0

عكس نوجواني رسول خدا (ص) از كجا آمده است؟

 
Hosyin
Hosyin
کاربر نقره ای
تاریخ عضویت : آبان 1388 
تعداد پست ها : 1437
محل سکونت : اصفهان

عكس نوجواني رسول خدا (ص) از كجا آمده است؟

http://www.tabnak.ir/files/fa/news/1389/9/30/78187_647.jpg



در نسخ ايراني فعلي، اصلاحاتي روي تصوير انجام شده و از فريبندگي چهره نوجوان چيزهايي نگه داشته شده است ولي از زيبايي جذاب آن كاسته شده است. شانه سمت چپ اندكي با پارچه پوشانده شده است و دهان و چشمها اندكي اصلاح شده است. به طور كلي مي­توان گفت كه هنرمندان ايراني سعي كرده­اند جنبه هاي زيبا پسندانه تصوير Lehnert را كاهش دهند و تصوير را از حالت جذاب خارج نموده، به آن زيبايي مقدسي ببخشند.

سالهاست كه تصويري به عنوان تصوير نوجواني رسول خدا (ص) در ايران انتشار مي يابد. بسياري از مردم در عين نشان دادن علاقه شان به اين تصوير، اين پرسش را مطرح مي كنند كه تصوير ياد شده از كجا آمده است؟ شنيده شده است كه كساني در پاسخ مي گويند اين تصويري است كه بحيراي راهب در سفري كه حضرت به همراه عمويش ابوطالب به شام داشت، آن را كشيده است. اما در واقع درستي اين پاسخ در معرض ترديد قرار دارد.



نويسنده استدلالهاي خاص خود را دارد و تلاش كرده تا نشان دهد اصل اين تصوير از كجا آمده است. شايد باب بحث در اين باره همچنان باز باشد.

عجالتا اين مقاله را ترجمه و در اختيار خوانندگان عزيز قرار مي دهيم. عنوان اصلي مقاله چنين است:

The Story of Picture
Shiite Depictions of Muhammad
Pierree Centlivre & Micheline Centlivres-Demont
در مجله
ISIM Review 7
Spring 2006
pp. 18-19
 
* * *
شيعيان ايران سابقه ديرينه­اي در به تصوير كشيدن اعضاي خاندان حضرت محمد(ص) و خود ايشان دارند. از اواخر دهه نود، پوسترهاي پرفروشي منقش به تصوير حضرت محمد(ص) در ايران چاپ شده است كه در آنها حضرت محمد به صورت جواني خوش­چهره تصوير گرديده است. اين پوسترها امروزه با استفاده از فناوريهاي روز و ابزارها و تكنيكهاي مختلف توليد مي­گردند. با وجود اين، ساختار تصاوير هنوز سنتي هستند، پس زمينه آنها رنگ ساده ­اي دارد و رنگها به سادگي در كنار يكديگر قرار گرفته­اند. به علاوه، اين تصاوير همواره خصوصيات و صفاتي دارند كه تمايز آنها را از ديگر عكسها آسان مي­سازد، به عنوان مثال شمشير دو لبه حضرت علي(ع).
 


 
اما تصويري كه در اينجا بدان خواهيم پرداخت، اساسا با تصاوير قبلي متفاوت است: اين تصوير نوجواني خوش­قيافه با چشماني لطيف و چهره­اي دلنشين را نشان مي­دهد كه تا حد زيادي يادآور نقاشيهاي اواخر رنسانس است، به خصوص تصاوير نوجواناني كه توسط Caravagio كشيده شده، همچون پسري با سبد ميوه (Boy Carrying a Fruit Basket رم، گالري Borghese) و يا پدر جان تمهيد دهنده (Saint John The Baptist موزه Capitole). همان نرمي مخمل­شكل گونه­ها، همان دهان نيمه باز و همان نگاه نوازش­گر. هرچند نسخ متفاوتي از اين تصوير وجود دارد، اما همه آنها صورتي جوان را نشان مي­دهند كه اغلب در زير آنها نوشته شده محمد رسول الله و يا حتي اطلاعات دقيق­تري درباره دوره­اي از زندگي محمد(ص) كه اين عكس بدان متعلق است و حتي منبع عكس داده شده است.
 
