آیا پیامبران خطا و گناه می کنند؟

آیا پیامبران خطا و گناه می کنند؟Reviewed by کارشناس دینیonJun 24Rating:

آیا پیامبران اشتباه مى‏کنند؟ ظاهراً مفهوم اشتباه با گناه فرق دارد، پیامبران اشتباه مى‏کنند؛ ولى گناه نمى‏کنند؟

گفتنى است مفهوم سهو، خطا و نسیان، با «گناه» متفاوت است؛ زیرا، گناه با علم و اراده صورت مى‏گیرد؛ ولى سهو، خطا و نسیان چنین نیست. گناه همواره مخالفت با اوامر الهى است؛ ولى سهو، خطا و نسیان، امکان دارد گاهى‏ با امر خداوند مخالف باشد (مثلًا سهو در به جا آوردن یکى از اجزا و ارکان عمل عبادى) و گاه هیچ ارتباطى با اوامر خداوند ندارد (مثلًا خطا در یک عمل مباح فردى یا اجتماعى). بر اساس دلایل متقن، پیامبران، هم از گناه مبرّا هستند و هم از سهو، خطا و نسیان؛ زیرا، آنان و حتى ائمه علیهم السلام، از دو علم برخوردارند:

1. علم غیر عادى که به واسطه آن بر تمامى حقایق عالم اشراف و آگاهى دارند.
2. علوم عادى که همچون سایر افراد از طریق معمولى به دست مى‏آورند.

آنان در مقام عمل و انجام دادن کارهاى روزمره خود و حتى مسائل اجتماعى، در بیشتر موارد از علوم غیر عادى خویش استفاده نمى‏کنند؛ هر چند به واقعیت همه مسائل آگاه باشند؛ لذا آن چه به طور حتم مى‏توان گفت: پیامبران در تلقى وحى و ابلاغ وحى و به طور کلى در هدایت مردم از هرگونه گناه و خطا منزه‏اند. همچنین در انجام دستورات الهى که به عنوان واجب و حرام (امر مولوى) مى‏باشد. هیچ گونه نافرمانى ندارند اما چه بسا در برخى امور شخصى و یا دستورات الهى که به عنوان واجب و حرام نیست بلکه امر ارشادى مى‏باشد، به طور غیر عمدى گرفتار سهو شوند و به دنبال آن به مشقت و سختى مبتلا شوند که از آن به «ترک اولى» تعبیر مى‏شود. البته درباره پیامبر اسلام صلى الله علیه و آله اینگونه موارد نیز مشاهده نشده است.

بر این اساس هیچ‏گونه سهو، خطا و اشتباه واقعى را نمى‏توان به معصومین علیهم السلام نسبت داد.

علاوه بر آنکه آیات و روایات، سهو، خطا و اشتباه را از ایشان‏

نفى مى‏کند[۱]. به عنوان نمونه امام هادى علیه السلام در مقام درود و تحیت بر پیامبر صلى الله علیه و آله مى‏گوید: «اللهم اجعل افضل صلواتک على سیدنا محمد عبدک و رسولک … المعصوم من کل خطأ و زلل، المنزه من کل دنس و خطل»[۲]؛ «بارالها! برترین درودهایت را بر سرور ما محمد، بنده و فرستاده‏ات، نثار فرما … آن که از هر خطا و لغزشى معصوم و از هر گونه آلودگى و یاوه‏گویى پیراسته است».

________________
پی نوشت ها:
[۱]  نجم( ۵۳)، ۴- ۳؛ انعام( ۶)، ۵۰.

[۲] بحارالانوار، ج ۹۹، ص ۱۷۸؛ براى اطلاع تفصیلى در این باب ر. ک: حسن یوسفیان و احمدحسین شریفى، پژوهشى در عصمت معصومان،( پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامى، تهران: چاپ اوّل، ۱۳۷۷ ش)، صص ۲۳۳- ۲۶۵.