راه هاى انفاق و كمك به ديگران
از راه های مختلف و با شکل های گوناگون می توان به دیگران انفاق و کمک کرد و نیاز آنها را برآورده ساخت.
كمك به ديگران راه هاى گوناگونى دارد كه يكى از آنها، شيوه اى است كه بیشتر مردم به آن عمل مى كنند و پول نقد يا كمك هاى غير نقدى خود را به انسان هاى نيازمند پرداخت مى كنند كه كارى بسیار خوب و پسنديده است. ولى راه هاى دیگر که شاید بهتر و مؤثّرتر از انفاق مالی باشد هم براى انجام اين كار وجود دارد مانند:
- قرار دادن وسیله و ابزار کار در اختیار نیازمندان تا بتوانند با آن برای خود امرار معاش کنند. این کمک بشر دوستانه می تواند به شکل مجانی یا با هزینه حداقلی صورت بگیرد.
- استفاده از تخصص و مهارت خود برای افراد نیازمند مانند فردی که بنا است می تواند با مهارت و نیروی انسانی و فکری خود در راه سازندگی و تعمیر و ساخت منزل، اماکن مذهبی، بهداشتی، آموزشی و تربیتی استفاده کند. دکتر، معلم، مهندس، روحانی و سایر اقشار و اصناف نیز به تناسب مهارت خود می توانند در این راه قدم بردارند.
- آموزش مهارت و تخصص خود به دیگران که مختص به مناطق محروم نیست و می توان به هر انسانی که در نیاز به آموزش مهارت یا تخصصی را دارد کمک کرد. امام صادق عليه السّلام فرموده اند: «هر چيزى را زكاتى است و زكات دانش آن است كه به شايستگانش آموزند».[1]
- کمک به افرادی که در انجام کارهای خود نیازمند کمک و همکاری هستند مانند کمک به سالمندان یا افراد بیمار و ناتوان، در انجام کارهای منزل یا بیرون یا حتی کارهای شخصی ایشان. امام رضا عليه السّلام در سخنی می فرمایند: «خداى عزّوجلّ تندرستان را به رسيدگى به حال دردمندان و مبتلايان مكلّف ساخته است».[2]
حضرت علی علیه السلام هم می فرمایند: «خدا! خدا! در باره طبقه پايين جامعه كه بيچاره اند يعنى: بينوايان، نيازمندان، تيره بختان و از كارافتادگان».[3]
آری اینگونه افراد نمىتوانند به كارهاي خود بپردازند بنابراین دیگران باید به يارى اينان برخيزند و رسيدگي هاى لازم را داشته باشند.
- تشکیل اردوهای جهادی که در این اردوها بیشتر از نیروهای جوان و متعهد استفاده می کنند و با انسجام و سازماندهی نیروها، به مناطق محروم و کم برخوردارتر از خدمات پزشکی، سازندگی، فرهنگی و دیگر خدمات به آن مناطق می روند و خدمات رایگان یا کم هزینه را در اختیار مردم آنجا قرار می دهند.
- تشكيل سازمان هاى مخصوص براى كمك به ديگران يا انفاق هاى سازمان يافته است. اين مؤسّسات و سازمان ها از يك سو، كمك هاى مردم را جمع آورى مى كنند و از سوى ديگر با شناسايى خانواده هاى نيازمند و اطمينان از نياز حقيقى آنان، به روشهاى گوناگونى به آنان كمك مى رسانند؛ مانند تهيّه لوازم ارزان قيمت از سازمان ها، شركت ها و ادارات و عرضه آنها به نيازمندان. بعضى از اين سازمان ها در امر آموزش و تحصيل فرزندان خانواده هاى نيازمند، انجام كارهاى فرهنگى، تشکیل كلاس هاى گوناگون آموزشى، كمك به زندانيان يا بيماران خاص و ... کمک شایانی به دیگران می کنند.[4]
- یکی دیگر از انواع انفاق و کمک موردی است که نیاز به هیچ هزینه ای هم ندارد مانند ابراز همدری با افراد مصیبت دیده و عرض تسلیت و تعزیت به آنها، عیادت از بیماران و دلداری دادن و امیدوار کردن به مداوا و معالجه آنها و مانند این کارها که انسان با شنیدن و صحبت با دیگران می تواند به آنها کمک و یاری برساند.
امام صادق عليه السّلام یکی از حقوق مؤمن را بر مؤمن، اینگونه بیان می کنند: «اگر بيمار شد او را عيادت كنى و در رفع حوائج او بكوشى و نگذارى كه او از تو چيزى بخواهد».[5]
ابراز همدردی با مصیبت دیده و اميدوار ساختن بیمار هر چند که در قضا و قدر الهی مؤثر نيست ولى آنها را دلخوش مى سازد و باعث آرامش و تسكين آنها مى گردد، علاوه بر اینکه آنها خود را تنها نمی بینند و باعث دلتنگیشان نمی شود.
در دنیای امروزی، مسلمانان بايد به انواع انفاق ها توجّه كنند و انفاق خود را هر گونه و هر مقدار گرچه چشمگير نباشد کوچک نشمرند چرا که هم نيازمندان فراوانى وجود دارند و هم اینکه انفاق هر مقدار که باشد به همان مقدار از نیازمندی دیگران کاسته می شود.
مهدی سیدمرادی
پی نوشت ها:
[1] تحف العقول، ابن شعبه حرانى، جامعه مدرسين، قم، 1404ق، ص 364.
[2] من لا يحضره الفقيه، شیخ صدوق، به تصحیح على اكبر غفارى، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم، 1413ق، ج 2، ص 8.
[3] تحف العقول، 141.
[4] مثالهاى زيباى قرآن، مكارم شيرازى، ناصر، نسل جوان، قم، 1382ش، ج 1، ص 130.
[5] الخصال، شیخ صدوق، به تصحیح: على اكبر غفارى، جامعه مدرسين، قم، 1362ش، ج 2، ص 351.
