هرچند عایشه و شترش در طول جنگ، محور خونخواهان عثمان بودند؛ امّا حالا که شتر نقش بر زمین شده بود و عایشه دستگیر، وقت آن بود که فتنه خاموش شود و همسر شورشگر پیامبر، به خانهاش در «مدینه» بازگردد. عایشه منتظر بود که کسی دستهایش را با طناب ببندد و او را تا مدینه بکشانند؛ همانند همان کارهایی که پدر و رفیق پدرش با علی بن ابیطالب(علیه السلام) کردند و در کوچهها دست بسته او را کشاندند؛ امّا از سویی او «امّالمؤمنین» بود و همسر پیامبر(صلی الله علیه و آله) و دشمن رو به رویش، جوانمرد معروف میدانهای نبرد، علی بن ابیطالب(ع)!
دست عایشه را نبستند. امّا در محاصرهی چهل مرد عمامه و کلاه پوش قرار گرفت. مردانی صورت پوشانده با جامههای سیاه که دور تا دور عایشه را حلقههای حفاظتی تشکیل دادند و تا خود مدینه همراهیاش کردند.
عایشه معذّب بود. در طول راه علی بن ابیطالب(ع) را نفرین میکرد. او همسر پیامبر(ص) بود! آیا باید میان چهل مرد به مدینه میرفت؟!
عایشه، بی آنکه یادی از فتنهگری و شترنشینی خودش در میان لشکری از مردان بکند، یکسره از «ذوقار» تا «مدینه» علی(ع) را نفرین میکرد که: «خدايا خودت جزاى على بن ابى طالب را بده كه چنين كرد و چهل مرد را همراه من فرستاد و حرمت پيامبر را درباره من رعايت نكرد!»
وقتی به خانهاش در مدینه رسیدند، محافظان عبا برداشتند و روبنده باز کردند و با او به خانهاش وارد شدند. عایشه همهشان را شناخت. زنان مؤمنهی مدینه بودند که سر در فرمان علی بن ابیطالب(ع) داشتند. در تمام طول راه، آنان همراهیاش کرده بودند. عایشه لب گزید و پشیمان گفت: «خداوند به پسر ابو طالب جزاى خير عنايت كند كه حرمت پيامبر را در مورد من رعايت كرده و پاس داشته است...»(1)
دشمن فاطمه و علی(علیهما السلام)
هر چند نام امّالمؤمنین عایشه، در رأس دشمنیها با اهل بیت(علیهم السلام) در محافل و مجالس نقل نمیشود، امّا حقیقت این است که این زن فتنهگر، در بسیاری از دسیسهچینیها، توطئهها، دشمنیورزیها، انحرافات و طعنهزنیها به اهل بیت(ع) نقش مؤثّری ایفا کرده است. چه در زمان حیات رسول اکرم(ص) که با تلخ یاد کردن از بانوی با ایمان خدیجهی کبری(سلام الله علیها)، دل آن حضرت را خون میکرد،(2) چه در زمان حضرت فاطمه زهرا(س) که ایشان را با کنایههای مختلف میآزرد،(3) چه در زمان امیرمؤمنان علی(ع) که علیه ایشان فتنهگری های بسیار کرد و حتّی در زمان امام حسن مجتبی(ع) که مانع از دفن ایشان در کنار رسول خدا(ص) شد.(4)
عایشه، همان کسی است که در دسیسه چینی منافقان برای کشتن رسول اکرم(ص) در روز غدیر، نقش خبرچین را داشت.(5) کسی که خداوند به خاطر هشدار به او آیه «زینتهای خود را همانند جاهلیت اول آشکار نکنید»(6) نازل فرمود.(7) او همان کسی است که دستور قتل عثمان را در فتوایی صادر کرد(8) و بعد از آن دسیسه چید تا این قتل را به گردن علی بن ابیطالب(ع) بیندازد و بدین طریق جنگ جمل را برپا کرد.(9)
آنچه به حقیقت قلب انسان را از عایشه و حفصه (دختر عمر بن خطاب) به درد میآورد، خوشحالی او از درد و ناراحتی اهل بیت(ع) است. در ماجرای جنگ جمل در کتب تاریخی آمده است:
