جوان، وزیر و مشاور والدین
جوان در هفت سال سوم زندگیش، وزیر مسئول و طرف شور والدین است.
جوان، وزیر و مشاور والدین
پیشواى عالى قدر اسلام پیامبر صلی الله علیه و آله، در سخنی فرموده «الْوَلَدُ سَيِّدٌ سَبْعَ سِنِينَ وَ عَبْدٌ سَبْعَ سِنِينَ وَ وَزِيرٌ سَبْعَ سِنِين»[1]- فرزند، در هفت سال اول سید و آقاى والدین است. در هفت سال دوم بنده مطیع و فرمانبردار پدر و مادر است و در هفت سال سوم وزیر مسئول و طرف شور والدین است.
انسان در طول عمر طبیعى خود، سه مرحله مشخص و متمایز را طى مى كند: مرحله رشد و نمو كودكى و جوانى. مرحله میانسالى. مرحله كاهش و پیرى. به نظر بسیارى از دانشمندان، بیست و یك سالگى پایان دوران جوانى است. آدمى از زمان ولادت تا بیست و یك سالگى همواره در معرض دگرگونى و تحول است و اوضاع جسم و جانش پیوسته تغییر مى كند. رسول اكرم صلى الله عليه و آله این فاصله زمانى را، كه مرحله رشد و نمو است، به اعتبار وضع جسم و روان فرزندان و طرز تفكر برخورد والدین با آنان، به سه هفت سال تقسیم نموده است: طفل، در هفت سال اول زندگى، بر پدر و مادر حكومت مى كند و در هفت سال دوم زندگى، بنده فرمانبر پدر و مادر است. هفت سال سوم عمر، كه از پانزده سالگى آغاز مى شود، دوران بلوغ و جوانى است. در این دوره اندام و افكار فرزند به كلى دگرگون مى گردد و تحولات چشم گیرى در جسم و جانش پدید مى آید. ممیزات كودكى از میان مى رود و نشانه هاى بزرگسالى در وى آشكار مى گردد. رسول اكرم صلى الله عليه و آله موقع او را در این دوره با كلمه وزیر تعبیر نموده است. او نه مانند هفت سال اول آقا و فرمانرواى والدین است و نه مانند هفت سال دوم، بنده و فرمانبردار پدر و مادر است، بلكه فرزند در این دوره نقش وزیر را در كشور خانواده ایفا مى نماید.
از نظر لغت، «وزیر» كسى است كه بار سنگینى را به دوش گرفته و مسئولیت مهمى را عهده دار شده است. طفل قبل از بلوغ در محیط خانه مسئولیتى ندارد. ولى وقتى بالغ مى شود، باید مسئولیت را بپذیرد و قسمتى از بار سنگین خانواده را به دوش بگیرد. «وزارت» نیز به معنى یارى و كمك فردى و همكارى در تدبیر و مصلحت اندیشى آمده است. بنابر این معنا جوان باید در محیط خانه، معاون پدر و مادر باشد. باید با مشاوره و تبادل فكر، والدین خود را یارى كند و در تدبیر امور زندگى همكار آنان باشد.
رسول اكرم صلى الله عليه و آله با به كار بردن كلمه وزیر از طرفى استقلال جویى جوان را مورد توجه قرار داده و او را در كشور كوچك خانواده وزیر مسئول شناخته است. از طرف دیگر به پدر و مادر فهمانده است كه با جوان امروز هم مانند بچه دیروز رفتار نكنید، با او آمرانه سخن نگویید و با تندى و خشونت شخصیتش را تحقیر ننماید. بچه دیروز بنده و مطیع شما بوده و جوان امروز وزیر و مشاور شماست.
با فرا رسیدن جوانى، ایام سازندگى شخصیت جوان آغاز مى شود. پدران و مادران وظیفه شناس و دانا به پیروى از دستور رسول اكرم صلى الله عليه و آله، به فرزندان خود احترام مى گذارند و آنان را وزیر و عضو مؤثر و مسئول خانواده و معاون و مشاور خود قرار مى دهند و از این راه آنها را دوست صمیمى و همكار باصفاى خود مى سازند. اما پدران و مادران وظیفه ناشناس و نادان، حق طبیعى و شرعى فرزندان جوان خود را پایمال مى كنند با فحاشى و اعمال نادرست خویش، عزت نفس و شخصیت آنان را سركوب مى نمایند و با این كارهاى ناروا، بذر كینه و عداوت در دلشان مى افشانند و آن ها را دشمن خود مى سازند. در این باره على عليه السلام می فرماید: «ولدك ریحانتك سبعا و خادمك سبعا ثم هو عدوك او صدیقك»[2]- فرزندت در هفت سال اول، برگ خوش بویى بر ساقه درخت وجود شماست، در هفت سال دوم، خدمتگزار مطیع و فرمانبردار شماست و در هفت سال سوم، ممكن است دشمن بدخواه شما یا دوست خیرخواه شما باشد.
پدران و مادران دانا، اگر با دقت به روایت رسول اكرم صلى الله عليه و آله بنگرند و به عمق آن پى ببرند، متوجه مى شوند كه این حدیث شریف تا چه ارزنده و آموزنده است. این چنین پدران و مادرانی فرزندان جوان خود را به خوبى پرورش می دهند و با گفتار و رفتار صحیح خویش، آنان را انسان هایى پاك دل، درستكار و با فضیلت بار می آورند، تا همچنانکه روایات گفته اند مشمول الطاف الهى قرار می گیرند اما پدر و مادرانى كه فرزندان جوان خود را بد بار می آورند و با تحقیر و اهانت، فحاشى و هتاكى و اعمال زشت و غیرمشروع خود، آنان را به انتقامجویى و گناه و تجاوزكارى وادار سازند مشمول عذاب الهى خواهند بود.
#پیامبر #جوان #روز_جوان #والدین #اخلاق
پی نوشت ها:
[1] مكارم الأخلاق، طبرسى، حسن بن فضل، الشريف الرضى، قم، 1370ش، ص 222.
[2] شرح نهج البلاغة، ابن أبي الحديد، مكتبة آية الله المرعشي النجفي، قم، 1404ق، ج 20، ص 343.
[3] برگرفته از کتاب «بزرگسال و جوان از نظر افکار و تمایلات» نوشته استاد محمد تقی فلسفی
