یکی از حوادث مهم هنگام ظهور،رجعت و بازگشت نیکان و بدان به دنیا است، رجعت در لغت به معنای بازگشت است و در فرهنگ دینی عبارت است از: بازگشت حجت های الهی و امامان معصوم ، و گروهی از مومنان خالص و کفار و منافقان به عالم دنیا. ایشان به امر خدا، بار دیگر زنده می شوند و به دنیا بر می گردند و این دور نمایی است از رستاخیز که پیش از قیامت در همین عالم اتفاق می افتد. امام باقر علیه السلام می فرمایند: «مومنان بر می گردند تا عزیز شوند و چشمان آنان روشن گردد و تبهکاران برمی گردند،تا خداوند آنها را خوار کند.»^۱ درست است که جایگاه اصلی برای پاداش و کیفر انسان ها،عالم آخرت است، ولی خداوند اراده فرموده است که بخشی از کیفر و عقوبت کارشان را در همین دنیا ببینند. هدف دیگر از رجعت ،برخورداری مومنان از سعادت یاری حضرت ولی عصرعلیه السلام،بیان شده است. در زیارت امام عصرعلیه السلام در سرداب مقدس سامرا آمده است:« اگر پیش از ظهور تو‌مرگ مرا دریابد ،به وسیله تو و پدران پاکت به خدای بزرگ متوسل می شوم و از او‌می خواهم،که بر محمد و خاندان او درود بفرستد و برای من بازگشتی در ظهور تو‌و روزگار (دولت)تو قرار دهد تا به مقصود خود در زمینه اطاعت تو نایل شوم و سینه ام را از (خواری)دشمنانت شفادهم.»²در آیات متعدد از قرآن،آشکارا جریان بازگشت افرادی از مردگان به دنیا مطرح شده است، و روایات زیادی از اهل بیت علیهم السلام در تفسیر این آیات وارد شده است. از نمونه های بسیار روشن رجعت و بازگشت به دنیا،جریان عزیز است.«او سپس از این که صد سال مرده بود،به اراده الهی زنده شده و به دنیا بازگشت،و سالیان زیادی زندگی کرد.»^۳ خداوند در آیه ۵۶سوره بقره فرموده است:« آنگاه شما را پس از مرگتان برانگیختیم تا شاید سپاسگزار باشد». این آیه در مورد هفتاد نفر از برگزیدگان قوم موسی است که همراه آن حضرت به کوه طور رفتند،تا گفت و گوی موسی را با خداوند ببینند. وقتی موسی را دیدند گفتند:ای موسی مابه تو ایمان نمی آوریم،مگر اینکه خداوند را آشکارا ببینیم. موسی آنها را از این خواسته بی جا و غیر ممکن،بازداشت ولی آنها اصرار کردند و سرانجام به صاعقه الهی گرفتار شدند و همگی مردند. موسی از این واقعه ناراحت شد و نسبت به پیامد آن در میان بنی اسراییل نگران بود ،بنابراین از خدا خواست که آنها را به زندگی برگرداند. درخواست او پذیرفته شد و مطابق آیه فوق خداوند آنها را به دنیا بازگرداند ^۴ به گونه ای که طبق روایتی از حضرت علی علیه السلام، این عده به خانه های خود، بازگشتند و مدتی زندگی کردند و صاحب فرزند شدند و پس از رسیدن اجلشان از دنیا رفتند^۵ رجعت برای همه مردم نیست،بلکه مخصوص مومنان خالص و کفار و منافقین خالصاست. از جمله مومنان رجعت کننده ،پیامبران و امامان معصون هستند و اولین امامی که در زمان رجعت و پس از امام مهدی،حکومت عدل جهانی را بر عهده می گیرد،حضرت امام حسین علیه السلام است که سال های بسیار حکومت خواهد کرد.^۶ از امام صادق روایت شده،هر کس چهل بامداد،خدا را با (دعای)عهد بخواند از یاوران قائم خواهد بود و اگر پیش از ظهور بمیرد،خداوند او را از قبرش بیرون آورد.(وقائم را یاری دهد)^۷ کفار و منافقان هرگز به میل و اراده خود،به دنیا باز نمی گردند،بلکه از روی اجبار به رجعت تن می دهند، اما رجعت مومنین،اختیاری به نظر می رسد. امام صادق علیه السلام می فرمایند: «همانا دانیال و یونس هردو در زمان رجعت امیرالمومنین،و امامان معصوم به سوی شما مجددا بازگردانده می شوند.»^۸ بر اساس روایاتی،از میان اصحاب پیامبر، افرادی مثل سلمان فارسی،مالک اشتر،ابودجانه انصاری،مفضل بن عمر،....نام برده شده است.^۹

پی نوشت ها:

• بحارالانوار ج۵۳ص۶۴.
• مفاتیح الجنان،آداب سرداب مقدس،زیارت دوم صاحب الامر.
• بقره،۲۵۹.
• تفسیر نمونه ج۱صص۲۵۷،۲۵۹.
• بحارالانوار ج۵۳ص۷۳.
• بحارالانوار ص۴۶ح۱۹.
• مفاتیح الجنان دعای عهد.
• بحارالانوار ،ج۵۳ص۶۲.