سرمای زمستانهای همدان، سرمای معروفی است. در آن هوای سرد، تهیه و مصرف انواع آشها و غذاهایی که در برابر سرما به حفظ سلامت کمک کند، از سنتهای دیرینه این شهر است. اگر سرما خوردهاید، این آش را امتحان کنید.
متخصصان تغذیه معتقدند این آش در فصل سرما برای سرماخوردگی بسیار مفید است.
آش برنج با استفاده از مواد غذایی سادهای شامل گروههای مختلف غذایی تهیه می شود. هضم ساده، وجود منابع مواد مغذی مختلف و سادگی پخت، آن را برای مصرف بیماران مبتلا به سرما خوردگي به غذایی مناسب تبدیل کرده است.
آشی که می شود به جای ماست آن را با آبغوره هم مصرف کرد.
مواد اصلی تشکیل دهنده ی این آش شامل : برنج، سبزی گشنیز، عدس و ماست است.
برنج
برنج خاصیت انرژی زایی داشته و به راحتی قابل هضم است. برنج برای سلامت روده بسیار مفید بوده و منبعی غنی از ويتامين B1 است و سطح قند خون را تنظیم می کند. کربوهیدراتهای مرکب در حدود نیمی از کالری دریافتی در روز را فراهم می کنند.
برنج قهوهای که ماده مغذی در سطوح خارجی آن طی مراحل تصفیهسازی از آن جدا نمی شود، بسیار مفیدتر از برنج سفید است.
گشنیز
همه قسمتهای گیاه گشنیز قابل خوردن است، اما بیشتر دانههای خشک شده و برگهای آن در آشپزی مصرف دارند. استفاده از گشنیز به عنوان یک گیاه دارویی برای رهایی از استرس و بیخوابی در بین ایرانیان مرسوم بوده است. آزمایشهای انجام شده روی موشها مصرف آن را برای رفع استرس تأیید می کند. مصرف تخم گشنیز در بین هندیان باستان با جوشاندن مقدار مساوی از تخم گشنیز و تخم زیره و سپس خنک کردن و مصرف آن به عنوان یک داروی مدر(ادرارآور) مرسوم بوده و از آن به عنوان هضم کننده نیز استفاده می شده است.
عدس
عدس منبع سرشاری از مواد مغذی مختلف است. عدس منبعی غنی ازپروتئين و آهن بوده و در حفظ قدرت استخوانها و تنظیم علایم يائسگي نقش به سزایی دارد. متوسط مصرف عدس پخته شده تقریباً 120 گرم خصوصا در زنان یائسه می باشد. تهیه و پخت عدس، ساده و آسان است و به راحتی از پوسته بیرونی خود جدا می شود. برای پخت، باید عدس را بعد از جدا كردن از پوسته خارجی بشویید و به مدت 15 تا 20 دقیقه بجوشانید. عدس احتیاج به خیس كردن ندارد، همچنین موقع پخت، نمك اضافه نكنید، زیرا باعث سفت شدن آن می شود. نگهداری عدس نیز راحت است، می توان در یك محل خشك و خنك برای مدت زیادی آن را نگه داشت. ولی بعد از یك مدت طولانی، رنگش به مقدار جزیی از بین می رود، ولی مزه آن تغییر چندانی نمی كند. عدس دارای مواد مغذی، فیبر، كربوهیدراتهای پیچیده و اسیدفولیك است. همچنین كم چربی، كم كالری، بدون كلسترول و به همان نسبت ارزان قیمت است.
یكی از مهم ترین مواد مغذی موجود در عدس اسيد فوليك است. اداره بهداشت و سلامتی آمریكا توصیه می كند تمام خانمهایی كه نزدیك به زایمانشان است، باید روزانه 400 میلیگرم اسید فولیك دریافت كنند، ولی بیشتر افراد این كار را انجام نمی دهند.
یك لیوان عدس پخته، 90 درصد مقدار مورد نیاز اسید فولیك را در روز را تأمین می كند و بیشتر از هر غذای غنی نشده دیگری، اسید فولیك را برای بدن فراهم می كند. عدس منبع خوبی از آهن است. به خصوص برای خانمها كه نیاز آهن بدنشان بیشتر است. مصرف عدس به همراه منابع غذایی ويتامين C باعث جذب بهتر و مؤثرتر آهن در بدن می شود. سایر منابع ویتامین C شامل گوجه فرنگي ، فلفل سبز ، كلم بروكلي ، مركبات یا آب ميوه ها است.
عدس از لحاظ پروتئینی غنی است، فقط اسید آمینه متیونین درآن كم است. مصرف غلات، تخم مرغ ، آجیل و دانههای خوراكی دیگر، گوشت و لبنیات به همراه آن، یك پروتئین كامل و غنی را تشكیل می دهد.
عدس دارای فیبرهای محلول است كه این فيبر ها مانند یك جاروی زبر، دستگاه گوارش را تمیز می كنند. این نوع فیبر، قند و كلسترول خون را كاهش می دهد. همچنین نیاز به انسولین را در افراد ديابتي كم می كند.
سایر مواد غذایی حاوی فیبر شامل سبزیها، جوی دوسر، جو و سبوس جو، میوهها و انواع لو بيا است.
... و اما ماست
ماست نه تنها یک غذای سریع، ساده و مغذی است، بلکه دانشمندان دریافتهاند این ماده به افزایش طول عمر کمک می کند. ماست به عنوان یک منبع غنی از كلسيم ، فسفر ، ويتامين B2 و ید است. ماست همچنین حاوی ويتامين B12 اسید پانتوتنیک، روی، پتاسيم، پروتئین و مولیبدن می باشد. این 10 ماده مغذی ماست را تبدیل به یک غذای سالم می کند. ماست سطح كلسترول LDL را پایین می آورد وHDL را بالا می برد. همچنین مصرف مواد غذایی غنی از کلسیم، چربی بدن را پایین می آورد. ماست همچنین به مقدار قابل ملاحظهای تحلیل چربی را افزایش داده و اگر بعد از غذا مصرف شود، سوختن چربی بدن را بالا می برد. ماست توانایی ساخت استخوان را به خصوص در دختران افزایش می دهد و باکتریهایی را که در بروز بیشتر زخمها نقش دارند، سرکوب می کنند. همچنین خطر ابتلا به سرطان انتهای روده را کاهش داده و در سلامت دهان و تنفس نقش مهمی ایفا می کند.
