§ عبارت است از رفاه کامل جسمی ، روحی ، اجتماعی و معنوی ونه فقط نداشتن بیماری و معلولیت
§ مفهوم سلامت دارای ابعاد گسترده ای است که دستیابی به آن نیازمند شناخت هرچه بهتر این ابعاد ، حفظ و ارتقای این شناخت و تلاش گروهی و بین بخشی در راستای رسیدن به اجزای تشکیل دهنده آن است.
§ در حال حاضر باور عمومی بر این است که مقوله سلامت ، امری است که تمامی دستگاه ها و سازمان ها را در یک کشور و بلکه همه کشورهای جهان را در بر میگیرد و صرفاٌ مرتبط با سازمان یا حتی کشور خاصی نیست.
عوامل موثر بر سلامت
§ متغیرهای اجتماعی
§ متغیرهای روانی
§ متغیرهای معنوی
§ متغیرهای بیولوژیک
متغیرهای اجتماعی
§ فقر و دارایی
§ جغرافیا
§ جهل و دانایی
§ تجارت
§ امنیت
§ قانون و مقررات
متغیرهای روانی معنوی
§ قناعت و حرص
§ توکل و بی پناه
§ پرکار و تنبل
§ ایثارگر و طلب کار
متغیرهای بیولوژیک
§ میکروب
§ قارچ
§ انگل
§ ژن
§ .....
خطرات تهدید کننده سلامت
§ بیماریهای مسری و غیر مسری
§ آسیب ها
§ محصولات مصرفی
§ خشونت
§ بلایای طبیعی
عوامل خطر و پیامدهای ناشی از مواجهه با آنها
§ فشار خون بالا : سکته ، بیماری ایسکمیک قلبی و ...
§ کلسترول بالا : سکته مغزی ، بیماری ایسکمیک قلب
§ اضافه وزن : سکته مغزی ، بیماری ایسکمیک قلب ، دیابت ، استئوآرتریت ، سرطان اندومتر و پستان و ...
§ مصرف کم سبزیجات : سکته مغزی ، بیماری ایسکمیک قلب ، سرطان کولورکتال ، معده ، ریه و سرطان مری
§ عدم فعالیت فیزیکی : سکته ، بیماری ایسکمیک قلب ، سرطان پستان ، کولون ، دیابت و ...
§ کم وزنی : افزایش مرگ و میرهای ناشی از اسهال ، مالاریا ، سرخک ، پنومونی ، سایر بیماریهای عفونی وحول تولد
§ فقر آهن : کم خونی ، افزایش مرگ مادران و نوزادان
§ کمبود ویتامین A: افزایش موارد اسهال ، مالاریا ، مرگ ومیر مادران ، بیماریهای ناشی از کمبود ویتامین A
§ کمبود روی : افزایش موارد اسهال ، پنومونی
عوامل خطر و پیامدهای ناشی از مواجهه با آنها
§ روابط جنسی غیر ایمن : افزایش موارد ابتلا به ویروس نقص ایمنی انسانی/ ایدز ، بیماریهای آمیزشی ، سرطان گردن رحم و ....
§ عدم تنظیم خانواده مناسب : افزایش مرگ و میر و ابتلاء مادران به بیماریهای مختلف ، کودکان ناخواسته ، رشد نامناسب کودکان و افزایش بیماریهای آنان ، افزایش مشکلات فرهنگی ، اقتصادی و اجتماعی و ....
§ دخانیات : سرطان ریه ، راه های تنفسی ، گوارشی و سایر سرطانها ، بیماریهای انسدادی ریه ، بیماریهای قلبی و ...
§ سوء مصرف مواد ( اعتیاد به مواد مخدر ) : انتقال ویروس نقص ایمنی انسانی/ ایدز ، عوارض ناشی از دوز بیش از حد ، خودکشی ، تروما و ....
عوامل خطر و پیامدهای ناشی از مواجهه با آنها
§ الکل : سکته مغزی ، بیماری ایسکمیک قلب ، فشار خون بالا ، دیابت ، سرطان کبد ، سرطان دهان ، پستان ، مری ، سیروز کبدی ، صرع ، سقوط از بلندی ، تصادفات ، غرق شدگی ، دیگرکشی و ...
§ آب ، فاضلاب و بهداشت فردی نامناسب : توسعه بیماریهای مختلف عفونی بخصوص انواع اسهال ها و ...
§ آلودگی هوای شهرها : افزایش بیماریهای قلبی – عروقی ، تنفسی ، سرطان ریه ، مرگ و میر کودکان و افراد مسن و ...
§ دود ناشی از سوخت های مختلف در محیط بسته : عفونت های حاد تنفسی در کودکان ، بیماریهای تنفسی ، سرطان ریه ، مرگ و میر ناشی از مسمومیت با گازها و ...
عوامل خطر و پیامدهای ناشی از مواجهه با آنها
§ سرب: افزایش بیماریهای قلبی – عروقی ، عقب ماندگی ذهنی
§ اثرات ناشی از بلایای طبیعی : افزایش مرگ و میر ،آسیب های فیزیکی ، افزایش بیماریهای گوناگون ، سوءتغذیه و ...
