اسم من «گوجه» است!

براي اعصاب مفيدم. خشك شده من درمان كم خوني است. درمان بيماري شب كوري هستم. جهت معالجه نقرس، رماتيسم و تصلب شرائين مرا تجويز كنيد... فارسي من «گوجه» است به اقسام ريز و كوچك، به من آلوچه سنگ - الوچه آلنج و آلوي كوهي هم مي‏گويند. عربي من «ادرك» است و در بعضي از كتابهاي پزشكي قديم به اسامي نيسوق و نيشوق هم از من ياد شده است. من انواع و اقسام داشته و با آلونيز قرابت و نزديكي دارم. بهترين نوع من گوجه برقاني است كه پوست آن به آساني جدا مي‏شود و نوع ديگر من گوجه گلستان است كه در خراسان مي‏رويد و رنگ آن سبز بوده، كمتر قرمز مي‏شود. نوع پيشرس من گوجه سبز است كه به نام گوجه گيلاني، و گيلاني گوجه معروف است و اولين ميوه‏اي است كه در فصل بهار به بازار مي‏آيد. اين خاصيت مسهلي ندارد. معذلك با يبوست مزاج مي‏جنگد. من به رنگ‏هاي سبز و زرد و قرمز ظاهر ميشوم. رنگ من تركيبي شبيه جوهر زردك است كه در بدن تبديل به ويتامين (آ) مي‏شود و به همين جهت است كه انواع من براي درمان شبكوري و رشد بدن مفيد است - مقدار اين ويتامين در انواع زرد و قرمز من بيشتر است. علاوه بر جوهر زردك، من داراي ويتامين‏هاي «ب» و ويتامين «ث» هستم، به اين جهت براي اعصاب مفيد بوده و مسكن التهاب صفرا مي‏باشم. من داراي املاح زيادي از قبيل آهن - كلسيم - فسفر - منيزي - پتاسيم - سديم و منگنز مي‏باشم. من از ميوه‏هاي خنك بوده و اين خاصيت در انواع ترش من بيشتر است. اقسام درشت من خاصيت نرم‏كننده دارند، ولي در اين خاصيت هرگز به پاي آلو نمي‏رسند. خشك شده آنها كه بيشتر به نام آلوچه خشكه فروخته مي‏شود، درمان خوبي براي ضعف اعصاب و كم خوني است، اقسام مختلف من براي معالجه نقرس - رماتيسم و تصلب شرائين تجويز شده‏اند، همگي پيشاب‏آور بوده، و اعمال كليه را تنظيم مي‏نمايند. جوشانده 25 تا سي گرم برگ درخت من، كشنده كرم معده بوده و اين خاصيت در مغز هسته من نيز مي‏باشد - سابقا جوشانده برگ مرا به عنوان تب بر مخصوصا براي مبتلايان به بيماريهاي ريوي تجويز مي‏كردند. برگ من نفاخ بوده، و براي معده مضر است، مگر آنكه همراه با يك مسهل خورده شود و براي اين كار سابقا گلقند را تجويز مي‏كردند. اقسام آلو اقسام آلو تمام تركيبات و خواص مرا داشته و به اضافه ملين خوبي مي‏باشند. خاصيت غذايي زيادي داشته و نيروبخش هستند و مي‏توان آنرا غذاي مخصوص ورزشكاران قرار داد. آلوي خشك قند زيادي دارد و براي مبتلايان به مرض قند خوب نيست. ولي گوجه فاقد قند بوده، و قند خون را كم مي‏كند. مغز هسته و برگ درخت آن نيز داراي خاصيت ضد كرم است. خاصيت مسهلي آلو مربوط به ماده چسبنده و املاح و سلولز آن مي‏باشد و به همين جهت مي‏توان گفت براي مداواي يبوست غذايي مفيدتر از آلو و انجير نيست و اين خاصيت در انجير خشك و آلوي خشك زيادتر است. خوردن آلو قبل از غذا براي مبتلايان به سر درد و تبهاي صفراوي سودمند مي‏باشد. تخامه‏اي كه بعد از خوردن آجيل در معده پيدا مي‏شود، دوايي بهتر از آلوي خشك خيس كرده ندارد. لواشك آلو كه از انواع كوهي ساخته ميشود، اگر تميز تهيه شده باشد پاك كنندهي روده و شكم خواهد بود. صمغع درخت گوجه و آلو به صمغ فارسي معروف است، گرم‏تر از صمغ عربي بوده و براي سرفه مفيدتر مي‏باشد. خرد كننده‏ي سنگهاي كليه و مثانه و سنگهاي صفراوي است، براي التيام زخم بسيار نافع بوده، و سرمه‏ي آن براي كم كردن فشار چشم تجويز شده است. به اين انگم و ساير صمغ‏هاي درختي به نام فارسي گوج گويند و گويا كلمه گوجه از اين نام گرفته شده باشد.

زبان خوراكيها جلد يك دكتر غياث الدين جزايري