حلف الفضول چیست؟
حلف به معنای پیمان و فضول به معنی جوانمردان است. پیمانی بوده که رسول خدا در سنین حدود ۲۰ سالگی در آن شرکت کرد و اساس آن این بوده که از سمتدیدگان و مظلومان در مکه حمایت کنند و حق آن ها را زنده کنند.
پیش از ظهور اسلام مردم عربستان بصورت قبیلگی زندگی می کردند و حکومت مرکزی در آن منطقه وجود نداشت. در همه کشورها معمولا دولت ها در اختلافات و شکایت ها ها مداخله می کنند ولی آن زمان چنین دولتی وجود نداشت و مردم بصورت قبیلگی زندگی می کردند و هر قبیله حافظ منافع افراد قبیله خودش بود و این حمایت نیز بی چون و چرا بود. بنابراین در چنین وضعی اگر افراد غریبه ای وارد آن منطقه می شدند و می خواستند زندگی کنند حامی نداشتند. لذا پدیده ای بنام حلف ایجاد شد؛ به این معنا که کسانی که از دور می آمدند به قبیله ای وابسته می شدند تا حمایتشان را بر عهده بگیرد؛ مثلا یاسر و سمیه اهل یمن بودند که به قبیله بنی مخذوم پناهنده شدند و به همین دلیل به عمار، حلیف مخذوم نیز می گویند.
داستان حلف الفضول از این قراراست که روزی شخصی از قبیله بنی زبید یا قبیله دیگر، متاعی داشت و به مکه آورد و در معرض فروش گذاشت. عاص بن وائل بن هاشم سهمی، پدر عمرو عاص کالا را از او گرفت و پولش را نداد. به این دلیل که فروشنده غریبه بود هر چه کرد نتوانست طلب خود را بگیرد. از روی ناچاری بالای کوه ابوقبیس در نزدیکی مکه رفت و باصدای بلند اشعاری خواند و خطاب به مردم و بزرگان مکه گفت: برسید به داد کسی که از وطنش دور و مورد ظلم واقع شده است و هیچ کس نیست که از او حمایت کند.
این، زمانی بود که عده ای از بزرگان مکه، کنار مسجد الحرام نشسته بودند و صدای او را که شنیدند ناراحت شدند و گفتند این وضع درست نیست و باید کاری کرد. لذا در خانه عبد الله بن جرعان جمع شدند و آن جا همپیمان شدند تا هر کس در مکه مورد ظلم واقع شود همگی از او حمایت کنند. می گویند که حضرت محمد در آن زمان ۲۰ ساله و تنها عضو جوان آن پیمان بود. آن ها اولین کاری که کردند سراغ عاص بن وائل رفتند و حق آن فرد را از او گرفتند.
[irp]
منبع: مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی ، پاسخ توسط حجت الاسلام و المسلمین مهدی پیشوایی