يك اكتشاف جالب
در سال 2004، در حين بازديد از يك نمايشگاه عكس مختص به دو عكاس Lehnert و Landrock، تصادفا موفق به كشف ريشه اين پوستر ايراني شديم و آن عكسي بود كه Lehnert بين سالهاي 1904 و 1906 در تونس گرفته بود، و سپس در اوايل دهه بيست به صورت كارت پستال چاپ و توزيع شده بود.

Radolf Franz Lehnret (1878 – 1948) كه اهل جمهوري چك امروزي بود، در سال 1904 به همراه Ernst Heinrich Landrock ( 1878 – 1966) آلماني به تونس آمد، اولي به عنوان عكاس و دومي به عنوان ناشر و مدير. از آنجايي كه Lehnret در سال پيش از آن اقامتي كوتاه در تونس داشت، علاقه زيادي به مناظر طبيعي و ساكنان آنجا پيدا كرده بود. شركت اين دو (L&L) به صورت تخصصي به چاپ تصاوير از مناظر زيبا در تونس و مصر مي­پرداخت و هزاران عكس و كارت­پستال از اين مناطق چاپ نمود.

Lehnert كه در موسسه هنرهاي گرافيكي وين تحصيل كرده بود، روابطي با اعضاي جنش pictorialist كه عكاسي را به عنوان اثر هنري مي­دانستند، داشت. عكسهاي Lehnert نه تنها بيابان، تپه هاي شن روان، بازارها و مناطق محلي تونس را نشان مي­داد، بلكه شامل تصاويري از پسران و دختران نابالغ جوان بود كه سني بين كودكي و نوجواني و چهره اي بين زن و مرد داشتند. اين تصاوير معمولا مطابق سليقه مشتريان اروپايي تهيه شده بود كه تصويري وسوسه انگيز و وهم­آميز از شرق داشتند.
Lehnret بدون شك در تهيه عكسها از اين مساله استفاده نموده، ولي نبوغ قابل توجهي نيز به خرج داده است. عكسهاي او به صورت چاپ نقره اي، گراورسازي شده و چهاررنگ چاپ شده است. اكثر اين كارت پستالها از سال 1920 در آلمان چاپ شده و در مصر پخش شده است.

چاپها و متنهاي منطبق
هيچ شكي نيست كه كارت پستال نشان داده شده در شكل 1، كه براساس شماره گذاري L&L، شماره آن 106 است به عنوان مدل پوسترهاي ايراني مورد استفاده قرار گرفته است. به علاوه، نام كارت پستال شماره 106 محمد است، كه اين خود به تنهايي مي­تواند نشان دهد كه چرا تصويرگران ايراني آنرا به عنوان مدلي از حضرت محمد(ص) انتخاب نموده­اند. بدون شك، همه نسخ موجود از اين عكس، همه از عكس شماره 106 الگوبرداري كرده­اند با اين تفاوت كه نسخ اوليه به عكس اصلي شبيه ترند. بدين ترتيب، Lehnret ناخواسته در قلب يك اسطوره قرار گرفته است.

سوال درباره ارتباط بين توصيف مرسوم از چهره پيامبر و چهره جوان تونسي، هنوز بدون پاسخ مانده است. تصوير نمايشگر چهره يك نوجوان خندان است، با دهاني نيمه باز، عمامه اي بر سر و گل ياسمني بر گوش. همين چهره در كارت پستالهاي ديگري و تحت عناوين ديگري از قبيل احمد، جوان عرب و غيره تصوير شده است.

