سرایت بیماری های روانی

گاهی گروه هایی از مردم دچار مشکلی عجیب می شوند. در اروپا در قرن های 14 تا 17 میلادی، عده ی  زیادی شروع به حرکت های عجیب می کردن؛ آن ها فریاد می کشیدند و ادعا می کردند که توهماتی را تجربه می کنند. آن زمان کسی نتوانست ماهیت این مانیای جمعی را کشف کند. یکی از توجیهاتی که برخی در آن زمان می کردند این بود که این جنون های جمعی وسیله ای برای تسکین تنش ها و فراموش کردن درد فقر است. اما بعضی ها هم مسمومیت، آنسفالیت و تشنج را علت مشکل می دانستند.

خنده های مسری

شاید شما خواننده ی این مطلب نیز شاهد خنده های عجیب و بی دلیل عده ای بوده اید و یا خودتان در مقطعی آن را تجربه کرده باشید. در سال 1962، در یک مدرسه دخترانه واقع در تانزانیا، سه دختر شروع به خندیدن کردند و در کمال تعجب، خنده آن ها مسری شد. کسانی که مبتلا شدند بین چند ساعت تا 16 روز می خندیدند. یک ماه و نیم بعد دستور بسته شدن مدرسه داده شد. در سال 1965 نیز، در یک مدرسه در بلکبرن، چند دختر به طور ناگهانی دچار سرگیجه شدند. طی چند ساعت، 85 دختر در این مدرسه به بیمارستان منتقل شدند. علائم آن ها شامل غش، ناله، به هم فشردن دندان ها و گرفتگی عضلات بود. بررسی های لازم انجام شد و هیچ نشانی مبتنی بر آلودگی غذایی یا هوایی پیدا نشد. پزشکان تشخیص دادند که علت مشکل هیستری است و یک پیاده روی سه ساعته و ترس از همه گیری فلج اطفال، افراد را مستعد بروز چنین علائمی کرده است.

سرایت بیماری روانی در ایران

اولین مورد گزارش شده از هیستری جمعی در ایران در سال 1365 در یک مدرسه دخترانه در استان کرمان بوده است؛ به طوری که افراد مبتلا به صورت حاد دچار اضطراب و نگرانی شده بودند. پس از آن نیز در چند شهر و روستای دیگر، اتفاقات مشابهی افتاد و سرانجام تشخیص احتمالی هیستری جمعی مطرح گردید و تایید شد.

بیماری روانی مسری است

معمولا ما انتظار نداریم که بیماری روانی حالت مسری داشته باشد، اما مورد هیستری جمعی که علاوه بر موارد مزبور، موارد بسیار متعدد دیگری هم از آن گزارش شده، خلاف این مطلب را نشان می دهد. هیستری یا به تعبیر درست تر اختلال تبدیلی، یکی از شایع ترین علل مراجعه به بخش های اورژانس است، این اختلال در زنان بیشتر دیده می شود و مبتلایان، بی حسی و مورمور شدن در اندام ها، کری، کوری، فلج عمومی بدن، تیک و حرکات پرتابی و... را از خود بروز می دهند.

استفاده از واژه "تبدیلی" برای این بیماری، از نظریه فروید منشا گرفته است؛ او عقیده داشت که اضطراب یک بیمار" تبدیل"  به علائم فیزیکی می شود.

جنون مشترک

علاوه بر هیستری جمعی، بیماری های روانی دیگری وجود دارند که جنبه مسری دارند. یکی از این بیماری ها جنون یا سایکوز مشترک است. در این اختلال، علائم و باورهای هذیانی یک فرد به شخص دیگر انتقال می یابد. در این جنون مشترک، ممکن است که اول بیماری در یکی شکل بگیرد و به دومی منتقل شود که در این صورت معمولا وقتی آن دو را از هم جدا نگاه دارند، علائم در شخص دوم تخفیف می یابند.

استفاده از اصطلاحات "هیستری" یا "هیستری جمعی" دهه هاست که منحصر به پزشکان و روانپزشکان نمانده است و با بار معنایی و مفهومی متفاوت مورد استفاده جمعه شناسان و... قرار گرفته است.

درمان این اختلال

یکی از موثرترین درمان ها توضیح و اطمینان بخشی پزشکی است؛ در این قسمت آگاهی و اطمینان همراهان بیمار نقش زیادی بازی می کند. پزشک باید توضیح دهد که مبتلا، به تعبیر و تلقی جامعه یک فرد "روانی" نیست. ثابت شده است که کاردرمانی هم نقش مفید در درمان بیماری دارد. درمان دارویی با داروهای ضداضطراب و ضدافسردگی هم مفید هستند.

در کشور ما به دلیل عملکرد ضعیف رسانه های نوشتاری و دیداری، دانش اندک جامعه، عدم ارجاع درست از سوی همکاران پزشک و عدم پذیرش خانواده ها، مدت ها این بیماران از متخصصی به متخصص دیگر مراجعه می کنند.