چربی خون

افزایش چربی خون با تجمع در دیواره رگ‌ها، تنگی آنها را به دنبال دارد و به همین دلیل باعث افزایش خطر ابتلا به سکته مغزی، درد قفسه سینه و گرفتگی عروق می‌شود. درمان به موقع و مناسب افزایش چربی خون، نه تنها قادر است از تنگی عروق قلبی جلوگیری کند، بلکه می‌تواند از پیشرفت آن نیز جلوگیری کرده و حتی باعث بهبود آن شود.

علایم افزایش چربی خون

عمده علایم افزایش چربی خون ناشی از دو عامل است؛ یکی سنگین و غلیظ شدن خون که باعث کندی حرکت آن در عروق می شود ولذا باعث اختلال خونرسانی و کمبود نسبی اکسیژن در بافتها خواهد شد و دیگری، افزایش حرارت بدن در اثر افزایش صفرا. این علایم به طور خلاصه عبارتند از:
1- احساس سنگینی، خستگی یا کوفتگی در بدن.
2- خواب آلودگی.
3- سوزش و احساس افزایش حرارت نقاط مختلف بدن به خصوص کف پا که معمولاً در شب تشدید می شود.
4- دردهای نسبتاً مقاوم به درمان در ناحیه ساق و کف پا(و گاهی هم در سایر نواحی بدن).
5- سردردهایی که معمولاً به صورت سنگینی سر خودنمایی می کند.
6- خشکی و یا تلخی دهان.
7- سرگیجه و گاهی وزوزگوش.
8- سردرد، سرگیجه، سنگینی، خواب آلودگی، طپش قلب و علایمی از این دست، پس از مصرف غذاهای چرب؛ و تسکین این علایم با مصرف موادی مثل آبغوره، آبلیمو یا سرکه.
9- افزایش تعریق بدن.
10- ورم و پف کردن صورت.
 نکته: ذکر علایم فوق به این معنا نیست که تمام کسانی که دچار افزایش چربی خون می شوند همه علایم فوق را بروز می دهند؛ بلکه اغلب، تنها بعضی از علایم را دارند.

از چه سنی باید چربی خون را آزمایش کنید؟

    به طور کلی، عموم افراد جامعه باید از سن 20سالگی نسبت به آزمایش چربی خون خود اقدام کنند. چنانچه سطح چربی خون شما طبیعی است، هر پنج سال یک بار (از سن 20 سالگی به بعد) و در صورت بالا بودن چربی خون، باید هر دو تا شش ماه، یک بار چربی خون خود را آزمایش کنید. به منظور حذف اثر چربی موجود در غذا، ضروری است آزمایش چربی خون پس از 12 تا 14 ساعت ناشتا بودن انجام شود. این کار دقت آزمایش را افزایش می‌دهد.

علل افزایش چربی خون:

- علل تغذیه اي:

- کمبود مصرف غذاهای حاوی فیبر(میوه و سبزی).
- افزایش مصرف غذاهای چرب و به ویژه غذاهای آماده(fast food).
- افزایش سهم استفاده از«سرخ کردن» به عنوان یک روش طبخ به جای سایر روشهای پخت و پز.
- افزایش مصرف خوراکی هایی مانند برنج، ماکارونی، تخم مرغ، آجیل های بوداده، انواع نوشابه ها، سس های چرب و …. که اثر منفی بر کارکرد صحیح کبد دارند.
- استفاده از روغن های ناسالم(جامد و مایع) به جای روغن های سالم(دنبه، حیوانی، زیتون و ...)

2-علل روحی و روانی:

 باید توجّه داشته باشید که هر استرسی می تواند باعث افزایش چربی خون شود؛ اصطلاح «چربی خون عصبی» که در بین مردم زیاد شنیده می شود؛ حکایت این نوع از افزایش چربی خون است. بی خوابی نیز می تواند اثر مشابهی داشته باشد.
3- کم بودن فعالیت بدنی
4- یبوست
5-ضعف تدریجی کبد به عنوان تنظیم کننده اصلی چربی خون در طول زندگی بر اثر عادات غلط تغذیه ای و روشهای ناصحیح زندگی.
. 6- ارث، وراثت و ژنها نقش مهمي در وضعيت كلسترول خون دارند.     

