اسم من «مازريون» است!

فارسي من هفت برگ بوده به شيرازي «هشت رود» گويند، عربي من زيتون الارض بوده و در كتب سنتي مرا مازريون خوانده‏اند. درختچه من زيبا بوده و در نواحي مختلف ايران به صورت خودرو مي‏رويد و بيشتر مي‏توان آن را در جنگلهاي طالش، دينوچال، كلاردشت و آسپينا ديد. گلهاي من بسيار زيبا و داراي عطري بسيار مطبوع است، رنگ گلهاي من بيشتر قرمز است، ميوه من آبدار و سبز است و پس از رسيدن قرمز مي‏شود، و مرا به علت زيبايي در باغچه‏ها پرورش مي‏دهند، نمونه‏هاي پرورش يافته من بلندتر و گلهاي درشت‏تري دارند. پوست ساقه، برگ و ميوه من پيشاب آور، مسهل و معرق بوده، التيام دهنده زخمهاست، ولي به علت خطراتي كه دارد كمتر استعمال مي‏شود. «ملا احمد تبتي» در تاريخ الحكما چنين مي‏نويسد: در شهر بصره شخصي مبتلا به استسقاي مزمن بود، تمام پزشكان از معالجه آن عاجز ماندند، و بيماري او را غير قابل علاج اعلام داشتند. همينكه از درمان مايوس شد و اميد او به زنده ماندن قطع گرديد، گفت: مرا بگذاريد تا چند روز ديگري كه زنده هستم آنچه را كه مي‏خواهم بخورم، تا از گرسنگي نميرم، پزشكان به او گفتند هر چه ميل داري بخور. او در بين راه به دوره گردي برخورد كه ملخ پخته مي‏فروخت. هوس خوردن آن كرد و مقداري از آن را خريد و خورد و پس از ساعتي مبتلا به اسهال شد، و آنقدر آب زرد متعفن از شكم او خارج شد كه هيچ كس گمان نمي‏كرد اين مقدار آب در شكم او باشد و بعد از آن به كلي از آن مرض نجات يافت. چون اين خبر به پزشكان معالج رسيد تعجب آنها زيادتر شد، زيرا ملخ ملخ خورده شكم را بند آورده و توليد يبوست مي‏نمايد، و نبايد توليد اسهال نمايد يكي از پزشكان در صدد تحقيق برآمد و به فروشنده ملخ مراجعت كرد و از وي پرسيد كه تو اين ملخها را از كجا آورده‏اي؟... محل صيد اينها در كدام محل بوده و در آنجا چه گياهي روييده بود؟ ملخ فروش جواب داد كه من اين ملخ‏ها را از جايي صيد كردم كه در آنجا گياهي جز مازريون وجود نداشت، و خوراك اين ملخان برگ مازريون بود. طبيب چون اين خبر شنيد امر را درك كرد و چون مي‏دانست كه برگ مازريون مسهلي قوي و خطرناك است اگر كسي يك مثقال آن را بخورد به چنان اسهالي مبتلا مي‏شود كه بند آمدن آن غيرممكن است.به همين علت است كه اطبا مازريون را بدون مصلح تجويز نمي‏كنند، و چون ملخ اين گياه را خورده در بدن او از سميت آن كاسته شده و خطر آن برطرف گرديده، مسهل خوبي براي شخص مبتلا به استسقا درست شده است. داروسازان سنتي ايران براي اينكه از اين گياه در معالجه استسقا استفاده كنند و از منابع آن بهره‏مند شده، و جلو ضرر آن را بگيرند، روش خاصي پيدا نموده‏اند و به همين منظور برگ تازه مرا هنگامي كه گياه من گل مي‏كند چيده، و دو شبانه روز در سركه خيسانيده و دو سه بار سركه آن را عوض كرده و بعد برگها را شسته و خشك مي‏نمودند. خوردن اين برگ بهترين درمان استسقا بوده و اقسام كرم و كرم كدو را از بين مي‏برد. برگ من ضد عفوني كننده‏اي قوي و پاك كننده احشاء داخلي است. مضمضه جوشانده من مخصوصا نوع سياه آن مسكن درد دندان است، و چون مقداري فلفل سياه را سائيده و بر برگ من ماليده و آن را در حفره دندان كرم خورده گزارند، درد آن را ساكت و از پيشرفت كرم خوردگي جلوگيري مي‏نمايد. آشاميدن دمكرده من با شراب جهت نيش حشرات نافع بوده، و پادزهر سموم آنها است. ضماد تمام اقسام من با عسل جهت زخمهاي چركين و كندن ريشه خشك آنها و معالجه اگزماي آبدار مفيد مي‏باشد، و با موم روغني جهت زخمهاي پليد نافع است. ماليدن برگ من براي لكه‏هاي جلدي و جوشهاي پوستي مفيد است، مخصوصا اگر با گوگرد همراه باشد. پوست انواع من محرك جلدي و تاول آور است، بطوري كه اگر پوست تازه گياه مرا از طرف داخل روي پوست بدن قرار دهند، ايجاد تحريك و قرمزي كرده، توليد تاول مي‏نمايد. خوردن آن نيز در معده ايجاد سوزش كرده، توليد استفراغ مي‏كند و چنانچه زياد مصرف شود، باعث تورم روده خواهد شد و به همين جهت است كه پوست گياه مرا به عنوان تاول آور به كار مي‏برند، و براي اين كار بهتر است كه پوست تازه مرا نيم ساعت در سركه قرار داده و بعد 24 ساعت بر روي پوست گذارند. كرم دانه من نوعي مازريون مي‏باشم كه در كتب دارويي قديم به من اشخيص مي‏گفتند، و گونه‏اي از من در اطراف رضائيه و فارس مي‏رويد و به آن خسك گويند. من درختچه زيبايي هستم به ارتفاع يك تا دو متر كه در اراضي خشك اطراف مديترانه مي‏رويم و آنچه در فارس و رضائيه مي‏رويد، گونه‏اي از من است، من ريشه‏اي دراز و شاخه‏هاي پربرگ دارم، برگهاي من ضخيم، باريك و نوك تيز است، و گلهاي من در فاصله تيرماه و شهريور ظاهر مي‏شوند و خوشه‏اي مي‏باشند. ميوه من قرمز آبدار بوده و داراي دانه‏هاي گرد است. مغز دانه آن سفيد و روغن دار است، قسمت مورد استفاده من برگ ميوه و پوست ساقه من است كه داراي همان خواص مازريون بوده، و اثر سوزنده و تاول آور آن بيشتر است.

زبان خوراكيها جلد سوم دكتر غياث الدين جزايرى