اسم من «شمشاد» است!

پوست و چوب من، خون را تصفيه مي‏كنند. تب بر هستم و برگم اثر مسهلي دارد. جوشانده پوست و ريشه‏ام را براي معالجه تب و نوبه به كار بريد. عرق شكوفه من دل را تقويت مي‏كند. خاك اره چوبم اگر با حنا به سر ماليده شود، باعث تقويت مو مي‏گردد. فارسي من شمشاد است. در گيلان و طوالش به من كيش، در آستارا شومشاد، در رامسر و رودسر و شهسوار شوشار و ششار در مازندران و نوشار و آلشر، در آمل و كجور مرا شهر مي‏نامند. در كتب قديمي به من بقس، شجره اليس - عتق - كتم تنتم و نقش مي‏گفتند، به شاخه‏هاي نازك من كه با طراوت بوده و از غايت نازكي به سوي زمين ميل مي‏كند و شعرا آن را به زلف خوبان تشبيه مي‏كنند، شمشاد اناري مي‏گويند. گياه من به مقدار زياد در جنگلهاي شمال ايران مي‏رويد، درختچه من به ارتفاع 5/1 تا 7 متر قامت دارد و بيش از هفتصد سال عمر مي‏كند. چوب درخت من سخت و سفيد است و چون خشك شود رنگ آن كمي زرد مي‏شود و در گيلان معمولا با آن - شانه - تاشق - عصا - سيني و ظروف چوبي و چوب سيگار درست مي‏كنند برگهاي من هميشه سبز است و خزان نمي‏نمايد. برگ من براي حيوانات مخصوصا شتر سمي است و ضماد خاك اره چوب من با حنا بر سر جهت تقويت مو و دفع سر درد و درمان شوره مفيد است، و با سفيده تخم مرغ و آرد جهت استحكام مفاصل تجويز مي‏شود. ميوه من، يعني دانه‏هاي من قابض معده و روده‏هاست و سيلان آن دهان را بر طرف مي‏كند، عرق شكوفه من در تقويت دل و دماغ قويتر از عرق بهار - نارنج است. برگ و پوست ريشه درخت من داراي مواد رزيني لعابي و عوامل دارويي مختلف است، پوست و چوب درخت من معرق تصفيه كننده خون - تب بر - ضد مالاريا و صفرابر است. برگهاي من داراي اثر مسهلي است و مصرف زياد اعضاي مختلف من سمي است. جوشانده پوست و ريشه و چوب من براي معالجه تب و نوبه تجويز مي‏شود و براي اين كار معمولا جوشانده 30 تا 60 گرم در هزار تهيه كرده، يك فنجان قبل از غذا مي‏خورند. پودر خشك برگهاي من به مقدار 2 تا چهار گرم با عسل به عنوان ملين مي‏دهند. شمشاد نعنايي، شمشاد اناري نوع ديگر آن است، و با اينكه در جنگلهاي شمال از قديم به عمل آمده معذلك بعضيها به آن شمشاد ژاپني هم مي‏گويند.

زبان خوراكيها جلد دوم دكتر غياث الدين جزايرى