق، علل الشرایع، ج۲، ص ۳۹۴).

1-2-مقام جانشینی ائمه (علیهم السلام)
رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: «علماء چراغ های زمین اند و جانشینان پیامبران و وارثان من و پیامبران هستند.» (پاینده، ترجمه نهج الفصاحة ص 580).
 

1-3- مقام برتری بر عابد
حضرت امام باقر (علیه السلام) فرمودند: «دانشمندی که از علمش بهره ببرند، برتر از هفتاد هزار عابد است.»  (کلینی، الکافی، ج‏1، ص 33).

1-4- مقام پویایی و جاودانگی
حضرت علی (علیه السلام) فرمودند: «تا گردش شب و روز هست، علماء هستند.» (تمیمی آمدی، غرر الحکم و درر الکلم، ص 79).
همچنین می فرمایند: «عالم زنده است، گرچه مرده باشد؛ نادان مرده است، گرچه زنده باشد.»(اللیثی، عیون الحکم و المواعظ، ص 45).
 

1-5- مقام هادی دین
امام هادی (علیه السلام) می فرمایند: «اگر بعد از غیبت قائم ما، نبود وجود علمایی که به سوی او (مردم را فرا) می خوانند و به وجود او رهنمون می شوند و با حجت های الهی از دین او دفاع می کنند و بندگان ناتوان خدا را از دام ابلیس و پیروان او می رهانند، بی گمان همه ی مردم از دین خدا بر می گشتند.» (مجلسی، بحارالانوار، ج۲، ص۶).
 

1-6- مقام حکمت
رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: «لقمان به پسرش گفت: فرزندم! همواره در مجلس دانشمندان باش و سخنان حکیمان را بشنو، که خداوند، دل مرده را به نور حکمت زنده مى‏کند؛ همان گونه که زمین مرده را با باران سیل‏ آسا، زنده مى‏ گرداند.» (طبرانی، معجم الکبیر، ج ۸، ص ۱۹۹، ح ۷۸۱۰)

1-7- مقام رحمت اللهی
امام رضا (علیه السلام) در حق عالم دعا کردند و فرمودند: رحمت خدا بر بنده اى را که امر ما را زنده کند. دانش هاى ما را فرا گیرد و به مردم بیاموزد. اگر مردم زیبایى ‏هاى سخنان ما را مى ‏دانستند، از ما پیروى مى ‏کردند. (شیخ صدوق، معانى الأخبار، ص ۱۸۰).
حال این که کدام عالم است که چنین مقاماتی برایش نوشته شده و آیا هر عالمی، به این درجات عالیه می رسد، در مقاله بعدی به آن پرداخته خواهد شد.

نتیجه
ائمه معصومین (علیهم السلام) مقامات فراوانی را برای عالمان واقعی دین ذکر کرده اند که می توان به مقام شفاعت، مقام جانشینی ائمه (علیهم السلام)، برتری بر عابد، مقام پویایی و جاودانگی، مقام هادی دین بودن، مقام حکمت و مقام رحمت اللهی اشاره نمود.