رشد ذهنی کودک

رشد ذهنی کودک – بخش اول

وزن مغز کودک در طی سال اول زندگی دوبرابر میشود. این افزایش وزن تا حدودی ناشی از افزایش تعداد سلول های مغزی و تا حدودی به دلیل رشد (( اتصالات)) بین سلول ها و قسمت های مختلف مغز است. بدون این اتصالات ما قادر به فکر کردن نخواهیم بود و یادگیری نیز از طریق این اتصالات شروع میشود.
این اتصالات در نوزاد هنگامی که وی به چیزی علاقمند میشود و تلاش ذهنی میکند شروع به تشکیل یک شبکه میکنند. هنگام تحریک هر یک از حواس کودک همین کار انجام می گیرد. بنابراین از بدو تولد هر صدا ، تصویر ، تماس ، احساس ، بو و مزه موجب ساخته شدن اتصالات بیشتری می شود.
ایجاد درک عمومی مستلزم کنار هم قرار گرفتن قسمت های متعددی است. برای پیشرفت رشد ذهنی بایستی بینایی ، شنوایی ، حافظه و مهارت های حرکتی با هم پیش بروند. قوای عقلی کودک برای درک اینکه در اطراف او چه می گذرد وابسته به حواس و حرکات بدن می باشد.
نوزاد
کودک شما از بدو تولد شروع به فهمیدن می کند. روز اول گوش میکند و هوشیار است ؛ روز سوم هنگامی که با او صحبت کنید واکنش نشان می دهد و نگاه او عمدی است ؛ روز نهم چشمانش به سمت صدا حرکت می کنند ؛ روز چهاردهم مادر خود را می شناسد.
روز هجدهم صدا درمی آورد و سرش را به طرف صدا می چرخاند ؛ روز بیست وچهارم او دارای مجموعه واژگان صوتی است و وقتی مادرش صحبت می کند دهان خود را تغییر شکل میدهد.
چگونه میتوانید کمک کنید
به تمامی علائم و صداهای کودک پاسخ دهید. اجازه بدهید حرکت دهانتان را ببیند ، سر و بدن خود را به عنوان سلام  زیاد حرکت دهید.
کودک فاصله ی 20 تا 25 سانتیمتری را به وضوح می بیند ، بنابراین صورت خود ، اشیاء رنگی ، یا انگشتان در حال حرکت خود را در حدود همین فاصله برای او قرار دهید.
حواس او را تحریک کنید
با کودک صحبت کنید و برایش آواز بخوانید او را نزدیک خود بگیرید و تکان دهید اشیا را از فاصله ی کاملا نزدیک صورتش به او نشان دهید طوری که آنها را ببیند.
4 هفتگی
کودک شما حرکات صحبت کردن را می فهمد و دهانش را به تقلید از تکلم باز و بسته می کند. او رفتارش را با آهنگ صدای شما تطبیق می دهد ، اگر با آرامش صحبت کنید ساکت میشود و اگر از صدای خشن یا بلند استفاده کنید مضطرب میشود.
چگونه میتوانید کمک کنید
علاقه ی کودک به فعالیت های موزون را با صحبت کردن به شیوه ی آهنگین ارضا کنید.
لالایی بخوانید ، زیاد بخندید .
تماس جسمانی داشته باشید. او را محکم بگیرید و تکان دهید ، تاب دهید و بچرخانید . از صندلی یا گهواره از نوعی که میتوان کودک را تاب داد استفاده کنید.
از علاقه ی او به فعالیت های موزون سود ببرید
با صدای آهنگین با کودک صحبت کنید ، برایش لالایی بخوانید و در حالی که در آغوشتان است حرکت کنید و او را تکان دهید.
6 هفتگی
وقتی با کودک تان صحبت می کنید به شما لبخند کوتاهی می زند و سرش را تکان می دهد. هنگامی که با اوصحبت می کنید صداهای کوتاه و حلقی از خود در می آورد.
چگونه میتوانید کمک کنید
کودک روی شما تمرکز حاصل میکند ، بنابراین تا حد امکان با حالت زنده ی صورت خود و حفظ تماس چشمی به او کمک کنید.
برای جلب توجه کودک ، انگشتان خود یا اسباب بازی ها را به حوزه ی دید او وارد و خارج کنید. به طور متناوب در دو طرف صورت او صحبت کنید.
علاقه ی او را بیدار کنید.
هنگام حرف زدن تماس چشمی خود را با کودک حفظ کنید و قیافه ی جالب توجهی به خود بگیرید ؛ از دو طرف صورت کودک با او حرف بزنید تا صداها را از جهات مختلف بشنود.