§ عوامل زیان آور شغلی : انواع بیماریهای حاد و مزمن ، سرطان ها و حوادث شغلی مختلف
§ استرس های ارگونومیک : بیماریهای اسکلتی ، عضلانی و ...
§ آلودگی صوتی : کاهش شنوائی ، کری دائمی ، پرفشاری خون و ....
§ تزریقات غیر ایمن : ایدز ، هپاتیت B، C، سرطان و سیروز کبدی
§ سوءرفتار جنسی : افسردگی ، اختلال هراسی ، خودکشی و ...
سلامت محيط و توسعه پايدار
§ آب ، هوا ، خاك ، غذا ، جانوران و گياهان و … ومحيط پيرامون ما بيشترين تاثير را بر سلامت انسان دارند .
§ حفظ محيط زيست ، منابع آبي ، جلوگيري از آلودگي هوا ، امنيت غذائي ، كاهش آلاينده هاي محيطي ، پيشگيري و كنترل بيماريها ، سلامت جانـوران و گيـاهان ) اكوسيستم (، سلامت محيط هاي آموزشي ، محيط كار ، تغيير شيوه زندگي ، رفتارهاي فردي و اجتماعي ، آموزش و پرورش و توانمند سازي جامعه ازمهمترين الويت هاي مداخله اي ما در تامين ، حفظ و ارتقاء سطح سلامت جامعه و رسيدن به توسعه پايدار است .
دسترسي به آب سالم
يكي از مهمترين شاخص هاي توسعه
§ 60 تا 70 در صد بدن انسان و بخش عظيمي از بافت گياهي را آب تشكيل مي دهد
§ 75% سطح كره زمين آب است كه97% آن شور ، حدود 2% بصورت يخهاي قطبي و تنها 1% آن آب شيرين قابل دسترسي مي باشد
§ وبا ، حصبه ، انواع اسهال ها ، اسهال خوني ، خون ادراري ، عفونت هاي پوستي و چشمي ، تب زرد ، تب دانگ ، هپاتيت ويرال و … از طريق آب آلوده انتقال مي يابد .
§ سالانه حدود 1500 ميليون اسهال و 4 ميليون مرگ و مير زير 5 سال
§ مهمترين عوامل آلوده كننده آب:
فاضلاب هاي خانگي و روان آب هاي شهري ، فاضلاب هاي صنعتي و روان آب هاي كشاورزي ، نا مناسب بودن سيستم هاي جمع آوري و دفع زباله و ..... است
بهداشت آب ( فعالیتها )
پایش سلامت آب از طریق :
-
کلر سنجی روزانه آب آشامیدنی
-
آزمایشات میکروبی و شیمیائی آب آشامیدنی
-
بازدید از منابع آبی و صدور گواهی بهداشتی برای منابع سطح استان
-
پایش وضعیت بهداشتی تولید کنندگان آب بسته بندی
-
پایش وضعیت بهداشتی مراکز آبی تفریحی
-
پایش سلامت آب در روستاها
-
توسعه استفاده از کلر مادر در روستاهای فاقد شبکه لوله کشی
-
مقابله با آلوده کنندگان منابع آبی و برخورد قانونی با آنان
-
پایش عملکرد سازمانهای تامین کننده آب شرب شهروندان
بهداشت هوا
§ انسان قادر است 5 هفته بدون غذا و 5 روز بدون آب زندگي نمايد . اما قدر نيست 5 دقيقه فقدان هوا را تحمل نمايد .
§ انسان روزانه به حدود 22كيلو گرم اكسيژن نياز دارد
§ آلودگي هاي مختلف هوا از مهمترين علل بيماري هاي تنفسي (برونشيت ، آسم ، آمفيزم ، سرطان و…) ، قلبي - عروقي ، سكته مغزي وافزايش مرگ و مير مي باشند .
§ باران هاي اسيدي ناشي از آلودگي هوا باعث تخريب جنگل ها ، منازل مسكوني و بناهاي تاريخي مي گردد .
مهمترين علل آلودگي هوا
§ وسائط نقليه(مهمترين)
§ آلودگي هاي خانگي
§ آلودگي هايصنعتي
§ آلاينده هايطبيعي
پایش سلامت هوا از طریق :
-
مشارکت در برنامه های کنترل آلودگی هوا
-
اندازه گیری برخی آلاینده های هوا
-
اعلام شرایط اضطراری آلودگی هوا
-
مشارکت در برنامه های کنترل مصرف دخانیات
-
برخورد قانونی با متخلفین آلوده کننده هوا
بهداشت هوا ( فعالیتها )
توليد وعرضه غير بهداشتي غذا
§ نداشتن شرايط توليد ) فضاي فيزيكي ، ابزار و وسائل كار (
§ عدم رعايت بهداشت فردي و عمومي
§ استفاده از مواد اوليه آلوده و فاقد كيفيت
§ عدم رعايت فرمولاسيون و فرايند صحیح توليد
§ تقلب ، استفاده ازافزودني هاي غير مجاز
§ حمل و نقل نامناسب
§ نگهداري و عرضه غير بهداشتي آن و…
مي توانند سلامت انسان را به مخاطره اندازند
