اسم من بادام است!

ما دو برادريم كه يكي شيرين و ديگري تلخ است. بو داده نوع شيرين من مقوي مغز و سلسله اعصاب است. بينايي را تقويت مي‏كنم و براي تنگ نفس مفيدم. تلخ من اگر با عسل خورده شود، براي كيسه صفرا و كبد مفيد است. با پوست منافع بسيار دارم كه از آن جمله از بين بردن زخمهاي چركي است. اسم من بادام است. همان ميوه‏اي كه چشم‏هاي زيبا را به آن تشبيه مي‏كنند عربي من «لوز» است. خرما و ترنجي وبهي و لوز بسي هست ----- اين سبز درختان نه همه بيد و چنار است. زادگاه اوليه‏ي مرا عده‏اي آسياي صغير و عراق نوشته‏اند، ولي من خود را ايراني‏الاصل مي‏دانم و در بسياري از كشورهاي خارجي مرا به نام بادام فارسي مي‏خوانند. من انواع زياد از كوهي، و بياباني و بستاني. كوچك و بزرگ دارم و اين به دو گروه شيرين و تلخ قسمت مي‏شوند. ميوه شيرين من داراي 54 درصد روغن 24 درصد مواد سفيده‏اي و مقداري عوامل مخصوص كه هنرش آميزش روغن با آب است مي‏باشد و همچنين داراي مقداري قند - صمغ - آهك - فسفر - پتاسيم - گوگرد - كلر - سديم و آهن هستم و به علت وجود اين عناصر است كه كمي سنگين و دير هضم مي‏شوم. چون يك درصد فسفر دارم، مقوي مغز و سلسله اعصاب مي‏باشم. بادام تلخ روغن كمتري دارد. (بيست تا 45 درصد) ولي عوامل تركيب كننده‏ي آن با آب زيادتر است. و بعلاوه داراي يك تركيب شيميايي است كه در مجاورت آب توليد مقداري قند و مقداري اسانس بادام تلخ و سمي به نام اسيد سيانيدريك مي‏نمايد. روغن نوع شيرين من مسهلي ملايم است و مقدار خوراك آن 15 تا 60 گرم و براي اطفال 4 تا 30 گرم به تناسب سن آنها است. ميوه من نگهبان جوهر دماغ - ضد عفوني كننده‏ي اعضاء باطني و مقوي بينايي مي‏باشد - نرم‏كننده مزاج - سينه و گلو است. شيره‏ي ميوه من با شكر سرفه را آسان، سينه و حنجره را نرم و باز مي‏كند و براي تنگ نفس و ذات الجنب و سينه پهلو مفيد است و از خونريزي ريوي جلوگيري مي‏كند. اگر پوست سخت ميوه‏ي مرا كه سوخته و به سرحد خاكستر شدن نرسيده باشد گرد دندان نموده و به دندانهاي خود بماليد لثه دندان را محكم مي‏كند و دندان را سفيد مي‏نمايد. من به سبب لعابي كه دارم، جهت زخم روده و مثانه و اسهال و پيچش شكم مفيد مي‏باشم. مخصوصا اگر اين پيچش به علت زيادي رطوبت معده باشد - من زياد كننده‏ي شهوت بوده و فشار آن را كم مي‏كنم - خوردن من از سوزش ادرار مي‏كاهد. ميوه‏ي من بدن را چاق مي‏كند و چنانچه مرا با نبات يا مواد قندي ديگر بخوريد نيروي غذايي بيشتري به شما خواهم داد. اگر مرا بكوبيد ثقيل مي‏شوم و دير از معده مي‏گذرم. بو داده‏ي من مقوي معده بوده، رطوبت آن را بيشتر جمع مي‏نمايد. مرباي من در چاق كردن اشخاص ضعيف البنيه اثري معجزه‏آسا دارد. مرباي ميوه من با عسل جهت درد جگر و سرفه مفيد بوده، و بادشكن مي‏باشد. چغاله‏ي من با پوست، دندان و لثه را محكم مي‏كند و حرارت دهان را تسكين مي‏دهد. يكي از خواص عجيب شكوفه‏ي درخت من است كه شهوت مردان را زياد و شهوت زنان را كم مي‏كند و اين به علت داشتن هورمون مردانه است. زياده‏روي در خوردن من، براي معده خوب نيست، مخصوصا براي اشخاص سالخورده و سرد مزاج و معده‏هاي مرطوب زيان‏آور است. مغز كهنه و فاسد شده‏ي من باعث