انگورستان ملک

انگورستان ملك

این بنا در محله شیخ یوسف خیابان ملک اصفهان واقع شده است.

در زمان سلطنت نادرشاه افشار باغ انگوري كه متعلق به مردم اصفهان بود به عنوان ماليات از آنها گرفته شد و به تصرف دولت درآمد.

در زمان ناصرالدین شاه قاجار این باغ در اختیار مسئول امورمالی حکومت اصفهان قرار گرفت و سپس فرزند این شخص به نام حاج محمدابراهیم خان كه به  ملک التجار معروف بود بنای انگورستان را ساخت و به برگزاری مراسم سوگواری و تعزیه خواني اختصاص داد.

وقتی پا به این بنا می‌گذاریم؛ گویی دست روح انگیز خاطراتمان گرفته و تا اوج هویت اسلامی ایرانی برده می شود. 

معمار سازنده این بنا استاد حسینچی است و تاریخ وقف نامه آن سال ۱۳۴۱ هجری قمری است.

مجموعه فضاهای حیاط شمالی؛ شامل سفره خانه، اتاق آرامگاه و دیگر اتاق‌های اطراف حیاط است که دارای تزئینات گچبری، آیینه کاری و کاشی کاری هستند.

تالار پنج دري زيبائي كه در جبهه شمالي حياط شمالی قرار دارد محل دفن مرحوم ملك التجار و همسر اوست كه بنا به وصيت وي در اين محل به خاك سپرده شده اند.

فضاي سفره خانه بوسيله يك اروسي هفت دهنه به حياط جنوبي باز مي شود. حسن کشابی بودن درب‌های اروسی این است که وقتی این درب ها باز باشد، باد عبور می‌کند و کورانی از سرما پدیدار می‌شود.

حیات مسقف اندرونی انگورستان برای اهالی خانه بسیار اهمیت داشته و اتاقک‌های گوشواره ای که بالای اتاقک‌های اروسی قرار گرفته، اتاق شاه نشین قلمداد می‌شده است (اتاقی برای پذیرایی از مهمان‌ها در فصل‌های سرد سال). بعدها حياط شمالی خانه مسقف شده است تا اهالی خانه را از گزند سرما محفوظ نگهدارد.

ستون‌هاي میان فضای سفره خانه و حیاط شمالی دارای روکش‌های چوبی و پایه و سرستون‌ها دارای تزئینات می‌باشند.

در زیر فضای سفره خانه زیرزمینی هست که نورگیرهای مشبک، نور آن را از حیاط جنوبی تامين مي كند.

از فضای سفره خانه، پشت بام، فضاهاي سه جبهه ساختمان و حياط سرپوشيده،  براي تعزيه استفاده مي شده است. در سقف این حياط يك نورگير زيباي ۸ ضلعي وجود دارد كه به همراه پنجره هاي سراسري بالاي ديوار حياط، روشنائي فضاي تعزيه را تامين مي كرده است.

یک فضای وسیع سراسر جبهه غربی این حیاط را فرا گرفته که به نظر می ‌رسد از ادغام سه اتاق سه دری مجاور یکدیگر پدید آمده است. دو اتاق سه دری جبهه شرقی حیاط سرپوشیده نیز به همین صورت با یکدیگر ترکیب شده‌اند. بخش شرقی خانه به فضاهای خدماتی از جمله حمام، آشپزخانه، انبارها و یک حیاط خلوت اختصاص دارد. در گوشه جنوب شرقی بنا حمامی واقع شده‌است که سقف گنبدی بسیار زیبائی دارد و سکوهائی در اطراف آن تعبیه شده‌اند. ازاره جبهه شمالی و شرقی این خانه دارای نقوش حجاری هستند.

دو درب ورودی خانه در ضلع غربی باز می ‌شوند که یکی از آن ها از حیاط جنوبی به فضای سفره ‌خانه و دیگری پس از عبور از چند فضا به حیاط سرپوشیده شمالی، سفره خانه، زیرزمین، آرامگاه ملک التجار، اتاق های غربی و شرقی و سایر قسمت ها راه می ‌یابد.

تزئینات این بنا بیانگر هنر گچبری و آینه‌کاری و کاشی‌کاری هنرمندان خلاق و مبتکر اصفهانی است. انگورستان ملک با زیبایی و جاذبه‌های خاص خود، یکی از دیدنی‌های نفیس اصفهان است كه مورد بازدید گردشگران ایرانی و خارجی قرار مي گیرد.

انگورستان ملك از سال 1290 تاکنون، در اختيار سازمان اوقاف و امور خیریه و محل برگزاری مسابقات قرائت قرآن و تعزيه و عزاداري می باشد.

این بنا جز اولین خانه هایی است که دارای لوله کشی آب و برق بوده است. این بنا به حدی اعجاب انگیز که می‌توان گفت نمونه‌ای ندارد. شیشه‌های رنگی درون این بنا؛ علاوه بر زیبایی‌های خاص خودش، طیفی از نورها را به وجود می‌آورد. 

مساحت بنای اصلی، بیش از 5/2 برابر مساحت فعلی بوده است؛ چراکه متاسفانه قسمت هایی از انگورستان ملک در دوره‌های مختلف از جمله در طرح ساماندهی خیابان ملک در سال 1333 از بین رفت است.