منبع : کتاب همه کودکان تیزهوشند اگر....

رشد ذهنی کودک – بخش پنجم

18 ماهگی
کودک نوپای شما چند شکل روی یک صفحه را تشخیص می دهد و اگر نام آنها را ببرید به آنها اشاره می کند. ممکن است تلاش کند برخی از کارهای کوچک را انجام دهد و سعی می کند کارهای شما را تقلید کند. او میتواند در خواستهایی را که نیازمند ارزیابی و حافظه است انجام دهد ، مثلا (( برو خرس عروسکی ات را برایم بیاور)).
چگونه میتوانید کمک کنید
رشد زبانی بستگی به حافظه و ادراک دارد. یادگیری او را از طریق تکرار تشویق کنید و در وضعیت های مختلف از ابتدا تا انتها با او صحبت کنید (( حالا اون کجاست؟ در حمام . بله اینجاست . برش دار)).
او را با ضمایر ملکی آشنا کنید. (( دستمو بگیر، دستتو بده )).
کودک خود را با استفاده از یک تابلو شکل ساده ( صفحه ای که جای اشکال مختلف در آن در آورده شده و کودک باید هر شکل را در محل متناسب با آن قرار دهد)) با شکل ها آشنا کنید.
از تکرار برای یادگیری بهره بگیرید : وقتی کاری انجام می دهید برخی عبارات کلیدی را بارها برای کودک تکرار کنید. (( سارا یک سیب دارد بله سارا یک سیب دارد)).
21 ماهگی
کودک نوپای شما میتواند در خواست غذا ، نوشیدنی ، اسباب بازی و رفتن به دستشویی کند. او میتواند چند درخواست ساده را برای شما انجام دهد و کم کم درخواست های پیچیده تر را نیز می فهمد ، مثل (( لطفا برس سرت را از حمام بیاور)). او ممکن است برای جلب توجه شما دستتان را بگیرد یا کارهای دیگری بکند.
چگونه میتوانید کمک کنید
خصوصیات همه چیز را شرح دهید ، مثلا پرنده ها و هواپیماها پرواز میکنند ، ماشین (( قام )) میکند، چسب چسبنده است ، خز نرم است ، توپ گرد است و می غلتد ، آجرهای اسباب بازی گوشه دارند و نمی غلتند.
رنگ تمام اشیا را بگویید.
او را با مفاهیم متضاد مانند زبر و نرم آشنا کنید.
شروع به استفاده از اعداد کنید. ابتدا با انگشتان خود نشان دهید و سپس از انگشتان کودکتان استفاده کنید.
خواص اشیا را شرح دهید : هنگامی که چیزی را به کودکتان نشان می دهید به او بگویید سفت است یا نرم ، رنگ آن را بگویید ، اگر صدا دارد صدای آن را درآورید و غیره .
2 سالگی
گنجینه ی لغات نامها و اشیا در ذهن کودک شما به سرعت در حال افزایش است. او میتواند خصوصیات اشیای آشنا را شرح دهد و آنها را شناسایی کند. او میتواند خصوصیات اشیای آشنا را شرح دهد و آنها را شناسایی کند. او میتواند فرمان های پیچیده را اجرا کند و میتواند چیزی را که قبلا با آن بازی کرده است پیدا کند. او بدون وقفه صحبت و گاهی پرسش می کند.
چگونه میتوانید کمک کنید
به او نشان دهید چگونه از ابزار ساده ای مثل بیلچه یا چکش استفاده کند.
