رکوع
مستحب است که قبل از رکوع تکبیر گوید: در حال قیام و پس از خم شدن، دستها را بر زانوها گذارد و زن بالاتر از زانو چنانکه دست راست بر زانوی راست و دست چپ بر زانوی چپ نهد و دستها را بر پهلوها بچسباند و زانوها پس برد، و پیش نیارد و انگشتان را از هم دور کند و پشت را راست بدارد، به نوعی که اگر قطره آبی بر آن ریخته شود، بر جای ماند و گردن را موازی پشت کند و پیش افکند و نظر بر بین قدمین اندازد و قبل از تسبیح بگوید: اللهم لک رکعت بار خدایا از بهر تو رکوع کردم. ولک خشعت و برای تو فروتنی نمودم. ولک اسلمت و مر تو را منقاد و فرمانبردار شدم وبک آمنت و به تو ایمان آوردم و علیک توکلت و بر تو توکل کردم یعنی: کارهای خود به تو واگذاشتم وانت ربی و توئی پروردگار من خشع لک افتادگی کرد مر تو را سمعی گوش من و بصری و چشم من و شعری و موی من و بشری و پوست تن من و لحمی و گوشت من و دمی و خون من و مخی و مغز استخوان من و ما اقلته قدمای و آنچه برداشته آن را قدمهای من غیر مستنکف در حالتی که نیستم از پرستش تو شرم آور و نه به ننگ اندر ولا مستکبر و نه گردنکش ولا مستحسر و نه از این بابت تعبناک و خسته و ناخشنود.
نپیچم سر ز فرمانت، به تیغم گر زنی هر دم - مرا جان بهر آن باید که قربان رهت گردم
یکی از حضرت امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) پرسید که: قصد از راست نگاه داشتن گردن در رکوع چیست؟ فرمود: تأویلش آنکه: به فرمان توأم گرچه به تیغم برزنی گردن:
گر تیغ بارد، از کوی آن ماه - گردن نهادیم الحکم لله
سبحان ربی العظیم پاک و پاکیزه میدانم و منزه و مقدس میشناسم، پروردگار بزرگ خود را، از هرچه جناب عظمت و رفعت او را، روا نباشد و جلال کبریا و جبروت وی را نسزد، و نشاید و بحمده در حالتی که اشتغال به ستایش او دارم که مرا توفیق عبادت خود داد تا تنزیه او کنم و تقدیس او بجا آرم.
و مستحب است که تسبیح را تکرار کند تا سه نوبت یا پنج نوبت، یا هفت نوبت یا زیاده... بقدر نشاط و عدم ملال، مگر امام که در نماز جماعت از سه نوبت نمیگذارند و بلکه دعای مقدم را نیز نمیخواند.
حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) فرمود: رکوع، ادب است و سجود، قرب است و کسی که ادب نیکو بجا نیارد، شایسته قرب نگردد پس رکوع کن، رکوع کسی که بسیار فروتنی کند، خدای را عزوجل به دل، و خود را بس خوار دارد و بسی بیمقدار داند، در زیر سلطه سلطنت خدای سبحان. و نگاه دار جوارح خود را نگهداشتن کسی که ترسان و هراسان باشد بر آنچه او را فوت شود از فوائد بسیار و فزون از شمار، و چون از رکوع سر برداشت و بر جای ماند، میگوید: سمع الله لمن حمده خدای شنود و اجابت نمود و جزای خیر داد مر آن را که به صدق، وی را عبادت کرد و بستود، و غرض از این کلمه دعاست نه ثنا، و مقصود آنکه: خدای بشنود حمد حامدان را و مشکور گرداناد سعی آنان را، و این از مأموم ساقط است.
و الحمدلله رب العالمین و همه ثناها و ستایشها، مر خدای راست که پروردگار جهانیان است. اهل الکبریاء و العظمة اوست صاحب سروری صوری و مالک برتری معنوی والجود و الجبروت و دارای بخشش و فرمانروا مر همه خلائق را به قدرت محض و غلبه کامل:
سر سرفرازان، به درگاه او - بماند فرو، تا نماند فرو
منبع: کتاب اسرار نماز ملا محسن فیض کاشانی
