باشگاه خبرنگاران/سوره 15. حجر آیه 21
وَإِن مِّن شَىْءٍ إِلَّا عِندَنَا خَزَآئِنُهُ وَمَا نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَّعْلُومٍ
و هیچ چیز نیست مگر آنکه منابع و گنجینههای آن نزد ماست و ما جز به مقدار معین فرو نمیفرستیم
در آیات متعدّد به مسئله اندازهگیری در خلقت موجودات اشاره شده است، از جمله:
«قد جَعَل اللَّه لکلّ شیء قدرا»(9)
«کل شیء عنده بمقدار»( رعد، 8)
«و خلق کلّ شیء فقدره تقدیرا»( فرقان، 2)
* در آیهٔ 27 سوره شوری میخوانیم که اگر خداوند رزق بندگانش را توسعه دهد، آنان دست به تجاوز میزنند، به همین دلیل به مقداری که صلاح میداند، به هرکس میدهد. آیه مورد بحث نیز اشاره به همین معناست.
شاید مراد از خزائن، اسباب و عناصر و امکانات بالقوه باشد که خداوند در وجود هر موجودی قرار داده است.
* جمله «ان من شیء الاّ عندنا خزائنه» شامل هر آفریدهای میشود. مثلاً توان و قدرت بینایی و شنوایی نیز در نزد خدا، سرچشمه و خزینهای دارد که به مقدار معین از آن به ما میرسد، مثلاً اگر او بخواهد ما میتوانیم صدای پای مورچه را در آن طرف کره زمین بشنویم. ضمناً علوم امروز کشف کرده که هر نباتی دارای وزن مخصوص است که هرگاه کمی عناصر و اجزای آن کم و زیاد شود، دیگر آن گیاه نخواهد بود.
* نزول گاهی از مکان بالاست، نظیر نزول باران و گاهی از مقام بالاست، نظیر آیه «و انزلنا الحدید»( حدید، 25) که به معنای آفرینش آهن است. در این آیه میخوانیم که نعمتها اندازه و حساب دارد و مقدار هر یک معلوم است، «بقدر معلوم» و در آیات و روایات بعضی از عوامل آن بیان شده است.
* تلاش انسانها میتواند در تعیین رزق مؤثر باشد؛ داشتن اخلاق خوب، تخصّص عالی، سعه صدر، حسن نیّت و سوز و دعای نیکان میتواند در آن مقدار معلوم مؤثر باشد.9) طلاق، 3.
* هستی، سرچشمه و منبعی دارد که در اختیار خداست وتنها بخشی از آن به دست ما میرسد که ما از آن آگاهیم. «عندنا خزائنه»
* چیزی در هستی، بدون اندازه معین آفریده نشده است. «بقدر معلوم»
* خزائن الهی متعدّد و نزول رحمت او تدریجی است. «نُنزله» (تنزیل به معنای نزول تدریج است)
* خزائن الهی دائمی است، چون هرچه نزد اوست، باقی است.(نحل، 96) «عندنا خزائنه»
* به سراغ غیر خدا نروید، زیرا که هر چه بخواهید سرچشمهاش نزد خداست. «عندنا خزائنه»
* داشتن، دلیل مصرف کردن نیست، بلکه در مصرف باید حکمت و ظرفیّت و دهها نکته دیگر را در نظر گرفت. «و ما ننزله الا بقدر معلوم»
* همه منابع هستی برای بشر، کشف نشده است. «عندنا خزائنه».
