نام فارسی:گل آفتابگردان،گل آفتاب،گل آذریون(عربی شده آذرگون)
نام رایج فارسی: گل آفتابگردون
نوع: یکساله علفی
خانواده:گل ستاره ای ها Astraceae
ارتفاع: تا حدود سه متر
گسترش: بومی آمریکای شمالی از مرکز کانادا تا شمال مکزیک
رنگ گل:گلهای زبانه ای زرد و نارنجی ،وسط آن دایره قهوه ای
نور: نور کامل
نیاز آبی: رطوبت کم
درجه حرارت:حدود ۱۵ درجه
نگهداری:متوسط
گل: دارای گل آذین دایره ای بزرگ(کپه ای) زرد که در کنار طبقی پوشیده از گلهای لوله ای قرار گرفته اند که ایجاد میوه آفتابگردان میکند.
برگ: برگهای خشن و درشت
ساقه: ساقه محکم و کرک دار
دانه:مصرف خوراکی و روغنی
مقاومت: نسبتا مقاوم خشکی
معرفی:
گل آفتابگردان گیاهی است یکساله با ساقه ضخیم و نیمه چوبی که تا ارتفتع ۳۰۰ -۷۰ یانتی متر رشد میکند.چون دارای گل آذین بزرگ شبیه خورشید است در دنیا با نام sun flower یا گل آفتاب معروف است و به علت د اشتن دانه های روغنی یکی از نباتات مهم صنعتی به شمار میرود.این گیاه به علت رشد سریع و کشت آسان میتواند به باغچه منزل شما حیات دوباره ببخشد.طول دوره رشد گیاه بسته به عوامل محیطی از ۱۵۰-۹۰ روز میباشد.در مناطق بومی خود در مناطق خشک و باز گاهی به عنوان علف هرز هم میروید.
ویژگی ظاهری:
برگ: برگها بینی شکل و خشن و درشت و کرکدا هستند.برگهای وسطی بیش از نیمی از محصول دانه را تامین میکنند.
گل: گلهای ساده زبانه دار زرد در روی طبق به صورت دوایر متحدالمرکز قرار دارند.گلها معمولا محدب هستند.بر روی طبق گلهای آفتابگردان میوه های متعددی وجود دارد که در امتداد دوایر متحد المرکز و فشرده به هم در داخل حجرات قرار گرفته اند . قطر طبق ها بین ۱۸ تا ۴۵ سانتی متر است .
ساقه: دارای ساقه ضخیم و تیغدار است که ارتفاع آن گاهی تا ۳ متر هم میرسد. ساقه آفتابگردان فیبر زیادی داشته و در صنعت کاغذ سازی و تهیه سلولز مصرف دارد . ساقه از نظر ازت ، کلسیم و پتاسیم نیز غنی است و اضافه کردن آن به خاک موجب افزایش ماده آلی و حاصلخیزی خاک می گردد .
دانه: بسته به نوع رقم دارای شکلهای متفاوت هستند از جمله مسطح و بینی شکل.رنگ دانه ها بیشتر سفید،خاکتری و قهوه ای میباشد.و هر چه درصد وزنی پوسته دانه کمتر باشد،درصد روغنی آن بیشتر است.
نگهداری:
نور: همانطور که از اسم گیاه پیداست ،آفتابگردان عاشق خورشید است وبه نور فراوان و کامل نیاز دارد.اگر گیاه در سایه قرار بگیرد،ممکن است نتواند وزن خود را تحمل کند و خم شود.گل آفتابگردان به سمت شرق رشد میکند و حرکت نمیکند..در حقیقت این اشتباه رایج است که میگویند آفتابگردان با آفتاب حرکت میکند.البته در یکی از مراحل اولیه رشد،تنها غنچه ها آفتاب را دنبال میکنند وجوانه های آفتابگردان جوان هنگام صبح بسوی شرق ،هنگام غروب بطرف غرب و ظهر رو به بالا می باشند.
خاک و آبیاری: این گیاه در خاک زهکشی شده خنثی تا کمی قلیایی و با آبیاری منظم میتواند رشد خوبی داشته باشد.اما در دوره های خشکسالی هم میتوانند زنده بمانند.لازم به ذکر است در خاکهای شور گیاه با رشد کم به مرحله گلدهی رفته و تولید محصول نمیکند.بهترین عمق خاک برای این گیاه ۲٫۵ متر است،زیرا ریشه های آن عمودی و بلند است و میتواند آب را از اعماق زیاد تامین کند.
کوددهی:
نصف کود ازته را قبل از کاشت و بقیه آن را همراه با آخرین وجین به خاک اضافه میکنند و بلافاصله آبیاری میکنند.
آفات و بیماریها:
مهمترین آفت آفتابگردان در ایران پروانه دانه خوار آفتابگردان با نام علمی Homoesoeoma nebulella است.لارو های شکری رنگ با سر قهوه ای از برگ و گلها و در نهایت از دانه گیاه تغذیه میکند.
از بیماریهای مهم آفتابگردان میتوان به سفیدک داخلی و زنگ اشاره کرد.
عامل بیماری سفیدک داخلی قارچ Plasmopora helianthi میباشد.این بیماری بذرزاد است و از طریق ریشه سرایت میکند.بهترین راه مبارزه با آن ضد عفونی کردن بذر است.
عامل بیماری زنگ،قارچی است به نام Puccinia helianthi که باعث پیدایش لکه های برجسته و قهوه ای در پشت برگها میگردد و در نهایت منجر به ریزش برگ میشود.
موثرترین راه برای مبارزه با آفات و بیماری های آفتابگردان کشت ارقام مقاوم است.
تکثیر:
آفتابگردان از طریق کاشت بذر تکثیر میشود.اگر به تکثیر آفتابگردان در باغچه منزل خود علاقه دارید باید تخمه های آفتابگردان را از شب قبل در آب گرم بخیسانید و سپس آنها را در فواصل ۱۵سانتیمتری در عمق ۵ سانتیمتری بکیرید.با آبیاری مناسب در اوایل شب ،دو هفته بعد جوانه ها را به خوبی مشاهده خواهید کرد.بهترین زمان کشت اواسط فروردین تا اواخر اردیبهشت است.