کودک خود را به سایر بچه ها معرفی کنید ولی مجبورش نکنید با آنها بازی کند. مداد و لوازم نقاشی به او بدهید و او را تشویق کنید نقاشی بکشد.
داستان های طولانی تر و پیچیده تر و قصه های خیالی برایش بخوانید. علاقه ی او به موسیقی را با کتاب – نوارهای قصه ی کودکانه و نوارهای موسیقی و قصه زنده نگه دارید.
هوش سه بعدی او را تحریک کنید : برای او اسباب بازی ها یا جعبه هایی که برای قرار دادن شکل های مختلف در شکافهای مخصوص طراحی میشود تهیه کنید و به او کمک کنید تا مکعب ها ، مستطیل ها و مربع ها را در محل درست خود قرار دهد.
5. 2 سالگی
کودک شما شروع به اضافه کردن جزئیات به مفاهیم کلی کرده است ؛ مثلا اسب دم درازی دارد. او یک یا دو شعر کودکانه را بلد است و میتواند آنها را در کتابش پیدا کند. رنگ های بیشتری را می شناسد و چند عدد را می داند و احتمالا میتواند تا سه بشمارد. او نام خود را بلد است. او شروع به ((چرا)) گفتن کرده است و چیزهایی مانند : نه ، نمیخوام ، نمیتونم را به زبان می آورد.
چگونه میتوانید کمک کنید
یک اسباب بازی که از قطعه های زیاد ساخته شده باشد فراهم کنید مثلا ماکت مزرعه و از آن برای شمردن گاوها ، گوسفندها و مرغ ها استفاده کنید.
او را به کشیدن اشیای آشنا تشویق کنید و به افزایش جزئیات توجه کنید. نقاشی های او را شرح دهید و جزئیات بیشتری به آنها اضافه کنید. اجازه دهید تا آنجا که علاقه دارد کار نقاشی و رنگ آمیزی را انجام دهد.
برای تقویت حافظه ی او در مورد وقایعی که رخ داده است صحبت کنید.
بازی های عددی زیاد انجام دهید : اعداد را در هر کاری که انجام می دهید دخالت دهید. هنگام خرید کردن ، لباس پوشیدن و گفتن اینکه چه کاری باید انجام دهید ، چیزهای مختلف را همراه با کودک بشمارید.
3 سالگی
کودک شما بدون وقفه پرسش می کند : چی ؟ کجا ؟ چطور؟ چرا؟ . او میتواند تا ده بشمارد و با مکعب های اسباب بازی ، ساختمان های پیچیده بسازد. او میتواند لباس به تن عروسکش کند و بازی های مربوط به زندگی واقعی را دوست دارد. او حافظه ی خوبی دارد و به گذشته اشاره می کند. او از جنسیت خود آگاهی دارد.
چگونه میتوانید کمک کنید
با ذکر کارهایی که قبلا کرده اید روی حافظه ی او کار کنید ، (( دیروز به میوه فروشی رفتیم ، یادت میاد؟)).
وقتی انجام کاری برایش مشکل میشود بگویید ((میتوانم به تو کمک کنم این کار را انجام دهی)) و نحوه ی انجام آن را نشان دهید.
داستان هایی بسازید که کودک شما شخصیت اصلی آنها باشد. تعداد کتاب ها و داستان هایی را که میخوانید افزایش دهید.
تصور او را از ((خود)) تقویت کنید : با دخالت دادن کودکتان در تصمیم گیری های ساده ، استقلال و اتکا به خود را در او تقویت کنید گاهی اوقات از او بخواهید لباس ها و خوراکش را خودش انتخاب کند.
منبع : کتاب همه کودکان تیزهوشند اگر...