زياد شدن غم و غصه شده، اشتها را سد مي‏نمايد و اگر ايجاد قي ننمايد، توليد غش خواهد نمود و درمان آن قي كردن و خوردن ميوه‏هاي ترش است. روغن بادام شيرين‏ روغن نوع شيرين من دماغ را تازه مي‏نمايد، و براي كساني كه مبتلا به سرسام و سينه پهلو باشند نافع است. براي رفع بي‏خوابي مفيد بوده، و خواب‏آور است، خوردن آن با كمي كتيرا و شكر جهت سرفه‏ي خشك و باز شدن صدا و قصب‏الريه و نرم كردن روده‏ها سودمند است. از روغن من جهت ضرر مسهل‏ها، مخصوصا مسهل‏هاي شيميايي استفاده نماييد. خوردن روغن ميوه شيرين من جهت پيچش شكم و دل درد و نرم كردن روده‏ها مفيد بوده، معالج قولنج و سختي ادرار است. روغن شيرين من در اخراج سنگ‏هاي كليه و مثانه كمك مي‏كند. مخصوصا اگر آن را با كمي حجرةاليهود مخلوط نماييد. حجرة اليهود يا زيتون بني اسرائيل سنگي است كه در اسرائيل پيدا مي‏شود، از دانه‏هاي ريز تشكيل شده، و براي چاپ سنگي مصرف داشت. خوردن مقداري از آن با روغن بادام شيرين يا تلخ براي ريزش سنگ مفيد است و ماليدن مخلوط آن با روغن بادام بر مژه و ابرو سبب روييدن و پر پشت شدن موي آنها مي‏شود. بادام تلخ‏ ميوه‏ي نوع تلخ من محلل و ضد عفوني‏كننده و پاك كننده‏ي اخلاط است. ضماد آن با سركه جهت سر درد و سرمه‏ي آن به چشم، جهت تقويت بينايي به كار مي‏رود. جهت تنگ نفس و سرفه و ورم سينه مفيد مي‏باشد، مخصوصا اگر همراه با نشاسته خورده شود و اگر كمي از آن را با نعناع بخوريد، درد كليه را تسكين مي‏دهد و خوردن آن همراه با عسل جهت باز شدن كيسه‏ي صفرا و كبد و سپرز و امراض آنها نافع است. ماليدن كوبيده ميوه تلخ من به سر، شوره و شپش و رشك را از بين مي‏برد. استعمال يك دانه‏ي آن عادت ماهانه‏آور است. ضماد آن با سركه و جهت زخم‏هاي كهنه و زخم‏هاي چركي پوست و زخم‏هاي عصبي و جرب و خارش و تركيدن پوست مفيد است. ماليدن آن به صورت، برطرف كننده‏ي كك و مك و آثار پوست مي‏باشد ضماد آن بر محل گزيدن سگ هار قبل از رسيدن پزشك نافع است. ميوه‏ي تلخ من جهت روده مضر است و زياده‏روي در خوردن آن توليد مسموميت مي‏نمايد كه ممكن است مرگ همراه داشته باشد. برگ و ريشه‏ي درخت بادام ضماد ريشه درخت من چه تلخ و چه شيرين، با روغن جهت دردسر و خوردن جوشانده آن جهت پاك كردن طحال و كليه و رفع قولنج و اخراج كرم معده و ضماد خاكستر آن جهت سوختگي آتش مفيد است. روغن بادام تلخ‏ روغن انواع تلخ من ضد عفوني‏كننده است. اخلاط لزج و چسبنده و ليزابه را از معده و روده پاك مي‏كند. و با داروهاي مناسب جهت تنگ نفس و ورم طحال و درد كمر و سختي ادرار و رفع قولنج و اختناق رحم و فروبردن اورام و اخراج سنگ و جنين تجويز شده است. چكاندن آن در گوش جهت تسكين درد آن مفيد است و گوشي كه صدا مي‏كند دارويي بهتر از اين ندارد. مقدار خوراك آن بيست گرم است. خاتمه: صمغ درخت من همانند صمغ عربي است، در آب حل شده چسب درست مي‏كند، و سينه را نرم مي‏كند، بادامچه و بادامك انواع كوهي ما بوده و خواصي مانند ما دارند. بادام نمك پرورده و بادامچه جهت كساني كه گرسنگي كاذب دارند مفيد مي‏باشند. با من انواع شيريني - سوهان عسلي - قطاب و غيره درست مي‏كنند.

زبان خوراكيها جلد يك دكتر غياث الدين جزايري