نویسنده : جورج اورول
مترجم : صالح حسینی
ناشر : انتشارات نیلوفر
چاپ نهم - ۱۳۸۴
۲۷۳ صفحه
به نظر من توضیح و معرفی این کتاب کار بیهوده ای است. ۱۹۸۴ آن قدر معروف هست که من را از نوشتن مطلب به سیاق قبل منصرف کرد. تک تک صفحات این کتاب آکنده از مفاهیم انتقادی و عمیقی است که اورول در راستای شناساندن دنیا و سیاست حاکم بر آن به مخاطب خود ٬ در کتاب گنجانده است.
در اینجا من قسمتهایی از کتاب را می آورم که فکر می کنم حق مطلب ادا شود :
"در گذشته ٬ گروه های حاکم تمام سرزمین ها ٬ به رغم به رسمیت شناختن منافع مشترک خویش و بنابر این محدود ساختن ویرانگری جنگ٬ به راستی با هم می جنگیدند و غالب همواره به تاراج مغلوب می پرداخت. در روزگار ما٬ گروههای حاکم به هیچ روی با هم نمی جنگند. هر گروه حاکمی آتش جنگ را علیه مردم زیرسلطه ی خویش بر می افروزد. هدف جنگ این نیست که سرزمینی را فتح کند یا از تسخیر سرزمین خویش جلوگیری به عمل آورد ٬ هدف این است که ساخت جامعه تمام عیار بماند. بنابراین ٬ خود واژه جنگ گمراه کننده شده است.اگر بگوییم که جنگ بر اثر استمرار رخت بر بسته است ٬ پربیراه نگفته ایم . نیروی ویژه ای که جنگ در فاصله ی عصر نوسنگی و اوان قرن بیستم وارد می آورد ٬ ناپدید شده و چیزی کاملا متفاوت جایگزین آن گردیده است. اگر سه ابرقاره توافق می کردند که به جای جنگ با یکدیگر ٬ در صلح ابدی زندگی کنند و در محدوده ی مرزهایشان دست نخورده بمانند ٬ تفاوت چندانی به بار نمی آمد. چرا که در چنین حالتی ٬ هر کدام همچنان جهانی بی نیاز می بود . برای همیشه آزاد از تاثیر خارجی ٬ صلحی حقیقتا پایدار همچند جنگی پایدار می بود."(ص۱۸۵)
"شعار حزب : جنگ صلح است
آزادی بردگی است.
نادانی ٬ توانایی است." (ص ۳۸)
به نظر من این بخش کتاب یعنی بخش دوم ٬ نقطه ی عطف کتاب است. واقعا تجزیه و تحلیل قوی بود. اورول این ۳ جمله را به تدریج در کتاب توضیح میدهد.
"مطابق شعار حزب : هر کس گذشته را زیر نگین داشته باشد ٬ زمام گذشته را در دست می گیرد : هرکس حال را زیر نگین داشته باشد ٬ زمام گذشته را در دست می گیرد."(ص۴۵)
" تا این لحظه هیچگاه روی این نکته تامل نکرده بودی که منظور از وجود چیست. دقیقتر بگویم. آیا گذشته به گونه ای ملموس در فضا وجود دارد؟ آیا اینجا یا آنجا مکانی ٬ دنیایی از اشیاء جامد ٬ وجود دارد که در آن گذشته همچنان وقوع می یابد؟
- نه
پس گذشته به فرض بودن در کجا وجود دارد؟
- در اسناد ٬ نوشته شده است.
ـ در اسناد . و ... ؟
-در ذهن . در خاطره ی انسان.
- در خاطره. بسیار خوب. حزب تمام اسناد و خاطرات را زیر نگین گرفته است. بنابراین گذشته را هم زیر نگین گرفته است. مگه نه؟"(ص۲۲۸)
اورول روند تغییر گذشته و ذهن انسان را توضیح می دهد. این که حکومت های توتالیتر تا چه حد در زندگی مردم تحت سلطه خویش تاثیر دارند.
آیا به راستی می توان تا آن حد پیش رفت که ذهن انسانها را هم در اختیار گرفت؟ آیا گذشته تغییر پذیر است؟ آیا جهان می تواند به نقطه ای برسد که مفهوم عشق را در خود ٬ ریشه کن شده ببیند و جای خالی بنیان خانواده را احساس کند؟ اورول در ۱۹۸۴ به همین موضوعات می پردازد.
پ.ن : خیلی تاثیرگذار بود... خیلی !!
