اسم من «نيلوفر آبي» است!

بوييدن گل من تقويت كننده قلب است. براي يك خواب راحت گل مرا ببوييد و نتيجه‏اش را ببينيد. اگر از زخم روده رنج مي‏بريد، از گل و ريشه‏ام استفاده بريد. عرق گل من تسكين دهنده سردرد است. از دانه‏هاي من براي جلوگيري از خونريزي مثانه و درد آن سود بريد. اين روزها در زبان فارسي به من نيلوفر آبي مي‏گويند، ولي در زبان فارسي نيلوفر فقط به من اطلاق مي‏شود و گياهي كه اين روزها به نام گل نيلوفر معروف است، نيلوفر بياباني بوده است. عربي من كرنب الماء و حشيشة السمك مي‏باشد. من در مردابها و در استخرها و حوضها و تالابهاي راكد مي‏رويم و بطور خودرو از قديم در آبهاي راكد شمال ايران، مخصوصا اطراف رشت و پهلوي به عمل مي‏آمدم. ساقه من نرم، تو خالي و به اندازه عمق آب است، و تا چهار متر مي‏رسد. برگ من پهن بوده و بر سطح آب فرش مي‏شود. گل من خارج از آب به رنگهاي سفيد، سرخ، آبي، ارغواني، زرد و نيلي ديده مي‏شود و بعد از ريختن گلبرگها تبديل به ميوه‏اي به اندازه يك سيب مي‏شود كه داري دانه‏هايي است كه داروسازان سنتي ايران به آن «حب العروس» مي‏گفتند و در هند آنها پخته مي‏خورند. من داراي انواع و اقسام مي‏باشم كه عموما آبزي مي‏باشند. ساقه‏هاي انواع من كه بر كف حوضها و بركه‏ها و استخرها مي‏خزند، در مداوا به عنوان قابض به كار مي‏روند، از دانه‏هاي من جهت جلوگيري از ازدياد شهوت استفاده مي‏كنند. يك نوع من گل آب ناميده مي‏شود كه داراي گلهاي رنگارنگ است. نوع ديگر من نيلوفر بزرگ است كه پهناي برگ آن به دو متر مي‏رسد و چون لبه‏هاي آن بالا مي‏آيد، به شكل قايق كوچكي مي‏شود كه مي‏توان يك بچه را در وسط آن خوابانيد. گلهاي اين نوع نيز بزرگ است‏ميوه اين نوع كروي و خاردار مي‏باشد و دانه‏هاي آن كه به ذرت آبي معروف است، داراي نشاسته بوده و خوراكي است. نيلوفر آبي سفيد كه اعراب به آن حشيشة السمك (گياه ماهي) گويند. داراي گلهاي سفيد است. نوع هندي من مانند نيلوفر آبي معمولي است. با اين فرق كه برگها و ساقه‏هاي آن به اندازه يك متر از سطح آب بالا مي‏آيد و دانه‏هاي آن داراي نشاسته بوده و به باقالاي مصري معروف است. ولي اعراب به آن «الغول مصري» گويند. تمام قسمتهاي انواع گياه من داراي جوهر مازو است. در دانه‏ها و جوانه‏هاي گل من عوامل دارويي زياد است كه يك نوع آن از سموم قلبي است و عضلات قلب را منقبض مي‏كند. بيخ گياه من داراي اثر ضد تشنج مي‏باشد، بوييدن گل من مقوي قلب و دماغ است و كمي مسكن و خواب‏آور مي‏باشد. سردرد را ساكت مي‏كند و خوردن آن براي درمان، سرفه، نزله، و سختي سينه نافع است. نگاه داشتن كمي از بيخ من در دهان، محلل ورم گلو است. ضماد گل من بر سر مسكن حرارت آن است. خوردن گل و ريشه من شكم را بند مي‏آورد و براي زخم روده مفيد است، سيلان مني را بند مي‏آورد و آن را خشك مي‏كند و مسكن شهوت و مانع احتلام است. خوردن گل و گلاب من جهت حصبه بعد از بروز دانه‏ها مفيد است، ولي خوردن آن قبل از بروز دانه‏ها جايز نيست چون مانع بيرون آمدن آنها است، ضماد بيخ من نافع است، و با عسل جهت داءالثعلب تجويز شده است. دانه‏هاي من مضعف و منجمد كننده ترشحات جنسي است، و خوردن آن جهت رفع ترشحات رحم و ضماد آن مانع خونريزي و درد مثانه و درد قاعدگي مي‏باشد. شربت نيلوفر آبي جهت سردرد و تبهاي صفراوي و سرفه و ذات الجنب و ذات الريه و خشونت سينه تجويز مي‏شود و دستور ساختن آن چنين است: گل نيلوفر تازه را در چهار برابر وزن آن بخيسانيد و بخوشانيد، و بعد از صاف كردن بامقداري قند به قوام آوريد و اگر گل تازه نباشد، گل خشك را در هشت برابر آب خيس كنيد. عرق گل من مسكن سردرد و تبهاي صفراوي و تبهاي شديد و ذات الجنب است. براي تهيه آن گل مرا در چهار برابر آب خيس كنيد و تقطير نماييد.

زبان خوراكيها جلد سوم دكتر غياث الدين جزايرى