چربی های اصلی موجود در خون عبارت است از کلسترول و تری گلیسرید می باشند.
LDL یا کلسترول بد، ذرات کلسترول را در طول بدن شما منتقل می کند. LDL ساخته شده با اتصال به دیواره رگها، آن ها را سخت و تنگ می سازد .
. VLDL  نیز همچون LDL ذرات کلسترولی را بزرگ تر ساخته و منجر به تنگ و باریک شدن رگ های خونی می شود VLDL حاوی مقادیر زیادی تری گلیسرید است.
 HDL یا کلسترول خوب، کلسترول اضافی را برداشته و به کبد بر می گرداند.زیرا باعث پیشگیری از حملات قلبی می شود كلسترول خوب، كلسترول را از جریان خون برداشته و به كبد می برد. درآنجا كلسترول به صفرا تبدیل شده و قبل از اینكه باعث ایجاد لخته درسرخرگ ها شود، از بدن دفع می شود.

راه های افزایشHDL  :

* حداقل 11 كیلومتر در هفته بدوید یا با ورزش كردن 1200 كالری انرژی درهر هفته بسوزانید.
* كاهش وزن: با كاهش هر نیم كیلوگرم وزن بدن ( چربی اضافی)، مقدارHDL یك درصد افزایش می یابد.    
* ورزش كردن قبل از خوردن غذای پر چرب: مطالعات نشان داده كه انجام ورزش منظم قبل از خوردن وعده های غذایی پر چرب، بطور قابل ملاحظه ایHDL را افزایش می دهد.

* نكشیدن سیگار: مطالعه ای نشان داد، با ترك سیگار فقط  به مدت یك هفته، 7 واحد مقدارHDL افزایش می یابد.    
*از مصرف شكر، آرد، سیب زمینی و برنج سفید به مقدار زیاد خود داری كنید. غذاهایی كه قند خون را افزایش می دهند، باعث كاهشHDL خون می شوند.    
شما می توانید با رعایت موارد بالا و ورزش كردن و پرهیز از مصرف كربوهیدرات های تصفیه شده ( مثل آرد سفید، نان سفید و...) مقدارHDL خون خود را افزایش دهید.
با افزایش مقدارHDL، احتمال ابتلا به حملات قلبی كم می شود.

چربی بالای خون به چند نوع تقسیم می شود و چگونه تعریف می شوند؟

• نوع اول:    

 در نوع اول آن که در افراد جوان می تواند خود را نشان دهد به علت نقص در برداشت تری گلیسرید و VLDL  میباشد.. در این حالت احتمال پانکراتیت ( التهاب لوزالمعده) ودرد شکمی وجود دارد . بزرگ شدن کبد وطحال می تواند وجود داشته باشد. مصرف غذای چرب سبب افزایش بروز علایم خواهد شد .همه نوع چربی باید در رژیم غذایی محدود شود.

• نوع دوم:    

در نوع دوم میزان LDL خون بدلایل مختلفی افزایش می یابد. در این افراد LDL و کلسترول خون بالا می باشد . در این افراد بایدبا استفاده از رژِیم غذایی و مصرف دارو میزان کلسترول را تحت کنترل درآورد     .

• نوع سوم:    

در نوع سوم میزان VLDL و کلسترول خون بالا است.( بنابراین میزان تری گلیسرید خون بالا میباشد ) . در این افراد هم باید با استفاده از رژیم غذایی و دارو چربی خون در حد نرمال حفظ شود.

• نوع چهارم:    

در نوع چهارم میزان تری گلیسریدبالاست . میزان کلسترول نرمال و یا کمی بالاست. این نوع چربی خون معمولا میتواندبا اختلال در سوخت وساز  قند خون( مقاومت به انسولین ) و چاقی همراه باشد. رژیم محدودیت مصرف چربی و افزایش مصرف کربوهیدراتها می تواند سبب افزایش سطح چربی باشد. کاهش وزن، عدم مصرف الکل ونیز رعایت در صرف کربوهیدراتها ( برنج، ماکارانی و .. ) لازم است.    

• نوع پنجم:    

در نوع پنجم میزان تری گلیسرید بالا ست و علاوه بر آن میزان شیلومیکرون هم بالاست. علایم با مصرف الکل و چربی تشدید می شود . افزایش اسید اوریک ، عدم تحمل گلوکز و چاقی می تواند وجود داشته باشد. خطر اصلی در این افراد پانکراتیت ( التهاب لوزالمعده) می باشد. رعایت رژیم غذایی ، کاهش وزن و دارو برای کنترل چربی لازم است .