گنبد غفاریه مراغه
گنبد غفاریه در شمال غربی شهر مراغه و در کنار رودخانهٔ صوفیچای قرار گرفتهاست. این گنبد در زمان حکومت ایلخانیان و توسط سلطان ابوسعید بهادرخان ساخته شدهاست.
وجه تسمیهٔ گنبد غفاریه براساس آنچه که از متون تاریخی برمیآید چنین است که عارفی بهنام «نظامالدین احمد بن حسینالغفاری» در زمان فرمانروایی «سلطان یعقوب بن حسنبیگ آققویونلو» هنگام مراجعت از حج، عمارتی در نزدیکی این بنا احداث و املاک و باغی جهت مصارف آن وقف نمود. بههمین جهت این عمارت و بناهای وابسته و همچنین برج مزبور بهنام وی به «غفاریه» شهرت یافت.
گنبد غفاریه با الهام از گنبد سرخ مراغه ساخته شده و به شکل مربع آجری است که روی سکو و بر فراز دخمهای استوارشده است و چهار گوشه آن بوسیله ستونهایی که دارای تزیینات آجری است، زینت یافته است. درگاه ورودی بنا به سمت شمال واقع شده و دارای یک طاق نمای بزرگ و دو طاق نمای باریک و بلند جنبین میباشد. طاق نمای مرکزی را تزیینات زیبای معلقی مرکب از آجر و کاشیهای الوان سیاه و سفید و فیروزهای و دو کتیبه به خط ریحان آرایش میدهد. معماری بنای گنبد غفاریه بنایی مربع و آجری است که دارای دو طبقه فوقانی و زیرین میباشد . ازاره ی بنا به ارتفاع ۲ متر از سنگ مرمر تراشیده سفید ساخته شده که بعضی از قطعات آن به ابعاد ۱۵۰ در ۷۰ سانتیمتر است. مدخل گنبد به سمت شمال است و در گوشههای بنا، ستونهای آجری با نقوش لوزی و در هر یک از اضلاع، دو طاقنما و یک حاشیه کتیبه کار کردهاند. این بنا در اصل دارای گنبدی دو پوش بوده که از بین رفته و در دوره اخیر به همت سازمان میراث فرهنگی تعمیر و مرمت شده است.
