اسم من «گوجه فرنگي» است!

رقيب سرسخت زعفران هستم‏ هزار و يك اسم روي من گذارده‏اند. اشتهاآور و مقوي اعصابم و بينايي چشم را تقويت مي‏كنم‏ اگر مي‏خواهيد از من استفاده كامل ببريد، مرا خام خام بخوريد... من گوجه فرنگي رقيب سرسخت زعفران مي‏باشم - آذربايجاني به من بادمجان قرمز و عرب تماته مي‏گويد و فرنگيها هم مرا تمات ناميده‏اند. اما در كتابهاي علمي مرا «ميوه گرگ» ايران مي‏دانند. ايراني بودن من با اينكه ايرانيان مرا فرنگي لقب داده‏اند، خيلي عجيب است. اما اگر به تاريخچه مهاجرت من از آمريكا به اروپا و آسيا توجه كنيد، علت اين وجه تسميه را پيدا خواهيد كرد. من يك برادر كوچك ايراني دارم به نام تاجريزي كه زادگاه اوليه‏اش ايران بوده، و اعراب آن را «عنب الثعلب» انگور روباه مي‏دانند و چون سابقا آنرا از ايران به اروپا مي‏بردند، و نوع ايراني آن بسيار مرغوب بود، در كتب علمي خارجي، به نام ميوه‏ي روباه ايراني مشهور شد و همينكه پس از كشف آمريكا مرا از كشور پرو در آمريكاي جنوبي به اروپا آوردند، چون شبيه تاجريزي بودم همه تصور كردند كه من تاجريزي پرورش يافته مي‏باشم كه در سايه‏ي پرورش بزرگ شده و حجمم چندين برابر آن شده است، و به همين جهت مرا هم ميوه ايراني تصور كردند و چون برادر كوچكم منسوب به روباه ايران بود، مرا هم به گرگ ايراني نسبت دادند. در كشور فرانسه، مرا سيب عشق مي‏دانند، زيرا رنگ سرخ من عشق آفرين است و غذاها را رنگين مي‏كند و به سفره‏ي شما رنگ و بوي مخصوص مي‏دهد و چون من اين رنگ قرمز را در نور مهتاب مي‏گيرم، و اين نور دلخواه عاشقان است، اگر مرا سيب عشاق بدانند اشتباه نكرده‏اند. قبل از من براي رنگين كردن غذاها از زعفران استفاده مي‏كردند، ولي من با قيمت ارزان و فراوان، رقيب سرسخت زعفران گرديدم، و تاكنون ميوه‏اي كه بتواند از اين جهت جانشين من شود پيدا نشده است. به علت داشتن ويتامين «آ»، از شبكوري جلوگيري مي‏كنم و حس بينايي را تقويت مي‏نمايم و به سبب داشتن ويتامينهاي «ب» مقوي اعصاب بوده، اشتهاآور شده و به هضم غذا كمك فراوان كرده و از يبوست و نفخ جلوگيري مي‏نمايم، و به شما نيرو و نشاط مي‏بخشم. به علت داشتن ويتامين «ث» فراوان، در برابر امراض عفوني بدن شما را حفظ و نگاهداري مي‏نمايم. از التهاب و گرمي مواد قندي و چربيها مي‏كاهم. در برابر اين همه صفات و مزايا، من از شما مي‏خواهم كه با من مثل يك ميوه رفتار كنيد. مرا در سبد ميوه كنار سيب و انار پذيرايي نماييد. و به اطفال خود توصيه كنيد كه مرا خام خام مانند يك ميوه بخورند. هرگز مرا در روغن سرخ نكنيد، زيرا در اين صورت هضم من مشكل مي‏شود بلكه مرا در آب خودم بپزيد و بعد كره به آن اضافه كنيد. در موقع تهيه املت هم مرا با تخم مرغ و روغن نپزيد، بلكه اول املت ساده تهيه كنيد و بعد مرا قاچ قاچ كرده، كنار آن، پچينيد و كمي روي آتش بگذاريد. همينكه كمي گرم شدم مرا ميل نماييد. هنگامي كه من سبز و كال هستم هرگز مرا نخوريد و در غذاي خود و اطفالتان نريزيد. زيرا در اين حالت من يك غذاي نامطبوع و سمي هستم. براي هر معده نامناسب نبوده و ثقيل و دير هضم مي‏باشم. به كساني كه مبتلا به نفخ معده هستند، و همچنين آنهايي كه معده‏شان نمي‏تواند مواد نشاسته‏اي را هضم كند توصيه كنيد كه هميشه بعد از غذا از من به عنوان دسر بسيار اعلا استفاده كنيد و به آنهايي كه دچار يبوست بوده، و از بي‏اشتهايي رنج مي‏برند، توصيه كنيد كه مرا قبل از غذا به عنوان اشتهاآور نوش جان نمايند. و براي اين كار بهتر است كه گوشت مرا با مقدار مساوي ماست مخلوط كرده، و در يخچال بگذاريد و نيم ساعت قبل از غذا نوش جان كنيد. عده‏اي بدون جهت مرا متهم كرده‏اند كه داراي اسيد اگزاليك بوده و براي كساني كه مبتلا به سنگ كليه و مثانه بوده و بيماراني كه نقرس و روماتيسم دارند خطرناك مي‏باشم، من از اين بابت خود را بيگناه مي‏دانم و چنين اتهامي را تكذيب مي‏كنم و فقط مي‏دانم كه اشخاص سودايي مزاج نسبت به دانه‏هاي من حساسيت دارند. خوردن گوشت بدون دانه من براي هيچكس ضرر ندارد و بر عكس چون ادرار را زياد مي‏كنم براي اين دسته از بيماران بسيار مفيد هستم. من خونهاي ترش را قليايي مي‏كنم - سنگ كليه و مثانه را رد مي‏نمايم و ورم روده را شفا مي‏بخشم. اگر مبتلا به جوش غرور هستيد حتما از ورقه‏هاي نازك من به عنوان يك ماسك زيبايي استفاده كنيد. اين ماسك از زياد شدن جوش غرور جلوگيري مي‏كند و پوست را نرم و لطيف و شفاف مي‏نمايد و چربي زيادي پوست را مي‏گيرد. پشه، مگش و زنبور از بوي برگ من خوششان نمي‏آيد و فرار مي‏كنند از اين هنر من به هر صورت كه مي‏توانيد استفاده كنيد و بدانيد كه كاشتن من در باغچه منزل علاوه بر قشنگي و فوايد زيادي كه دارد، مي‏تواند اين حيوانات موذي را فراري دهد. از رب من و آب من براي چاشني غذا استفاده نماييد و به من مثل يك دوست صميمي نگاه كنيد.

زبان خوراكيها جلد يك دكتر غياث الدين جزايري