كشف مسيري كه باعث گرديده تصاوير چاپ شده در دهه بيست به دست ناشران تهران و قم در دهه نود برسد، براي ما ممكن نبوده است. اما اين سوال وجود دارد كه چه چيزي باعث شده كه ناشران ايراني شباهتي بين پيامبر اسلامي در سنين نوجواني و تصويري يك جوان تونسي بيابند؟
قبل از جنگ جهاني اول، تصوير محمد در مجله National Geographic در ژانويه سال 1914 و تحت مقاله اي با عنوان اينجا و آنجا در شمال آفريقا چاپ شد كه زير آن نوشته شده بود عربي با يك گل. در دهه بيست، كارت پستالهاي تونسي L&L بين سربازان فرانسوي در شمال آفريقا بسيار محبوب بود. در دهه هاي هشتاد و نود، كتب متعددي شامل عكس اين نوجوان چاپ شد، ولي اغلب آنها عنواني غير از محمد به عكس داده­ اند.

در نسخ ايراني فعلي، اصلاحاتي روي تصوير انجام شده و از فريبندگي چهره نوجوان چيزهايي نگه داشته شده است ولي از زيبايي جذاب آن كاسته شده است. شانه سمت چپ اندكي با پارچه پوشانده شده است و دهان و چشمها اندكي اصلاح شده است. به طور كلي مي­توان گفت كه هنرمندان ايراني سعي كرده­اند جنبه هاي زيبا پسندانه تصوير Lehnert را كاهش دهند و تصوير را از حالت جذاب خارج نموده، به آن زيبايي مقدسي ببخشند.

عنوان يكي از پوسترها (تصوير 2) اين است: تصوير روحاني حضرت محمد، در سن 18 سالگي در همراهي عمويش در يك سفر تجاري از مكه به دمشق. به علاوه ادعا شده است كه اين تصوير توسط يك كشيش مسيحي كشيده شده و تصوير اصلي آن در موزه رم قرار دارد.

يشه مسيحي؟
همانطور كه پيش از اين نيز گفته شد، برخي از نوشته­ها براي اين اثر ريشه اي مسيحي قائلند، و نه يك ريشه اسلامي كه اين مساله مسلمانان را از گناه نگاه به صورت پيامبر و يا تصويرگري چهره وي، مبري مي سازد. به علاوه، اين مويد اين مطلب است كه مسيحيان حضرت محمد [ص] را در همان سنين كودكي به عنوان شخصيتي الهي پذيرفته اند. اين داستان از يك كشيش مسيحي كاتوليك يا ارتدكس به نام بحيرا صحبت مي كند كه بر اساس داستان، در قرن نهم يا دهم ميلادي، در حين گشت و گذار حضرت در سوريه وي را براساس نشانه پيامبري بين شانه هايش بازشناخته است. پيامبر آينده بايد مي گفته است: "هنگامي كه من به آسمان و ستاره ها مي نگرم خود را بالاتر از ستاره ها مي يابم". به همين دليل است كه در بعضي عكسها ستاره هايي در پس زمينه عكس ديده مي شود.

هرچند كه هيچ توصيفي درباره چهره حضرت محمد(ص) در نوجواني وجود ندارد، ولي توصيفاتي از چهره وي در بزرگسالي گفته شده است: گفته شده كه وي پوستي سفيد داشته، چشماني سياه، گونه هايي صاف، ابروان پرپشت و كمان­گونه. دنداندهاي مرتب و مويشان كمي موجدار بوده است. اين خصوصيات در مورد نوجوان تصوير شده در پوسترهاي ايراني ديده مي شود. در حقيقت اين تصويري از يك تصوير و نمايشي از يك نمايش است. به عبارت ديگر، تصويرگران ايراني مدلي از حضرت محمد(ص) را انتخاب كرده­اند كه نمايانگر زيبايي، جواني و توازن است.

منبع: سايت تاريخ ايران و اسلام
نوشته:  Pierree Centlivre & Micheline Centlivres-Demont
 ترجمه جعفر هادي جعفريان

 سنگینی باری که خدا به دوش ما می گذارد آنقدر نیست که کمرمان راخرد کند بلکه آنقدر است که ما را برای دعا به زانو در آورد.


 

پنج شنبه 9 دی 1389  8:16 AM
تشکرات از این پست
دسترسی سریع به انجمن ها