وقتی صحبت از زیباییهای طبیعت به میان میآید، کم و بیش همهی ما ناخودآگاه جنگلهای سرسبز، رودخانههای خروشان و کوههای سر به فلک کشیده را به خاطر میآوریم، اما طبیعت جلوههای دیگری هم دارد. کویر یکی از این دیدنیها است که به سهم خود از جذابیت و افسونی خیرهکننده و آرامشی ژرف و عمیق بهره برده است، به اینها جادوی آسمان شب را هم اضافه کنید، جشن درخشش و سکوتی که ارزش یکبار امتحان را دارد.
این کویر از شمال به دریاچه نمک آران و بیدگل، از غرب به کویر مسئله و دریاچههای نمک حوض سلطان و حوض مره، از شرق به کویر بندریگ و پارک ملی کویر و از جنوب به شهرستانهای آران و بیدگل و کاشان محدود میشود. ارتفاع متوسط کویر مرنجاب از سطح آبهای آزاد حدود ۸۵۰ متر است. قسمت عمده این کویر پوشیده از تپههای شنی و ریگزار است و از لحاظ پوشش گیاهی و جانوری، به دلیل وجود آب و غذای فراوان بسیار غنی است. کویر مرنجاب در کنار دریاچه نمک آمیزهای از طبیعت و تاریخ است. نزدیک بودن این منطقه به تهران، امنیت آن در مقایسه با سایر قسمتهای کویری نظیر کویر لوت، چهار فصل بودن و اعتدال نسبی دمای آن، تنوع جاذبههای گردشگری، تنوع گونههای جانوری و پوشش گیاهی آن به این منطقه حالت ویژهای داده است.
پوشش گیاهی مرنجاب عمدتا پوشیده از گیاهان شورپسند همچون گز، تاق، ارته، اسکنبیل، قیچ، دم گاوی و... است که عموما از سوی منابع طبیعی برای جلوگیری از فرسایش خاک و مهار بیابانزایی احیا شدهاند. در زمان صفویه این منطقه دارای پوشش گیاهی بسیار متراکم و غنی از جنگلهای تاق بوده است که برای مصارف خانگی یا پختن کاشی و آجرهای مساجد و پلهای اصفهان قطع شدهاند.
شکل شاخههای درخت ارته شکستهشکسته و مانند شاخ گوزن است و تا ۱/۵متر نیز قامت دارند، اما درختان گز و تاغ که ظاهرا از یک جنساند دارای شاخههای مستقیم با دو جهت رشد مخالف هستند. در واقع رشد درخت گز عمودپیما است و تا هفت متر قد میکشد، اما درخت تاغ روی زمین ولو میشود و دایرهوار در هر جهت رشد میکند. پوشش جانوری منطقه به دلیل وجود آب و غذای فراوان بسیار غنی است. از جمله این تنوع زیستی میتوان به گرگ، شغال، کفتار، روباه شنی، گربه شنی، بزمجه، لاسرتا، انواع مارمولکهای گکو و آگاما، انواع مار، عقرب سیاه و طلایی، تیهو، عقاب، هوبره، شاهین و... اشاره کرد.
جزیره سرگردان
پس از ورود به دریاچه نمک، کوه کم ارتفاعی در دید شمالشرقی خودنمایی میکند که با پوشش سفید نمک احاطه شده است. این جزیره که بلندترین نقطه آن در حدود ۸۰۸ متر بالاتر از سطح دریای آزاد است، از سنگهای متخلخل آتشفشانی تشکیل شده و عاری از هر گونه پوشش گیاهی است. مناظر دریاچه نمک از فراز این جزیره چنان بدیع و زیباست که هر بینندهای را مجذوب خود میکند. اطلاق نام سرگردان به این خاطر است که وقتی از فاصله دور به این جزیره نگاه میکنید، دو انتهای جزیره در افق محو میشوند و منظرهای مانند کشتی سرگردانی در دریای بیکران کویر پدید میآورند.
محو شدن دو انتها به علت پدیده سراب، انعکاس نور و در نتیجه آن خطای دید است. پیشینیان معتقد بودند این جزیره دائما در حال حرکت است و از جایی به جای دیگر نقل مکان میکند. لازم به ذکر است زمینهای اطراف این جزیره رطوبت بالایی دارد و باتلاقی است. از این رو حرکت به سمت جزیره باید با رعایت نکات ایمنی همراه باشد.
شاید گرمای کویر هنگام روز کلافهکننده باشد، اما شبهای آن خنک بوده و جمع شدن گرد آتش و تماشای صحنهی باشکوه آسمان و هزاران نقطهی درخشان که در گوشه و کنار آن سوسو میزنند، لذت خاص خود را دارد.
بهترین زمان برای بازدید از مرنجاب
هر چهار فصل سال سفر به مرنجاب، شیرینی خاص خود را دارد، اما از آبان ماه تا اواسط فروردین، به دلیل خنکای نسیم و هوای معتدلتر برای سفر به مرنجاب زمان مناسبتری است.
مسیر دسترسی به کویر مرنجاب
از تهران ابتدا وارد اتوبان تهران- قم شده و در اتوبان امیرکبیر (قم-کاشان) مسیر کاشان را در پیش بگیرید. یک خروجی در سمت چپ شما قرار دارد که به سمت کاشان میرود. پس از رسیدن به کاشان به سمت آران و بیدگل حرکت کنید. در آران و بیدگل به امامزاده محمد هلال بروید و از خیابان عباسآباد وارد بلوار ارتش بشوید. از ابتدای بلوار ارتش تا کاروانسرای مرنجاب حدود ۴۵ کیلومتر راه پیش رو دارید. از کاروانسرا تا رملهای شنی ۸ کیلومتر دیگر را نیز باید طی کنید.
لوازم ضروری برای سفر به مرنجاب
جیپیاس به همراه داشته باشید یا حتما از راهنمایان محلی کمک بگیرید. کفش پبادهروی، آب آشامیدنی، زیرانداز، چراغ قو، یک یا دو وعده غذای سبک و ماندگار، بادگیر، مواد مغذی سبک مانند مغز بادام. کرم ضد آفتاب و عینک آفتابی را فراموش نکنید.
کویر در کنار زیبایی دارای طبیعتی بسیار خشن است. هرگز تنها به کویر سفر نکنید. آب کافی به میزان ۲ برابر مصرف همراه داشته باشید. به یاد داشته باشید در مسیر دریاچه نمک محلهای باتلاقی وجود دارند که میتوانند خطرآفرین باشند. حتما از مسیر اصلی که کامیونهای معدن از آن عبور میکنند استفاده کنید. اگر مسیر به هر دلیلی مشخص نبود از رفتن به دریاچه نمک خودداری کنید.
