برخی اعمال و آداب بین الطّلوعین
چنان که گفته شد یکی از اوقات بسیار شریف و گرانبها، بین الطّلوعین (مابین طلوع صبح و طلوع آفتاب) است و اخبار زیادی از اهل بیت عصمت(ع) در فضیلت این وقت و در ارتباط با عبادت و ذکر و تسبیح خداوند در این مدّت از شبانه روز وارد شده است.
۱ از رسول خدا(ص) نقل شده است که فرمود: هر کس هنگام صبح، هفت بار این دعا را بخواند، در آن روز از بلاها محفوظ باشد: فَاللّهُ خَیْرٌ حافِظاً وَ هُوَ اَرْحَمُ الرّاحِمینَ، اِنَّ وَلِیِّیَ اللهُ الَّذی نَزَّلَ الْکِتابَ وَ هُوَ یَتَوَلَّی الصّالِحینَ، فَاِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِیَ اللهُ لااِلهَ اِلاَّ هُوَ، عَلَیْهِ تَوَکَّلْتُ وَ هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظیمِ؛ خدا بهترین نگهبان است و او مهربانترین مهربانان است براستی سرپرست من خدایی است که قرآن را فرستاد و او شایستگان را دوست دارد پس اگر روگرداندند بگو خدا مرا بس است که معبودی جز او نیست بر او توکل کنم که او پروردگار عرش بزرگ است.( بحارالانوار، ج ۸۳، ص ۲۹۸، حدیث ۵۹)
۲ مرحوم کلینی از امام باقر(ع) فضیلت فراوانی برای این دعا نقل کرده است که پیش از طلوع آفتاب خوانده شود: اَللّهُ اَکْبَرُ، اَللّهُ اَکْبَرُ کَبیراً، وَسُبْحانَ اللّهِ بُکْرَهً وَ اَصیلاً، وَالْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعالَمینَ کَثیراً، لاشریکَ لَهُ، وَ صَلَّی اللّهُ عَلی مُحَمَّد وَ آلِهِ ؛ خدا بزرگتر است خدا بزرگتر است به کمال بزرگی و منزه است خدا در بامداد و پسین و ستایش بسیار، خاص خدا ،پروردگار جهانیان است که شریکی ندارد و درود خدا بر محمّد و آلش.( کافی، جلد ۲، صفحه ۵۲۶، حدیث ۱۴)
۳ «قطب راوندی» از امیر مومنان(ع) روایت کرده که رسول خدا(ص) فرمود: هر کس که صبح کند و چهار نعمت خدا را یاد نکند، می ترسم که این نعمت های خدا از او زایل گردد؛ آن چهار نعمت و سپاس بر آن، چنین است: اَلْحَمْدُ لِلّهِ الَّذی عَرَّفنی نَفْسَهُ،وَ لَمْ یَتْرُکْنی عَمْیانَ الْقَلْبِ، اَلْحَمْدُ لِلّهِ الَّذی جَعَلَنی مِنْ اُمَّهِ مُحَمَّد صَلَّی اللهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ،اَلْحَمْدُلِلّهِ الَّذی جَعَلَ رِزْقی فی یَدَیْهِ وَ لَمْ یَجْعَلْ رِزْقی فی اَیْدی النّاسِ، اَلْحَمْدُلِلّهِ الَّذی سَتَرَ ذُنُوبی وَ عُیُوبی، وَلَمْ یَفْضَحْنی بَیْنَ النّاسِ؛ ستایش خدایی را سزاست که خود را به من شناساند و مرا کوردل وامگذارد، ستایش خدایی را سزاست که مرا از امّت محمّد که درود خدا بر او و خاندانش باد قرارم داد و ستایش خدایی را سزاست که روزی مرا در اختیار خود قرار داد و روزیم را در اختیار مردم قرار نداد، ستایش خدایی را سزاست که گناهان و عیبهایم را پوشاند و در میان مردم رسوایم نکرد.( دعوات راوندی، صفحه ۸۱، حدیث ۲۰۴ و بحارالانوار، جلد ۸۳، صفحه ۲۸۲، حدیث ۴۵ با اندکی تفاوت)
۴ مرحوم «صدوق» با سند معتبری از امیر مومنان علی(ع) نقل کرده است که آن حضرت فرمود: هر کس سوره های توحید و قدر و همچنین آیه الکرسی را یازده بار پیش از طلوع آفتاب بخواند، از خسارتهای مالی محفوظ می ماند و همچنین فرمود: هر کس دو سوره «قل هو اللّه» و «انّا انزلناه» را پیش از طلوع آفتاب بخواند در آن روز گناهی از او سر نخواهد زد هرچند شیطان در این راه تلاش فراوان کند.(خصال، ج ۲، ص ۶۲۲ ؛ بحارالانوار، ج ۸۳، ص ۲۴۹، حدیث ۱۱)
۵ بسیار مناسب است که در این وقت مقداری قرآن همراه با تدبّر و اندیشه بخواند و با آیات آن روح و جان خود را تازه کند و نیز مناسب است دعای صباح امیرمومنان علی(ع) را در این وقت بخواند.
در مفاتیح الجنان اذکار عام و خاصی به عنوان تعقیبات مشترکه و خاصه در همان آغاز مفاتیح الجنان آورده شده است.
روزنامه کیهان، شماره ۲۰۸۶۱ به تاریخ ۱۱/۶/۹۳، صفحه ۸ (معارف)