وقتی به عايشه خبر رسيد كه امير المؤمنين (ع) در «ذو قار» فرود آمده است، به حفصه، دختر عمر چنين نوشت:
«اما بعد، اكنون ما در بصره فرود آمدهايم و على در ذو قار است و گردنش چنان شكسته شده است كه گويى تخم مرغى را به كوه صفا كوبيده باشند و چون شتر سرخ- موى محاصره شده است كه اگر قدمى پيش گذارد دشنه به گلويش فرو مىبرند و اگر قدمى به عقب رود از پشت پاهايش را قطع مىكنند.» وقتی اين نامه به حفصه رسيد، شاد شد و كودكان خاندان «تيم» و «عدى» را دعوت كرد و به دست كنيزكان خود دايره و دف داد و گفت بزنيد و اين ترانه را بخوانيد:
«خبر تازه چيست؟ خبر تازه چيست؟ على چون شتر سرخ موى محاصره شده در ذو قار است. اگر جلو رود دشنه به گلويش مىزنند و اگر عقب رود پاهايش را قطع مى كنند.»(10)
از عایشه یا منتسب به او، در کتابهای روایی، دروغهای بسیاری به اهل بیت(ع) و حتّی رسول اکرم(ص) نسبت داده شده است که بررسی همهی این انحرافات در این مقال نمیگنجد.(11)
گفتنی است که نام عایشه (حمیرا) در شمار رجعت کنندگانی ذکر شده است که بازمیگردند تا مجازات اعمال خود را در دنیا ببینند.(12) ان شاءالله.
پینوشت:
1. مفيد، محمد بن محمد، نبرد جمل / ترجمه الجمل و النصرة لسيد العترة في حرب البصرة - تهران، چاپ: اول، 1383 ش. ص248.
2. مفيد، محمد بن محمد، الإفصاح في الإمامة - قم، چاپ: اول، 1413 ق.، ص: 217.
3. در تاریخ روایاتی داریم که با سخنان عایشه و کنایههای او، حضرت فاطمه زهرا(س) به گریه میافتادند. برای نمونه ن. ک به: ابن بابويه، محمد بن على، الخصال - قم، چاپ: اول، 1362ش.، ج2، ص: 405.
4. مفيد، محمّد بن محمّد، «الإرشاد للمفيد»، ترجمه رسولى محلاتى - تهران، چاپ دوم، بى تا. ج2، ص15.
5. ديلمى، حسن بن محمد، «إرشاد القلوب»، ترجمه سلگى - قم، چاپ: اول، 1376ش. ج2، صص321- 341؛ همچنین این روایت به گونهای مختصر از امیرمؤمنان علی(ع) نیز نقل شده است و نزول آیات 1-4 عنکبوت بر اساس همین جریان بوده است. ن. ک به: هلالى، سليم بن قيس، «أسرار آل محمّد عليهم السلام»، ترجمه كتاب سليم - ايران ؛ قم، چاپ: اول، 1416 ق. ص 231- 234.
6. الأحزاب : 33 وَ قَرْنَ في بُيُوتِكُنَّ وَ لا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجاهِلِيَّةِ الْأُولى
7. ابن بابويه، محمد بن على، معاني الأخبار / ترجمه محمدى - تهران، چاپ: دوم، 1377ش.، ج2، ص: 376.
8. عایشه در پی برخوردهای لفظی و دل پری که از عثمان داشت، این فتوا را صادر کرد: «اقتلوا نعثلاً فقد کفر؛ این کفتار پیر را بکشید که کافر شده است.»؛ طبری، ج 4، ص 474؛ شرح نهج البلاغه ی ابن ابی الحدید، ج 2، ص 77؛ به نقل از عسکری، سیّد مرتضی، «سقیفه»، قم، دانشکده اصول دین، 1387، ص 218.
9. درباره جنگ جمل کتاب مفصّلی توسط شیخ مفید نوشته شده که ترجمه نیز شده و توسط نشر نی منتشر شده است با عنوان «نبرد جمل» (ترجمه الجمل و النصرة لسيد العترة في حرب البصرة).
10. مفيد، محمد بن محمد، نبرد جمل، همان، ص 168- 169.
11. برای مطالعه در این باره میتوانید به کتاب علّامه عسکری با عنوان «نقش عایشه در اسلام» مراجعه کنید.
12. ابن بابويه، محمد بن على، علل الشرائع، ترجمه ذهنى تهرانى - ايران ؛ قم، چاپ: اول، 1380ش. ج2 ؛ ص843.
