اسم من «كدو» است!

براي مبارزه با چاقي از من استفاده كنيد. با مرض قند و چربي خون دشمنم. تب‏بر بوده و از دوستان صميمي كبد هستم. براي سردرد، سر سام و بي خوابي مرا تجويز كنيد. سري كه عشق ندارد كدوي بي بار است. فارسي من كدو و عربي من «قرع» مي‏باشد. انواع و اقسام كوچك و بزرگ دارم كه مهمترين آنهاكدوي مسمايي و كدوحلوايي است كه در تغذيه و مداوا به كار مي‏رود. با كدوي قلياني سابقا" كوزه قليان درست مي‏كردند و يك نوع كوچك هم كه شباهت زيادي به پرتقال دارد به عنوان زينتي كاشته مي شود. قسمت مورد استفاده من گوشت و تخمه من مي‏باشد. من ضد يبوست، ملين، ادرار آور بوده، ورمهاي گرم را فرو مي‏نشانم. در اختلات كليه و مثانه تجويز شده و ضد چاقي مي‏باشم. در بيماري قند، زيادي چربي خون و دفع صفرا و بلغم، اثرات معجزه آسا دارم. براي معالجه مرض قند و چربي خون كافي است آب نوع مسمايي مرا گرفته روي آن كمي آبليمو ريخته و روزي يك ليوان بزرگ ميل نماييد. گوشت من قدرت غذايي زيادي ندارد و به همين جهت به كساني كه مي‏خواهند لاغر شوند توصيه كنيد كه تا مي‏توانند از مسماي من استفاده نمايند و به عنوان ترشي به آن آبغوره اضافه كنند. نوع حلوايي من با اينكه شيرين است براي مبتلايان به مرض قند ضرر ندارد و كسي را فوق العاده چاق نمي‏كند، فقط اشخاص لاغر را كمي فربه مي سازد. گوشت من خواه مسمايي خواه حلوايي خنك بوده و براي رفع التهاب و تشنگي اثري نيكو دارد. اگر يك كدوي حلوايي را از وسط دو نيم كرده و قسمت تحتاني آن را مثل كلاه روي سر اشخاص تب دار و متلايان به سر درد و دوار بگذاريد، سبب تسكين درد و فروكش التهاب خواهد شد. من براي درمان يرقان مزمن مفيد مي‏باشم و گوشت من تب بر بوده و از دوستان كبد محسوب مي‏شود. گوشت من زود هضم است و چنانچه با گوشت و حبوبات پخته شود، به هضم آنها نيز كمك خواهند كرد و در زود پخته شدن آنها هم تأثير فراوان دارد. استشمام و چكاندن آب من چنانچه خام فشرده شود، دربيني و گوش جهت رفع سردرد، سرسام، هذيان و بي خواب نافع است. ضماد كوبيده گوشت من در جلو سر جهت درمان سردرد و ورمها مفيد مي‏باشد. غرغره و مضمضه آب فشرده خام من، مخلوط با كمي آبليمو جهت درد گلو و درد درد دندان مفيد مي‏باشد و چكاندن آن در گوش جهت تسكين درد آن سودمند مي‏باشد. مضمضه با آب جوشانده پوست من جهت تسكين درد دندان بي اثر نيست. اگر كدوي تازه بسته را كه هنوز گل آن نيفتاده است گرفته و آن را در خمير كرده، جلو آتش گرم نماييد و بعد آب آن را گرفته و در چشم بچكانيد، چشم درد را درمان مي‏نمايد اين عمل بايد با تجويز پزشك باشد.پخته من با تمر هندي و شكر بيز جهت تسكين حرارت سر و دماغ و انواع و سواس و جنون و رفع التهاب معده و جگر از غذاهاي خوب مي‏باشد. خوردن قليه من با ماش و آرد جو جهت نرم كردن سينه و درمان سرفه‏ثمره فراوان دارد. در بين عشاير ايران مخصوصا"ايلات قشقايي و بختياري خوردن آب فشرده خام من جهت تبريد و معالجه تبهاي كهنه و رفع گرمي زياد معمول است و اكثر بيماران و تب داران را با آن معالجه مي‏كنند. شيخ الرئيس، ابوعلي سينا مرا جهت رفع بي خوابي و معالجه اكثر امراض گرم مفيد دانسته و فقط در مورد ذات الجنب نوشته است كه كدو با اين كه نافع است، به علت آنكه ادرار را زياد مي‏كند نبايد تجويز شود. خوردن پوست خشك من جهت بواسير و خونريزي معدي و سينه مفيد مي‏باشد و پاشيدن كوبيده آن در بريدگي و زخم از آمدن خون جلوگيري مي‏كند. انواع من جهت اشخاص گرم مزاج سودايي و صفراوي و خوني جوانان و ساكنان مناطق گرمسير منافع بيشمار دارد. چون سر كدو را بريده و در آن زنگ آهن ريخته و مجددا" سر آن را با همان تكه ببندند و چهل روز بگذارند و بعد آب آن را گرفته و با حنا مخلوط كنند، خضاب خوبي جهت مشكي كردن مو مي‏باشد.

زبان خوراكيها جلد دوم دكتر غياث الدين جزايرى