سوره 3. آل‏عمران آيه 164

آيه     لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولاً مِّنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُواْ عَلَيْهِمْ ءَايَتِهِ وَيُزَكِّيْهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَبَ وَالْحِكْمَةَ وَإِنْ كَانُواْ مِنْ قَبْلُ لَفِى ضَلَلٍ مُّبِينٍ‏

ترجمه     همانا خداوند بر مؤمنان منّت گذاشت كه در میان آنها پیامبرى از خودشان برانگیخت، تا آیات او را بر آنها تلاوت كند و ایشان را پاك كرده و رشد دهد و به آنان كتاب و حكمت بیاموزد، هر چند كه پیش از آن، قطعاً آنها در گمراهى آشكار بودند.

نکته ها     «مَنّ»، به معناى سنگى است كه براى وزن كردن اشیا بكار مى‏رود. و اعطاى هر نعمت سنگین و گرانبهایى را منّت گویند. امّا سنگین و بزرگ جلوه دادنِ نعمت‏هاى كوچك، ناپسند است. بنابراین بخشیدن نعمت بزرگ، نیكو ولى بزرگ جلوه دادن نعمت‏هاى كوچك، ناپسند است.[176] بعثت انبیا از میان مردم داراى بركاتى است: الف: مردم سابقه او را مى‏شناسند و به او اعتماد مى‏كنند. ب: الگوى مردم در اجراى دستورات و فرامین الهى هستند. ج: درد آشنا و شریك در غم و شادى مردمند. د: در دسترس مردم هستند. همچنان كه از فرمایشات حضرت على علیه السلام در نهج البلاغه استفاده مى‏شود، در دوره جاهلیّت مردم نه فرهنگ سالم داشتند و نه از بهداشت بهره‏مند بودند. برادر ایشان، جعفر طیّار نیز در هجرت به حبشه، در برابر نجاشى اوضاع دوره جاهلى را چنین ترسیم مى‏كند: «كنّا اهل الجاهلیّة نعبد الاصنام و نأكل المیتة و نأتى الفواحش و نقطع الارحام و نُسى‏ء الجوار، یأكل القوى منا الضعیف حتّى بعث اللّه رسولا...» ما بت‏پرستانى بودیم كه در آن روزها مردارخوار و اهل فحشا و فساد بودیم، با بستگان قطع رابطه و با همسایگان بد رفتارى مى‏كردیم، قدرتمندان ما حقوق ناتوانان را پایمال مى‏كردند تا اینكه خداوند پیامبرش را مبعوث كرد... .[177] 176) تفسیر نمونه. 177) كامل التاریخ، ج‏2، ص‏80.

پيام ها     1- بعثت انبیا، بزرگ‏ترین هدیه‏ى آسمانى و نعمت الهى است. «لقد من اللّه» 2- گرچه بعثت براى همه‏ى مردم است، ولى تنها مؤمنان شكرگزار این نعمت هستند و از نور هدایت بهره مى‏گیرند. «لقد منّ اللّه على المؤمنین» 3- انبیا، مردمى بودند. «من انفسهم» 4- تلاوت آیات قرآن، وسیله‏ى تزكیه و تعلیم است. «یتلوا... یزكّیهم و یعلمهم» 5 - تزكیه بر تعلیم مقدّم است. «یزكیهم و یعلمهم» 6- تزكیه و تعلیم در رأس برنامه‏هاى انبیاست. «یزكیهم و یعلمهم» 7- رشد و خودسازى باید در سایه‏ى مكتب انبیا و آیات الهى باشد. (ریاضت‏ها و رهبانیّت‏هایى كه سرچشمه‏اش آیات الهى و معلّمش انبیا نباشند، خود یك انحراف است). «یتلوا علیهم آیاته و یزكیهم» 8 - براى شناخت بهتر نعمت بعثت انبیا، به تاریخِ مردمان قبل از آنان باید مراجعه كرد. «ان كانوا من قبل لفى ضلال مبین» 9- در محیطهاى گناه‏آلود وگمراه نیز مى‏توان كار كرد. «یزكیهم و یعلمهم... وان كانوا من قبل لفى ضلال مبین» 10- در مكتب انبیا، پرورش روحى و آموزش فكرى، در كنار بینش و بصیرت مطرح است. «یزكیهم و یعلمهم الكتاب و الحكمة»