اعتقاد به منجي آخرالزمان يكي از وجوه مشترك تمام اديان و آيين ها ست. پيروان اين اديان معتقد اند كه در زماني نامشخص فردي از اعقاب پيامبرشان يا آن كه خدا در كتاب آسماني شان وعده داده است ظهور مي كند و دنيا را از داد و برابري آكنده مي سازد.

در كتاب مقدس، مجموعه مزامير داوود در مزمور 37 و بند 29 آمده است:" نيكان، دنيا را به ارث خواهند برد و تا به ابد در آن سكونت خواهند كرد" بي گمان دين اسلام نيز از اين موهبت الهي بي بهره نيست، در قرآن كريم در سوره قصص آيه 5 آمده است:" و ما مي خواهيم كه بر كساني كه در روي زمين به زبوني كشيده شده اند، منت نهيم( و نعمت دهيم) و ايشان را پيشوا گردانيم و ايشان را وارث گردانيم"

اعتقاد به منجي آخرالزمان را مي توان از پايه هاي اساسي انديشه و تعاليم شيعي دانست. آنچه "تشيع" را در طول زمان و در شرايط بسيار سختي كه توسط "سنت" پيرامون گرفته شده بود، نجات داد و زنده نگاه داشت، همانا انديشه و اعتقاد به ظهور مهدي آخر الزمان است. انديشه تشيع از چندين منشا تغذيه مي كند كه يكي از آنها بي گمان اعتقاد به ظهور فرزند رسول خدا مهدي(عج) است.

نخستين مدعيان

نخستين نشانه هاي ادعاي مهدويت را مي توان در ميان زيديان يافت. " از فرق متعدد شيعه تنها چهار فرقه در ايران اهميت خود را همچنان حفظ كردند:

 1- نصيريه كه در سده هاي شش و هفت به آن دسته از غلاتي اطلاق مي شد كه به علي قدرت الهي يا نيمه الهي نسبت مي دادند (كليه فرق ديگر شيعه، از جمله اسماعيليان اينان را ملحد و كافر مي دانستند)

 2- زيديان

 3- اسماعيليان 

 4- اماميه. " (1)

زيديان آن دسته از شيعيان بودند كه امام پس از امام سجاد(ع) را نه امام محمد باقر، كه زيد بن علي مي دانستند. از اين رو به زيديان شهره شدند. تمركز اين گروه از شيعيان بيشتر در ولايات شمال ايران در گيلان و ديلمان و طبرستان، در شمال افغانستان فعلي و همچنين در يمن بود. علويان طبرستان كه ساداتي از خاندان حضرت رسول بودند در ميانه دوره عباسيان در طبرستان قدرت را به دست گرفتند و تا عهد سامانيان بر اين منطقه و يا مناطق پيرامون آن، عادلانه حكومت كردند.

 در طول زمان شاخه هاي متعددي در زيديه پديد آمد كه يكي از اين شاخه ها جاروديه بود." جاروديه رهبران امت اسلامي پيش از علي را غاصب و كافر مي دانستند

 برخي از آنان به مهدويت محمد بن علي بن عمر بن علي بن حسين (نواده امام زين العابدين) صاحب طالقان (در بدخشان) معتقد بودند كه به امر المعتصم(27- 218) خليفه عباسي به محبس افتاد. گروهي ديگر به مهدويت يحيي بن عمر بن يحيي بن حسين بن زيد بن علي (از اعقاب امام سجاد) صاحب كوفه اعتقاد داشتند كه عاقبت در عهد المستعين (52- 248) كشته شد."(2)

فريباكاظم نيا

منبع: الشیعه

پینوشت:

1- جي. آ بويل- ت: حسن انوشه - تاريخ ايران از آمدن سلجوقيان تا فروپاشي دولت ايلخانان- پژوهش دانشگاه كمبريج- اميركبير 1381- ص 277

2- همان منبع