خارپشت‌ها، جوندگان بزرگی هستند که گردشگران در گردشگری حیات وحش تمایل زیادی به دیدنشان از نزدیک دارند.

خارپشت جونده بزرگی است که نسبتا آهسته حرکت می‌کند و تیغ‌های تیزی بر پشت خود دارد. در زبان انگلیسی این جونده را با نام Porcupine می‌شناسند و در زبان فارسی به آن خارپشت کوهی یا تشی می‌گویند. این جانوران در تمام قاره‌ها به جز قطب جنوب یافت می‌شوند. به طور کلی دانشمندان خارپشت‌ها را به دو گروه تقسیم می‌کنند.

تمامی خارپشت‌ها یک سری ویژگی‌ها و صفات مشترک با یکدیگر دارند که از بارزترین آن‌ها می‌توان به به خارهای بلند و تیزی اشاره کرد که بدن این جوندگان را پوشانده است و نقش حفاظتی دارند. خارپشت‌ها از تیغ‌های بدن خود بر علیه شکارچیان استفاده می‌کنند. قدم اول ترساندن شکارچی است اما اگر این روش برای دفاع در مقابل شکارچیان پاسخگو نبود، خارپشت‌ها از روش دوم دفاعی خود استفاده می‌کنند؛ روش دوم اینگونه است که خارپشت جلوی شکارچی می‌ایستد و با سرعت به عقب می‌رود تا خارها به شکارچی اصابت کند و همانطور که پیش‌تر گفته شد از آنجایی که تیغ‌های خارپشت بسیار سست هستند، به محض برخورد با شکارچی سریعا از بدن خارپشت جدا می‌شوند و به بدن شکارچی می‌چسبند. این اتفاق را به صورتی تصور کنید که تعداد بسیار زیادی از خارهای یک خارپشت با یک حرکت به صورت شکارچی گیر می‌کند!

نکته جالب در مورد خارپشت‌ها این است که بعضی از آن‌ها تیغ‌های بسیار منحصر به‌فردی دارند به این شکل که بر روی خود تیغ پولک‌هایی وجود دارد که باعث می‌شوند تا درآمدن تیغ از بدن شکارچی بسیار سخت و دردناک باشد! هنگامی که یک یا چند تیغ از بدن خارپشتی جدا می‌شود، جانور برای همیشه تیغ را از دست نمی‌دهد. تیغ‌های این جانوران در صورت جدا شدن با گذشت زمان مجدا رشد می‌کنند. خارپشت‌ها گونه‌های متفاوتی دارند و تعداد تیغ‌های این جانوران بسته به گونه‌شان متفاوت است. یک خارپشت آمریکایی تقریبا حدود ۳۰.۰۰۰ عدد تیغ بر روی بدن خود دارد!

خارپشت‌ها گیاهخوار هستند. این جانوران معمولا از گیاهان تغذیه می‌کنند و گاهی اوقات مشاهده شده است که بعضی ا این جانوران خوردن چوب و شاخه درختان را ترجیح می‌دهند. خارپشت‌ها از مغزها، دانه‌ها، برگ، علف و میوه هم تغذیه می‌کنند. خارپشت‌ها هیچ وقت از گوشت تغذیه نمی‌کنند اما اگر استخوان جسدی را پیدا کنند آن را می‌جوند و دندان‌های خود را بر روی آن می‌کشند تا دندان‌هایشان تیز شوند. از طرفی دیگر جویدن استخوان به خارپشت‌ها کمک می‌کند تا مواد معدنی همچون نمک و کلسیم را بدست آورند و این مسئله به سلامتی این جانوران کمک می‌کند. به ندرت مشاهده شده است که خارپشت‌ها از حشرات کوچک و مارمولک‌های کوچک جثه نیز تغذیه می‌کنند.

خارپشت‌ها جانورانی هستند که عادت دارند روزها بخوابند و شب‌ها بیرون بیایند. پس اگر می‌خواهید خارپشت‌ها را از نزدیکمشاهده کنید، شانس موفقیت شما در شب بیشتر است. در طول شب خارپشت‌ها به دنبال غذا می‌روند. خارپشت‌ها جانورانی اجتماعی نیستند و معمولا به صورت منزوی زندگی می‌کنند اما بعضی از گونه‌های خارپشت به صورت خانوادگی در گوره‌های کوچک زندگی می‌کنند.

وضعیت بقای خارپشت‌ها نسبت به گونه‌شان متفاوت است اما به طور کلی اکثر گونه‌های خارپشت‌ها وضعیت بقای «کمترین نگرانی» را به خود اختصاص داده‌اند و بعضی از گونه‌های دیگر در وضعیت بقای «آسیب پذیر» قرار دارند. به طور کلی خارپشت‌ها در وضعیت بقای معمولی و نرمالی قرار دارند و تنها چند گونه از این جانوران وضعیتی آسیب پذیر دارند اما هیچ کدام از گونه‌های خارپشت در خطر انقراض نیستند.

خارپشت‌ها جانورانی هستند که خود را با محیط‌های زیادی وفق می‌دهند و در طیف گسترده‌ای از موقعیت‌های متفاوت آب و هوایی زندگی می‌کنند. خارپشت‌ها در مناطق بیابانی، علفزارها، نقاط کوهستانی، جنگل‌های بارانی و سایر جنگل‌ها زندگی می‌کنند. این جانوران در اکثر قاره‌ها و کشورها از جمله کشور خودمان یافت می‌شوند و مکان‌هایی از قبیل بوته‌ها، زیر تخته سنگ‌ها و شکاف بین درختان را به عنوان خانه خود انتخاب می‌کنند.